Đưa vào khai thác hầm Khe Nét, gỡ 'điểm nghẽn' trên tuyến đường sắt Bắc - Nam

Địa chất phức tạp, thi công khó khăn

Đường sắt Bắc - Nam là tuyến vận tải xương sống của mạng lưới đường sắt quốc gia, kết nối các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển và đầu mối logistics trên cả nước.

Địa chất phức tạp tại dự án cải tạo đường sắt khu vực đèo Khe Nét. Ảnh: Việt Trung.

Tuy nhiên tại khu vực đèo Khe Nét, điều kiện địa hình và địa chất phức tạp từ lâu đã trở thành một trong những trở ngại lớn đối với hoạt động khai thác.

Đèo Khe Nét dài hơn 10 km, có tới 43 đường cong cùng độ dốc lớn. Trước khi được cải tạo, tốc độ tàu qua khu vực thường bị khống chế dưới 30 km/h, thời gian vượt đèo kéo dài khoảng một giờ.

Để bảo đảm vận hành, các đoàn tàu hàng tải trọng lớn thường phải bố trí thêm đầu máy đẩy hỗ trợ, làm gia tăng chi phí khai thác.

Nhằm khắc phục những hạn chế này, dự án cải tạo đường sắt khu vực đèo Khe Nét được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, sử dụng vốn vay EDCF của Hàn Quốc và vốn đối ứng trong nước.

Dự án xây dựng tuyến đường sắt mới cùng hai hầm có tổng chiều dài khoảng 935 m, đường kính 10 m, đáp ứng tiêu chuẩn hầm đường sắt cấp I, thay thế đoạn tuyến cũ có điều kiện khai thác bất lợi.

Tại gói thầu XL01, liên danh ILSUNG - Đèo Cả đảm nhận thi công 2 hầm đường sắt mới cùng các hạng mục liên quan.

Thách thức lớn nhất đối với các đơn vị thi công là điều kiện địa chất phức tạp. Phần lớn địa chất khu vực là đá vôi phong hóa hoàn toàn thành đất, xen kẹp các lớp sét bão hòa nước, nhiều hang karst và mạch nước ngầm.

Những yếu tố này khiến quá trình đào hầm tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định, sạt lở, buộc nhà thầu phải liên tục theo dõi và điều chỉnh biện pháp thi công.

Riêng hầm số 1 từng ghi nhận nhiều đợt sạt lở cục bộ. Có thời điểm, tốc độ đào hầm chỉ đạt 0,4 - 0,8 m/ngày, ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ và đặt ra yêu cầu cao về bảo đảm an toàn công trình.

Trước những diễn biến khó lường của địa chất, công trường được tổ chức thi công liên tục theo phương án 3 ca, 4 kíp. Các tổ đội thay ca ngay tại hiện trường, vừa duy trì sản xuất, vừa kịp thời xử lý những tình huống phát sinh.

Tại thời điểm thông hầm, liên danh huy động hơn 250 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng khoảng 30 thiết bị chuyên dụng.

Quá trình thi công đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu, nhất là trong những giai đoạn xử lý địa chất phức tạp.

Nâng cao năng lực vận tải Bắc - Nam

Sau quá trình thi công với nhiều thách thức, hai hầm đường sắt Khe Nét đã hoàn thành, đưa vào vận hành, tạo bước chuyển đáng kể trong tổ chức khai thác trên tuyến Bắc - Nam.

Chuyến tàu hàng đầu tiên chạy thử an toàn qua hầm Khe Nét. Ảnh: ĐC.

Ngày 21/9, chuyến tàu hàng đầu tiên chạy thử an toàn qua hầm Khe Nét, mở đầu giai đoạn vận hành thử kéo dài 6 ngày.

Tốc độ tàu được nâng dần từ 5 km/h lên 15 km/h, trước khi đạt 60 km/h. Kết quả chạy thử đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tạo cơ sở đưa công trình vào khai thác thực tế.

Hiện nay, các đoàn tàu đã chính thức lưu thông qua hầm với tốc độ tối đa 60 km/h, cao hơn đáng kể so với mức dưới 30 km/h trước đây.

Việc thay thế đoạn tuyến cũ bằng tuyến mới giúp rút ngắn thời gian vượt đèo, đồng thời cải thiện điều kiện tổ chức chạy tàu tại khu vực vốn có nhiều hạn chế về địa hình.

Đáng chú ý, việc loại bỏ đoạn tuyến có nhiều đường cong và độ dốc lớn giúp giảm những bất lợi trong quá trình vận hành, nâng cao tính ổn định và an toàn khai thác.

Các đoàn tàu hàng cũng có điều kiện lưu thông thuận lợi hơn, giảm sự phụ thuộc vào đầu máy đẩy hỗ trợ, qua đó góp phần tiết kiệm chi phí vận hành.

Trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng hóa ngày càng tăng, việc nâng cao năng lực khai thác trên tuyến đường sắt Bắc - Nam có ý nghĩa quan trọng.

Những điểm nghẽn được tháo gỡ không chỉ mang lại hiệu quả trực tiếp tại khu vực đèo Khe Nét mà còn góp phần cải thiện khả năng lưu thông của toàn tuyến, đặc biệt đối với các đoàn tàu vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn.

Bên cạnh hiệu quả về khai thác, dự án còn ghi dấu quá trình làm chủ công nghệ và tích lũy kinh nghiệm thi công hầm đường sắt trong điều kiện địa chất phức tạp của đội ngũ kỹ sư, công nhân.

Kinh nghiệm từ hầm đường sắt Khe Nét là cơ sở để các đơn vị thi công tiếp tục hoàn thiện năng lực, đáp ứng yêu cầu tại các công trình hầm có điều kiện kỹ thuật tương tự.