Vì sao Đại học Oxford lại có tên là Oxford?

Những ngôi trường đại học danh giá nhất thế giới không chỉ thu hút chúng ta bởi chất lượng đào tạo hàng đầu hay tỉ lệ chọi khốc liệt, mà còn bởi những tầng nấc lịch sử đầy mê hoặc ẩn sau từng viên gạch cổ kính. Nếu như cái tên Harvard gắn liền với sự hào phóng của một vị mục sư thì cội nguồn tên gọi của Đại học Oxford - biểu tượng tri thức của xứ sở sương mù lại mang một màu sắc bình dị và đậm chất địa phương hơn thế rất nhiều.

Đại học Oxford. Ảnh: Alamy

Về cơ bản, ngôi trường này được đặt tên theo chính thành phố nơi nó tọa lạc - thành phố Oxford thuộc hạt Oxfordshire, Anh quốc. Tuy nhiên, điều thú vị nằm ở chỗ tại sao vùng đất này lại mang cái tên nghe có vẻ 'lạ tai' như vậy? Để hiểu rõ, chúng ta phải chiết tự từ này theo tiếng Anh cổ. Trong đó, 'Ox' chính là con bò đực và 'Ford' mang nghĩa là một chỗ nông trên dòng sông mà người và gia súc có thể lội qua được một cách dễ dàng.

Ngược dòng thời gian về khoảng thế kỷ thứ 9, khu vực này vốn là một điểm nút giao thông quan trọng bên dòng sông Thames thơ mộng. Đây là nơi những người nông dân thời trung cổ thường xuyên lùa đàn bò của mình băng qua sông để đi vào thị trấn giao thương.

Vì thế, vùng đất này được gọi nôm na là 'nơi đàn bò lội qua sông' (Oxen ford). Khi thị trấn phát triển sầm uất hơn và dần trở thành một trung tâm giáo dục lớn vào khoảng thế kỷ 11, ngôi trường được thành lập tại đây nghiễm nhiên mang tên của chính vùng đất đó: Đại học Oxford (University of Oxford).

Một chi tiết thú vị khác là dù Đại học Oxford là ngôi trường lâu đời nhất trong thế giới nói tiếng Anh, nhưng người ta không hề tìm thấy một 'ngày sinh' chính xác của nó như Harvard. Các ghi chép lịch sử chỉ cho thấy việc giảng dạy đã bắt đầu tồn tại ở Oxford từ tận năm 1096.

Tên gọi này đã gắn liền với sự phát triển của đế chế Anh suốt gần một thiên niên kỷ, biến một địa danh vốn chỉ là bến lội của những đàn bò trở thành 'thủ phủ' của tri thức và nơi dừng chân của những học giả lỗi lạc nhất thế giới.

Ngôi trường có lịch sử cả nghìn năm. Ảnh: University of Oxford

Hình ảnh một lớp học Oxford ngày xưa. Ảnh: University of Oxford

Ngày nay, biểu tượng con bò đực băng qua dòng sông vẫn xuất hiện trang trọng trên huy hiệu của thành phố Oxford như một cách nhắc nhớ về cội nguồn bình dị. Từ một cái tên mang tính chất chỉ dẫn địa lý thuần túy, Oxford đã vươn mình trở thành một thương hiệu giáo dục quyền lực, nơi đào tạo ra hàng chục vị Thủ tướng Anh và những nhà khoa học làm thay đổi lịch sử nhân loại.

Chính sự đối lập giữa một khởi đầu khiêm tốn với một tầm vóc vĩ đại hiện tại đã tạo nên sức quyến rũ đặc biệt cho cái tên Oxford.