Nâng cao nhận thức về khai thác bền vững và bảo vệ tài nguyên nước xuyên biên giới

Đại biểu tham dự hội thảo.

Tham dự hội thảo có nhiều nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành đến từ các tỉnh khu vực miền núi phía bắc.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường khẳng định tầm quan trọng của tài nguyên nước cũng như cần thiết phải xây dựng các giải pháp bảo vệ nguồn nước hiện nay.

'Nước là nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng, là yếu tố thiết yếu của sự sống, đồng thời là nền tảng cho phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững', Tiến sĩ Đào Xuân Hưng nhấn mạnh.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam sở hữu hệ thống mạng lưới sông ngòi phong phú với khoảng 3.450 con sông, suối dài từ 10km trở lên, đạt tổng lượng nước mặt trung bình hằng năm khoảng 830 tỷ m3. Tuy nhiên, một thực tế là có tới 63% lượng nước mặt này lại được hình thành từ các lưu vực nằm ngoài lãnh thổ. Điều này đặt nước ta vào vị thế phụ thuộc lớn vào các động thái khai thác, sử dụng nước từ các quốc gia thượng nguồn.

Những con sông này không chỉ cấp nước cho sinh hoạt, nông nghiệp, thủy điện tại chỗ mà còn là nguồn mạch nuôi sống toàn bộ vùng đồng bằng hạ lưu. Tuy nhiên, hệ thống sông ngòi này đang phải gánh chịu những áp lực từ biến đổi khí hậu như hạn hán, lũ quét, sạt lở đất, cho đến việc suy giảm diện tích rừng đầu nguồn, ô nhiễm chất thải và các công trình thủy điện thượng nguồn làm thay đổi dòng chảy tự nhiên. Do đó, công tác bảo vệ nguồn nước không chỉ có ý nghĩa đối với phát triển kinh tế-xã hội của địa phương mà còn góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia.

Một trong các giải pháp cấp thiết là thay đổi phương thức quản lý. Luật Tài nguyên nước năm 2023 ra đời chính là hành lang pháp lý vững chắc, đánh dấu một cột mốc lớn trong quản trị tài nguyên; đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý tài nguyên nước, từ quản lý theo ngành sang quản lý tổng hợp, thống nhất theo lưu vực sông; coi nước là tài sản công đặc biệt của quốc gia, cần được phân bổ công bằng, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ lâu dài.

Luật mới không chỉ nhấn mạnh việc quản lý theo ranh giới tự nhiên của dòng chảy thay vì địa giới hành chính, mà còn mở đường cho việc ứng dụng các giải pháp hiện đại. Đó là việc chuyển đổi số, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng hệ thống dữ liệu số đồng bộ để điều tra, giám sát tự động dòng chảy và chất lượng nước; thúc đẩy cơ chế hợp tác quốc tế, ngoại giao nguồn nước để giải quyết các xung đột lợi ích xuyên biên giới một cách hòa bình, bền vững.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến tham luận chung quan điểm, để bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh hiện nay, cần phải nâng cao vai trò của truyền thông chính sách. Truyền thông là cầu nối đưa chính sách vào cuộc sống, truyền thông định hướng và có tác động sâu, rộng tới việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước.

Đối với vấn đề nước xuyên biên giới, truyền thông đóng vai trò thúc đẩy, chia sẻ thông tin, giúp lan tỏa thông tin minh bạch, tăng cường hợp tác, lan tỏa những mô hình quản lý hiệu quả từ đó khơi dậy tinh thần trách nhiệm chung không chỉ giữa các ban ngành, địa phương mà còn giữa các quốc gia và cộng đồng cùng chia sẻ chung một dòng sông.

Hội thảo 'Truyền thông, nâng cao nhận thức về khai thác bền vững tài nguyên nước và bảo vệ môi trường nước xuyên biên giới' không chỉ là nơi chia sẻ các góc nhìn chuyên môn, mà các ý kiến hiến kế, thảo luận thẳng thắn từ các chuyên gia tại đây sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng. Từ đó, giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện hơn nữa các giải pháp truyền thông, đưa Luật Tài nguyên nước 2023 thực sự bám rễ sâu vào nhận thức và hành động của toàn xã hội.