Vai trò ASEAN trong cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo

Phiên thảo luận 'Bối cảnh chiến lược đang biến đổi và hàm ý đối với ASEAN'

Phiên thảo luận là cuộc trao đổi giữa TS. Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, và Giáo sư Diêm Học Thông (Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc), nhằm làm rõ các xu hướng định hình môi trường chiến lược toàn cầu trong giai đoạn tới.

Cạnh tranh công nghệ

Tại phiên thảo luận, Giáo sư Diêm Học Thông, chuyên gia quan hệ quốc tế của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) cho rằng trong thế giới hiện nay, cạnh tranh giữa các cường quốc không còn dựa trên ý thức hệ hay mô hình chính trị như trước đây, mà chuyển mạnh sang cạnh tranh công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo Giáo sư Diêm Học Thông, AI sẽ trở thành yếu tố quyết định tới trật tự quốc tế trong thập niên tới. Công nghệ số cũng tạo ra 'không gian mạng', thúc đẩy cạnh tranh giữa các nước lớn diễn ra đồng thời trong cả không gian địa lý truyền thống và không gian mạng.

Theo dự báo, thế giới có thể hình thành hai hệ sinh thái công nghệ số song song, dẫn tới sự phân tách về tiêu chuẩn, thị trường và hệ thống AI.

Giáo sư Diêm Học Thông phát biểu tại phiên thảo luận

Đối với ASEAN, Giáo sư nhấn mạnh hai vấn đề cần đặc biệt quan tâm: nâng cao uy tín chiến lược và năng lực quản trị của từng quốc gia thành viên nhằm củng cố lòng tin và tăng cường hợp tác nội khối; đồng thời duy trì quan hệ ổn định giữa Đông Nam Á và Đông Bắc Á để bảo đảm hòa bình lâu dài cho toàn bộ khu vực Đông Á.

Với AI, Giáo sư cho rằng công nghệ này đã thúc đẩy sự thay đổi quan hệ giữa các quốc gia và tác động sâu sắc tới cấu trúc xã hội, giáo dục và thị trường lao động. Trong tương lai, điều quan trọng không chỉ là làm chủ tri thức mà còn là làm chủ AI.

Ông kết luận rằng các quan hệ quốc tế trong tương lai, bao gồm giữa ASEAN với Trung Quốc, sẽ ngày càng bị chi phối bởi cạnh tranh công nghệ cao, trong đó an ninh mạng trở thành nền tảng của an ninh quốc gia.

Duy trì vị thế và độ tin cậy trong 'vùng cạnh tranh mới'

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận

TS. Nguyễn Hùng Sơn đặt vấn đề: trong bối cảnh cạnh tranh đang chuyển mạnh sang không gian mạng, vậy ASEAN sẽ duy trì vị thế và độ tin cậy của mình như thế nào trong 'vùng cạnh tranh mới' này?

Giáo sư Diêm Học Thông cho rằng hiện nay đã xuất hiện rõ sự khác biệt giữa cạnh tranh trong không gian địa lý và không gian mạng. Nhiều quốc gia đang phát triển không đủ nguồn lực để vận hành song song các hệ thống công nghệ khác nhau, vì vậy có xu hướng phải lựa chọn hệ sinh thái công nghệ phù hợp. Ngoài yếu tố công nghệ, giá thành và khả năng ứng dụng thực tiễn sẽ đóng vai trò quyết định trong cạnh tranh.

Cũng trong phần thảo luận, trong câu hỏi của các đại biểu liên quan đến vấn đề về vai trò của đất hiếm trong cạnh tranh công nghệ AI, cũng như cách ASEAN nên tiếp cận công nghệ này trước những tác động của thị trường việc làm.

Giáo sư Diêm Học Thông nhấn mạnh đất hiếm là một trong 'ba trụ cột' của ngành công nghiệp AI, bên cạnh điện năng và trí tuệ. 

Hiện Trung Quốc và Mỹ đều đang tăng cường năng lực sản xuất điện, đồng thời đều có khả năng phát triển các mô hình AI nền tảng. Trong khi đó, phần lớn các quốc gia khác chủ yếu ứng dụng hoặc phụ thuộc vào công nghệ sẵn có.