Pô Dam - nơi lưu giữ ký ức và sức sống văn hóa Chăm

Chức sắc đọc kinh được viết trên lá buông

Đền mới - tiếp nối một di sản văn hóa

Sau nhiều lần sửa chữa, trùng tu qua các thời kỳ, đền thờ Pô Dam tại thôn Lâm Thiện vừa tiếp tục được đầu tư trùng tu, tôn tạo. Với đồng bào Chăm nơi đây, đây không chỉ là công trình tín ngưỡng mà còn là nơi gắn kết cộng đồng, tưởng nhớ tiền nhân và gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Theo tư liệu, đền thờ Pô Dam được sửa chữa lần đầu năm 1917, trùng tu năm 1992 và được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh năm 2013. Năm 2026, di tích được trùng tu, tôn tạo với tổng mức đầu tư hơn 5,85 tỷ đồng, hoàn thành và bàn giao trong tháng 5. Dịp khánh thành, cộng đồng Chăm tổ chức các nghi lễ truyền thống như: tống ôn, cầu kinh, cúng cầu an, cúng hoàn thần và múa mừng đền mới.

Pô Dam, tên thật là Pô Kathít, theo sử liệu là người có công dạy dân khai hoang, làm ruộng và xây dựng công trình thủy lợi. Hình ảnh về vị tiền nhân này vẫn được các thế hệ người Chăm lưu truyền. Những công trình thủy lợi tiếp tục phục vụ sản xuất, đời sống, giúp câu chuyện về Pô Dam hiện diện trong đời sống hôm nay.

Ông Thông Minh Lợi - Trưởng Ban Quản lý đền thờ Pô Dam cho biết, bà con rất phấn khởi khi đền được trùng tu khang trang. Đây là nơi thực hành nghi lễ, lưu giữ các giá trị văn hóa, lịch sử của cộng đồng Chăm. Ban Quản lý sẽ cùng người dân bảo vệ di tích, duy trì nghi lễ truyền thống và trao truyền cho thế hệ trẻ.

Lễ cầu an

Katê - dịp trở về với cộng đồng

Khoảng nửa tháng nữa, sau Lễ hội Katê tại tháp Pô Sah Inư, đồng bào Chăm ở Hàm Thuận sẽ đón Katê tại đền Pô Dam. Nếu lễ hội tại tháp là không gian tín ngưỡng chung, thì về làng, Katê mang đậm dấu ấn cộng đồng. Đây là dịp tưởng nhớ tiền hiền, cầu bình an, mùa màng thuận lợi, gia đình no ấm.

Lễ hội bắt đầu bằng nghi thức rước sắc phong vua Khải Định ban tặng từ nhà làng về đền Pô Dam. Tiếng trống paranưng, kèn saranai và những điệu múa Chăm vang lên trong ngày hội. Người đi làm ăn xa trở về, bà con Chăm nhiều nơi cùng hội tụ, thăm hỏi và gắn kết cộng đồng.

Qua mỗi mùa Katê, người lớn lại có dịp kể cho con cháu về nguồn cội, về những người có công với làng, với quê hương. Những câu chuyện được trao truyền trong không gian lễ hội góp phần giúp lớp trẻ hiểu hơn về truyền thống và có ý thức gìn giữ di sản.

Rước sắc phong từ Nhà làng về đền thờ Pô Dam trong Lễ hội Katê

Cùng với bảo tồn bản sắc văn hóa, đời sống đồng bào Chăm ở thôn Lâm Thiện có nhiều chuyển biến. Người dân được tiếp cận các chính sách hỗ trợ sản xuất, sinh kế, giáo dục, y tế, nước sinh hoạt và đầu tư hạ tầng. Nhiều hộ chủ động phát triển kinh tế gia đình, khai thác hiệu quả đất sản xuất, áp dụng kỹ thuật mới, nâng cao năng suất. Một bộ phận thanh niên có việc làm ổn định tại các khu công nghiệp, góp phần tăng thu nhập và cải thiện đời sống gia đình.

Trong quá trình phát triển, đồng bào Chăm vẫn chú trọng gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc. Các lễ hội truyền thống như: Katê, Rija Nưgar tiếp tục được tổ chức, đồng thời ngày càng phù hợp với đời sống mới, bảo đảm văn minh, tiết kiệm.

Việc trùng tu đền Pô Dam vì thế mang ý nghĩa không chỉ ở việc bảo tồn một công trình di tích. Khi không gian tín ngưỡng được gìn giữ, cộng đồng có thêm điều kiện thực hành văn hóa, trao truyền phong tục và giáo dục thế hệ trẻ về nguồn cội.

Mùa Katê sắp tới, những người con Chăm lại tìm về đền thờ Pô Dam. Trong không gian đền mới, những nghi lễ truyền thống tiếp tục được trao truyền, những câu chuyện về tiền nhân được nhắc nhớ. Cùng với đó, thế hệ hôm nay tiếp tục vun đắp cuộc sống mới trên chính quê hương mình.