Xây nhà ở riêng lẻ, người dân có thể làm thủ tục tại cấp xã từ 1.7

 Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19.6.2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng năm 2025 về quản lý hoạt động xây dựng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1.7.2026.

Điểm đáng chú ý nhất là việc phân cấp mạnh thẩm quyền cấp phép xây dựng. Theo đó, UBND cấp xã được cấp giấy phép xây dựng đối với công trình cấp III, cấp IV và nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn do mình quản lý. Quy định này không áp dụng đối với các công trình thuộc khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế.

Đối với các công trình trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế, thẩm quyền cấp phép thuộc Ban Quản lý các khu chức năng này. Trong khi đó, Sở Xây dựng thực hiện cấp phép đối với các công trình còn lại trên địa bàn tỉnh.

Một số công trình xây dựng tại Quốc lộ 2B, xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Tuấn Đông

Nghị định quy định rõ điều kiện để được cấp giấy phép xây dựng. Theo đó, công trình phải phù hợp với mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai và được xác định tại giấy tờ hợp pháp về đất đai.

Đối với nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân, hồ sơ thiết kế phải phù hợp với quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn hoặc quy hoạch liên quan đã được phê duyệt.

Đồng thời, công trình phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn kết cấu, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, hạ tầng kỹ thuật và bảo tồn di sản văn hóa (nếu có).

Thiết kế xây dựng cũng phải được lập, thẩm định và phê duyệt theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Nghị định 217 cũng quy định cụ thể việc cấp giấy phép xây dựng có thời hạn đối với các khu vực đã có quy hoạch được phê duyệt nhưng chưa triển khai thực hiện và chưa có quyết định thu hồi đất.

Để được cấp phép, công trình phải phù hợp với quy mô và thời hạn tồn tại do UBND cấp tỉnh quy định, đồng thời phù hợp với mục đích sử dụng đất. Chủ đầu tư phải cam kết tự phá dỡ công trình khi hết thời hạn tồn tại hoặc khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất.

Đáng chú ý, đối với khu vực đã có kế hoạch sử dụng đất cấp xã, cơ quan chức năng không cấp giấy phép xây dựng có thời hạn cho công trình xây mới, mà chỉ xem xét cấp phép sửa chữa, cải tạo.

Tuy nhiên, nếu sau 2 năm kể từ ngày kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt mà chưa có quyết định thu hồi đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, người dân được quyền đề nghị cấp giấy phép xây dựng có thời hạn theo quy định.

Theo Nghị định, cơ quan nào cấp giấy phép xây dựng thì cơ quan đó có thẩm quyền điều chỉnh, gia hạn, cấp lại, thu hồi hoặc hủy giấy phép.

Giấy phép xây dựng sẽ bị thu hồi nếu được cấp không đúng quy định của pháp luật hoặc chủ đầu tư không khắc phục hành vi xây dựng sai giấy phép trong thời hạn được yêu cầu.

Trường hợp cơ quan cấp phép không thực hiện việc thu hồi giấy phép đã cấp sai quy định, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền quyết định thu hồi.

Theo các nhà chuyên môn, việc giao thêm thẩm quyền cho UBND cấp xã là bước tiếp theo trong lộ trình phân cấp, phân quyền quản lý xây dựng, góp phần đưa thủ tục hành chính đến gần người dân hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm quản lý xây dựng ngay từ cơ sở.