Nắng nóng làm xáo trộn cuộc sống người dân toàn cầu

Người lao động vận chuyển hàng hóa tại một khu chợ ở thủ đô New Delhi của Ấn Độ trong ngày nắng nóng mùa hè. Ảnh: REUTERS

 Tác động của hiện tượng vòm nhiệt đã tạo nên khối không khí nóng bao trùm Tây Âu khiến nền nhiệt của nhiều quốc gia tại khu vực này tăng vọt. Các cơ quan khí tượng châu Âu như Met Office (Anh) và Météo-France (Pháp) đều đưa ra mức cảnh báo với người dân về nhiệt độ nóng 'chưa từng có', trong đó đánh giá mức nguy hiểm gây tử vong cho người cao tuổi và trẻ em.

Tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và miền Nam nước Pháp, nhiệt độ thường ghi nhận từ 35 - 38 độ C vào tháng 5. Ở Anh, nhiệt độ của London trong những ngày này cũng ghi nhận nóng kỷ lục trong gần 80 năm qua. Italia cuối tháng qua đã ban bố cảnh báo cam về nắng nóng (cấp độ 2) tại 12 thành phố lớn trên cả nước, đánh dấu đợt thời tiết cực đoan đầu tiên ngay đầu mùa hè.

Trong khi đó, nước Mỹ đã ghi nhận đợt không khí nóng ẩm diện rộng đầu tiên của mùa hè năm nay bao trùm từ vùng Trung Tây sang Đông Bắc và Trung Đại Tây Dương. Cảnh báo nắng nóng được ban bố tại nhiều khu vực thuộc New York, New Jersey, Pennsylvania, Connecticut, Massachusetts và Rhode Island, ảnh hưởng tới khoảng 110 triệu người.

Ở châu Á, nhiệt độ tại nhiều khu vực ở Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc và các quốc gia Đông Nam Á gần đây đều cao hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn và dự kiến sẽ tiếp tục duy trì mức cao trong mùa hè năm nay. Cụ thể, nhiệt độ từ giữa tháng 5 đến hiện tại cao hơn khoảng 12% so với bình thường tại Thượng Hải (Trung Quốc). Trong khi, Tokyo (Nhật Bản) ghi nhận mức nhiệt trung bình cao hơn khoảng 10%.

Việt Nam cũng ghi nhận đợt nắng nóng cực đoan và khắc nghiệt trong tháng 5 vừa qua. Đây là một đợt nắng nóng kéo dài với nền nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến 37 - 39 độ C, có nơi trên 40 độ C. Thời gian nền nhiệt độ cao trong ngày kéo dài từ 8-9h sáng đến 19h tối tạo cảm giác ngột ngạt.

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) của Liên Hợp Quốc mới đây đã cảnh báo một đợt El Nino cường độ trung bình hoặc mạnh có thể hình thành vào thời gian tới, tiếp tục đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng cao và làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo WMO, nhiệt độ nước biển đang ở mức cao hơn trung bình, tạo điều kiện cho El Nino phát triển và nhiều khả năng kéo dài đến tháng 11. Hiện tượng này có thể gây xáo trộn khí hậu khu vực, khiến nhiệt độ nóng hơn trên toàn cầu.

Các chuyên gia cảnh báo nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ cháy nổ và tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng bởi nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Thời tiết khắc nghiệt cũng gây mất nước, kiệt sức và ảnh hưởng sức khỏe, đặc biệt là những người hoạt động ngoài trời trong thời gian dài.

Liên quan đến thiệt hại kinh tế do nắng nóng, một nghiên cứu của Đại học Mannheim (Đức) và Ngân hàng Trung ương châu Âu báo cáo các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè năm 2025 gây thiệt hại khoảng 43 tỉ euro (gần 50 tỉ USD) cho kinh tế châu Âu. Thậm chí, tác động kinh tế đối với châu lục này có thể kéo dài trong nhiều năm, gây ra tổng thiệt hại lên đến 126 tỉ euro (146 tỉ USD) tính đến năm 2029.

Mới đây, dựa trên dữ liệu về nhiệt độ và năng suất lao động tại 35 quốc gia trong vòng 30 năm qua, Công ty bảo hiểm tín dụng Allianz Trade cũng đưa ra dự báo nắng nóng cực đoan lặp đi lặp lại có thể khiến kinh tế Pháp thiệt hại tới 206 tỉeuro (240 tỉUSD) và Đức mất khoảng 131 tỉUSD trong giai đoạn 2026-2030. Thống kê đã ghi nhận cả Đức và Pháp, cùng với Nhật Bản và Italia nằm trong nhóm các quốc gia chịu tác động kinh tế nặng nề nhất do nhiệt độ tăng cao.

Trong bối cảnh hiện tại, các chuyên gia dự báo những tác động của nắng nóng khắc nghiệt dai dẳng có thể tạo ra 'cú sốc kinh tế vĩ mô' toàn cầu trong thời gian tới. Với tính toán của Allianz Trade, mỗi khi nhiệt độ tăng thêm 1 độ C, năng suất lao động theo giờ giảm trung bình khoảng 3%. Bởi lý do đó, khả năng thích ứng với nắng nóng cực đoan sẽ ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng hiện nay.