El Nino hình thành, thời tiết Việt Nam nửa cuối năm 2026 sẽ biến động ra sao?

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, từ đầu năm 2026, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương tăng nhanh và duy trì ở mức cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN). Đến cuối tháng 6, dị thường nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã vượt ngưỡng đặc trưng của trạng thái El Nino và tiếp tục gia tăng, đánh dấu sự chuyển pha nóng của hiện tượng ENSO.

Cùng với tín hiệu từ đại dương, các yếu tố khí quyển cũng đã chuyển sang trạng thái phù hợp với El Nino. Gió tín phong suy yếu trên khu vực xích đạo Thái Bình Dương; hoạt động đối lưu tăng cường tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương; trong khi đối lưu suy giảm trên khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á. Những đặc trưng này cho thấy El Nino giai đoạn 2026-2027 đã chính thức hình thành.

El Nino hình thành, Việt Nam đối mặt nguy cơ nắng nóng và hạn hán kéo dài. Ảnh minh hoạ

Theo cơ quan khí tượng, El Nino năm nay phát triển khá nhanh khi chỉ trong khoảng ba tháng, ENSO đã chuyển từ trạng thái trung tính sang pha nóng. Diễn biến này tương đồng với một số đợt El Nino mạnh trong lịch sử như giai đoạn 1982-1983, 1997-1998, 2015-2016 và 2023-2024. Tuy nhiên, cường độ cực đại, thời gian duy trì và mức độ tác động của El Nino 2026-2027 vẫn cần tiếp tục được theo dõi trong các tháng tới.

Việc El Nino xuất hiện từ giữa năm 2026 được đánh giá sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện khí hậu Việt Nam trong nửa cuối năm nay và đầu năm 2027. Hiện tượng này có thể làm gia tăng các dị thường về nhiệt độ, lượng mưa, dòng chảy, độ ẩm, bốc thoát hơi và xâm nhập mặn.

Theo dự báo, nền nhiệt trên cả nước trong thời gian tới sẽ cao hơn TBNN khoảng 0,5-1,5 độ C. Từ tháng 8 đến tháng 11/2026, nhiều khu vực có nhiệt độ trung bình cao hơn TBNN từ 0,5-2 độ C, xu thế này vẫn duy trì trong các tháng đầu năm 2027.

Các đợt nắng nóng được dự báo kéo dài hơn và xuất hiện trên diện rộng, tập trung ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ. Nhiệt độ cao kéo dài sẽ làm gia tăng nhu cầu sử dụng nước và điện, tăng bốc thoát hơi, giảm độ ẩm đất và nâng cao nguy cơ cháy rừng.

Về lượng mưa, tổng lượng mưa mùa mưa năm 2026 tại nhiều khu vực được dự báo thấp hơn TBNN từ 10-30%, cục bộ thiếu hụt nhiều hơn tại Nam Trung Bộ. Mức thiếu mưa lớn có khả năng tập trung vào giữa và cuối mùa mưa, ảnh hưởng đến khả năng tích nước của các hồ chứa trước mùa khô 2026-2027.

Tuy nhiên, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia lưu ý, việc tổng lượng mưa giảm không đồng nghĩa nguy cơ thiên tai do mưa giảm. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, vẫn có thể xuất hiện các trận mưa cực đoan trong thời gian ngắn, gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng nghiêm trọng, nhất là tại vùng núi Bắc Bộ, Trung Bộ và các khu vực đô thị có hệ thống thoát nước hạn chế.

Đối với bão và áp thấp nhiệt đới, cơ quan khí tượng nhận định trong các năm El Nino, số lượng bão hoạt động trên Biển Đông thường thấp hơn TBNN. Tuy nhiên, các cơn bão xuất hiện vẫn có thể đạt cường độ mạnh, diễn biến phức tạp và có quỹ đạo bất thường, gây rủi ro lớn cho các địa phương ven biển.

Vì vậy, cơ quan khí tượng khuyến cáo không nên chỉ tập trung vào nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mà xem nhẹ khả năng xảy ra bão mạnh, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị cũng như các sự cố liên quan đến hồ đập và đê điều.

Về thủy văn, dòng chảy trên nhiều hệ thống sông lớn được dự báo thấp hơn TBNN. Từ tháng 8 đến tháng 10/2026, một số khu vực thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và một phần khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có thể xuất hiện tình trạng thiếu nước cục bộ.

Từ tháng 11-12/2026, nguy cơ hạn và thiếu nước tăng rõ tại các khu vực từ Thanh Hóa trở vào. Trong các tháng 1-5/2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước được dự báo ở mức cao đến rất cao tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, đồng thời có khả năng đến sản xuất vụ Đông Xuân, vụ Hè Thu, cây công nghiệp, hồ chứa và phát điện.