Xóm chài bên sông Lam mòn mỏi với giấc mơ an cư

'Sống mòn' bên mép sông

Cụm dân cư Hòa Lam (khối Hưng Hòa 1, phường Trường Vinh, Nghệ An) là nơi sinh sống của hàng chục hộ dân làm nghề chài lưới nơi hạ nguồn sông Lam. Do nằm ở ngoài đê nên cụm dân cư này thường xuyên phải chịu cảnh ngập lụt, nhất là vào mùa mưa bão. Cứ mỗi khi mưa lớn, nước sông dâng cao, người dân lại chủ động di chuyển người, tài sản đến nơi an toàn.

Trận lũ năm 2025 vẫn là nỗi ám ảnh đối với nhiều gia đình. Nước từ sông Lam dâng nhanh, tràn vào khu dân cư, có nơi ngập sâu đến sát mái nhà. Nhiều hộ phải rời nhà đi tránh lũ trong nhiều ngày.

Khu dân cư Hòa Lam nằm ngoài đê sông Lam nên thường bị ngập lụt mỗi mùa mưa bão. Ảnh: Kim Long

Khi nước lũ rút xuống, những căn nhà cũ càng thêm xuống cấp. Tường ẩm mốc, nền nhà ẩm thấp nhưng do nằm trong diện quy hoạch di dời, người dân không thể đầu tư sửa chữa, xây dựng nhà cửa kiên cố.

Bà Đậu Thị Năm (SN 1962) cho biết, năm nào lũ về tài sản cũng bị thiệt hại. Có năm nước dâng cao đến tận nóc nhà, gia đình phải lên đê dựng lán ở tạm gần chục ngày. Riêng trận bão năm ngoái khiến mái nhà bốc tung, đến giờ phải che bạt để sống tạm, ẩm thấp về mùa mưa và nóng nực vào mùa hè.

Bà Năm chia sẻ về cuộc sống khó khăn nhất là mỗi mùa mưa bão đến. Ảnh: Kim Long

Cũng theo chia sẻ của bà Năm, gia đình được bố trí 150m2 đất tái định cư nhưng chưa đủ điều kiện xây nhà. Bà còn mang nỗi lo hai người con chưa được bố trí đất. Nguyện vọng của gia đình bà là các cấp chính quyền sớm giải quyết cho những hộ còn lại để bà con được chuyển đến nơi ở an toàn.

Đó cũng là mong mỏi của gia đình ông Nguyễn Xuân Thủy, trú khối Hưng Hòa 1. Nhiều năm qua, dù sống trong căn nhà xuống cấp, chật chội, thiếu không gian cho con cháu sinh hoạt, học tập nhưng gia đình ông không được phép cơi nới, sửa chữa.

Trong lúc chờ được di dời đến khu tái định cư, nhiều gia đình sống trong ngôi nhà xuống cấp nhưng không được sửa chữa. Ảnh: Kim Long

Có nhiều năm 'sống chung với lũ', người đàn ông này chia sẻ kinh nghiệm, nếu biết tin bão vào, gia đình sẽ chở hết đồ đạc trong nhà mang qua bên kia đê gửi vào nhà người thân. Nếu chỉ lũ hoặc mưa lớn khiến nước dâng thì chỉ cần kê cao đồ đạc trong nhà. Tuy nhiên, do thường xuyên ngập lụt, độ ẩm cao nên đồ dùng điện tử trong nhà ông rất mau hỏng.

Sớm tháo gỡ vướng mắc

Xuất phát từ tính chất cấp thiết, tháng 11/2013, UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt dự án 'Xây dựng cơ sở hạ tầng khu tái định cư để di dân khẩn cấp ra khỏi vùng thiên tai xã Hưng Hòa', giao cho Chi cục Phát triển nông thôn làm chủ đầu tư.

Theo quy hoạch ban đầu, khu tái định cư có diện tích hơn 3,3ha, bố trí đất ở cho 58 hộ dân, đồng thời đầu tư hệ thống đường giao thông, điện, nước và nhà văn hóa.

Tuy nhiên, do thiếu vốn, dự án kéo dài nhiều năm, đến năm 2020 mới được khởi công. Trong thời gian chờ dự án, số hộ dân trong khu vực tiếp tục phát sinh. Trước thực tế này, địa phương phải triển khai phương án mở rộng khu tái định cư, thực hiện giai đoạn 2.

Khu vực tái định cư cho người dân Hòa Lam. Ảnh: Kim Long

Tính đến năm 2026, phường Trường Vinh đã rà soát và giao đất ở cho 34 hộ dân. Tuy nhiên, hiện vẫn còn 38 hộ dân chưa được cấp đất tái định cư.

Bà Hoàng Thị Thuyết - Bí thư xóm Hưng Hòa 1 cho biết, ngay cả trong nhóm 34 hộ dân đăng ký ban đầu cũng đang gặp khó khăn tài chính. Để có thêm đất sinh hoạt các hộ đều đăng ký mua thêm 50m2 đất nhưng đến nay mới chỉ có 17 hộ nộp đủ tiền. Bà con nơi đây mong muốn các cơ quan chức năng sớm vào cuộc quyết liệt, tháo gỡ vướng mắc thủ tục để toàn bộ bà con được di dời sang khu tái định cư an toàn.

Ông Nguyễn Tất Sơn - Chủ tịch UBND phường Trường Vinh (Nghệ An) cho biết, địa phương đã xây dựng phương án bàn giao đất tái định cư cho 34 hộ dân. Đối với 38 trường hợp còn lại, phường đang tiếp tục rà soát, tổng hợp hồ sơ và báo cáo UBND tỉnh Nghệ An xin ý kiến chỉ đạo. Việc này nhằm bảo đảm các điều kiện theo quy định hiện hành, làm cơ sở đề xuất chủ trương giao đất cho người dân.

Trong lúc chờ các thủ tục được tháo gỡ, những hộ dân còn lại vẫn phải tiếp tục sống thất thỏm trong khu vực ngoài đê sông Lam. Điều người dân nơi đây mong mỏi nhất lúc này là các thủ tục liên quan sớm được tháo gỡ để những hộ còn lại được bố trí đất. Từ đó, họ được an cư lạc nghiệp không còn cảnh thất thỏm khi mùa mưa lũ đến.