Du lịch góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Du lịch Việt Nam có bước phát triển đột phá trong những năm gần đây

 Từ ngành dịch vụ non trẻ đến điểm sáng tăng trưởng

Ba mươi sáu năm trước (năm 1990), Việt Nam mới đón khoảng 250.000 lượt khách quốc tế. Ít ai có thể hình dung rằng từ nền tảng khiêm tốn ấy, du lịch Việt Nam sẽ vươn lên trở thành một trong những điểm sáng tăng trưởng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời là ngành kinh tế có sức lan tỏa sâu rộng đối với quá trình phát triển đất nước.

Nếu giai đoạn đầu của công cuộc đổi mới chứng kiến sự hình thành của một ngành kinh tế dịch vụ mới thì hơn ba thập kỷ tiếp theo là hành trình khẳng định vị thế của du lịch trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân. Đặc biệt, sau phép thử khắc nghiệt mang tên Covid-19, ngành Du lịch đã chứng minh năng lực phục hồi mạnh mẽ, sức chống chịu ngày càng cao và khả năng tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Sự phát triển của du lịch Việt Nam luôn song hành với tiến trình đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế của đất nước. Năm 2010, lượng khách đạt khoảng 5 triệu lượt, tăng gấp 20 lần so với 20 năm trước đó. Đến năm 2015, con số này tiến gần mốc 8 triệu lượt, phản ánh hiệu quả của quá trình cải thiện môi trường đầu tư, mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cấp kết cấu hạ tầng và đổi mới hoạt động xúc tiến, quảng bá.

Bước ngoặt thực sự đến trong giai đoạn 2015 - 2019 khi Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16.1.2017 của Bộ Chính trị xác định phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Đây là một chủ trương phát triển ngành và đánh dấu sự thay đổi lớn về tư duy phát triển, đặt du lịch vào vị trí một ngành kinh tế tổng hợp có khả năng dẫn dắt nhiều lĩnh vực. Từ nền tảng đó, chỉ trong 4 năm, lượng khách quốc tế tăng từ gần 8 triệu lên 18 triệu lượt, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 22% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm những điểm đến phát triển nhanh nhất thế giới.

Song hành với thị trường quốc tế, du lịch nội địa cũng tăng trưởng mạnh mẽ, từ khoảng 1 triệu lượt khách năm 1990 lên khoảng 85 triệu lượt năm 2019. Quy mô thị trường ngày càng lớn không chỉ phản ánh thu nhập và chất lượng sống của người dân được nâng cao, mà còn tạo nên 'bệ đỡ' quan trọng giúp ngành giữ được sức sống trong những giai đoạn nhiều biến động.

Đại dịch Covid-19 tạo ra cú sốc chưa từng có đối với ngành Du lịch toàn cầu. Việt Nam cũng không nằm ngoài tác động ấy khi hoạt động du lịch quốc tế gần như ngừng hoàn toàn trong giai đoạn 2020 - 2021. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở sự phục hồi, mà ở tốc độ và chất lượng phục hồi.

Sau khi mở cửa hoàn toàn từ tháng 3.2022, cùng với việc mở rộng chính sách thị thực, khôi phục mạng bay quốc tế và tăng cường xúc tiến quảng bá, du lịch Việt Nam nhanh chóng lấy lại đà tăng trưởng. Năm 2024, Việt Nam đón khoảng 17,6 triệu lượt khách quốc tế, tương đương 98% mức trước đại dịch. Đến năm 2025, lượng khách đạt gần 21,2 triệu lượt, tăng hơn 20% so với năm trước, vượt xa mốc cao nhất của năm 2019 và xác lập kỷ lục mới trong lịch sử phát triển của ngành. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục đón gần 10,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,7% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy du lịch Việt Nam đã vượt qua giai đoạn 'phục hồi' để bước sang một chu kỳ phát triển mới với quy mô lớn hơn, năng lực cạnh tranh cao hơn và vị thế ngày càng nổi bật trong khu vực.

Việc Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng khách quốc tế cao nhất ASEAN năm 2025, vượt Singapore và Indonesia để đứng thứ ba trong khu vực về lượng khách quốc tế, đồng thời được UN Tourism ghi nhận là điểm đến dẫn đầu châu Á - Thái Bình Dương về tốc độ phục hồi và tăng trưởng đã phản ánh rõ sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến Việt Nam trong bối cảnh du lịch thế giới vẫn chịu nhiều bất ổn.

Sự tăng trưởng ấy cũng được củng cố bằng cơ cấu thị trường ngày càng đa dạng. Bên cạnh các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ nhiều thị trường mới nổi như Ấn Độ, Nga, Campuchia hay Philippines đều ghi nhận mức tăng trưởng cao, mở ra dư địa phát triển dài hạn cho ngành Du lịch.

Động lực lan tỏa đối với nền kinh tế

Giá trị của du lịch không chỉ được đo đếm bằng lượng khách hay doanh thu, mà còn được thể hiện ở khả năng kích hoạt nhiều ngành kinh tế cùng phát triển, tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng và đóng góp vào tăng trưởng bền vững của đất nước. Nếu năm 2010 tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 96.000 tỉ đồng thì đến năm 2015 đã tăng lên 355.000 tỉ đồng, năm 2019 đạt 755.000 tỉ đồng. Sau đại dịch, doanh thu phục hồi nhanh chóng, đạt khoảng 840.000 tỉ đồng năm 2024 và lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu tỉ đồng vào năm 2025.

Những con số ấy phản ánh vai trò ngày càng lớn của du lịch trong tăng trưởng kinh tế quốc gia. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025 khu vực dịch vụ tăng 8,62%, đóng góp 51,08% vào tăng trưởng chung của nền kinh tế và chiếm 42,75% cơ cấu kinh tế.

Quan trọng hơn, mỗi đồng doanh thu từ du lịch đều tạo ra chuỗi giá trị rộng lớn cho nhiều ngành kinh tế khác. Sự phát triển của du lịch kéo theo nhu cầu vận tải, lưu trú, ăn uống, thương mại, văn hóa, giải trí, logistics, công nghệ số, tài chính và nhiều loại hình dịch vụ khác cùng phát triển. Hàng triệu lao động trực tiếp và gián tiếp có việc làm từ hoạt động du lịch. Nhiều địa phương đã chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ, nâng cao thu nhập của người dân, phát huy giá trị di sản, tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa để tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Ở góc độ phát triển quốc gia, du lịch còn góp phần thúc đẩy đầu tư hạ tầng giao thông, nâng cấp đô thị, tăng cường liên kết vùng, mở rộng hợp tác quốc tế và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Đây là giá trị mà ít ngành kinh tế nào có thể tạo ra với phạm vi tác động rộng và chiều sâu như du lịch. Những thành tựu đạt được trong hơn ba thập kỷ qua tạo nền tảng quan trọng để ngành Du lịch bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng.

Trong bối cảnh đó, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đang tham mưu Bộ VHTTDL xây dựng Đề án phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới để trình Bộ Chính trị xem xét ban hành Nghị quyết mới về du lịch. Đây được kỳ vọng sẽ là văn kiện có ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng chính trị và pháp lý quan trọng để tiếp tục hoàn thiện thể chế, huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển hệ sinh thái du lịch hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.