Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức làm chủ kỹ thuật ghép mô phức hợp, mở hướng mới cho y học tái tạo

Các bác sĩ tiến hành ca ghép cho bệnh nhân.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, nếu như trước đây các ca ghép tạng chủ yếu nhằm cứu sống người bệnh thì ca ghép này mang một ý nghĩa hoàn toàn khác, giúp người bệnh được sống đúng nghĩa, lấy lại sự tự tin và chất lượng cuộc sống.

Ca ghép đòi hỏi kỹ thuật ở mức rất cao

Người bệnh là nam giới, 43 tuổi, từng được phẫu thuật cắt đoạn dương vật tại Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức do mắc một bệnh lý. Sau gần 4 năm điều trị, bệnh được kiểm soát hoàn toàn, sức khỏe ổn định và không còn chỉ định điều trị ung thư. Tuy vẫn bảo tồn được chức năng tiểu tiện nhưng người bệnh luôn sống trong mặc cảm, tự ti và khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.

Trước khi quyết định thực hiện ca ghép, các chuyên gia của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã tiến hành đánh giá toàn diện người bệnh.

Người bệnh được thực hiện đầy đủ các xét nghiệm huyết học, sinh hóa, đánh giá chức năng tim, phổi, hệ thống mạch máu vùng ghép cùng nhiều thăm dò chuyên sâu khác.

Sau hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của các chuyên gia ghép tạng, nam học, miễn dịch, vi phẫu, gây mê hồi sức, người bệnh được xác định có tình trạng sức khỏe ổn định, không có chống chỉ định về mặt chuyên môn và hệ thống mạch máu vùng ghép đáp ứng yêu cầu để thực hiện phẫu thuật.

Quyết định này được cân nhắc hết sức thận trọng, với mục tiêu phục hồi hình thái, chức năng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Đồng thời, các bác sĩ cũng tiến hành đánh giá kỹ yếu tố tâm lý, sự đồng thuận của gia đình cũng như các khía cạnh đạo đức trước khi đưa ra chỉ định. Theo các chuyên gia, khác với ghép tạng nhằm cứu sống người bệnh, ở ca ghép này yếu tố tâm lý đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang, Giám đốc Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, ghép dương vật là một trong những kỹ thuật khó nhất của ghép mô phức hợp.

Trong ca ghép này, các bác sĩ phải tái lập toàn bộ các cấu trúc giải phẫu của dương vật gồm niệu đạo, thể xốp và thể hang. Đồng thời, dưới kính hiển vi, các bác sĩ tiến hành khâu nối những động mạch, tĩnh mạch và dây thần kinh có kích thước rất nhỏ. Các kỹ thuật tái tạo và vi phẫu được phối hợp chặt chẽ nhằm bảo đảm không chỉ sự sống của mảnh ghép mà còn tạo điều kiện phục hồi chức năng về sau.

Chia sẻ về thách thức của ca ghép, Giám đốc Dương Đức Hùng cho hay, khó khăn lớn nhất nằm ở hệ thống vi phẫu mạch máu. Người bệnh đã từng trải qua một cuộc phẫu thuật trước đó nên các mốc giải phẫu đã thay đổi đáng kể, khiến việc bóc tách và nối các mạch máu trở nên phức tạp hơn nhiều.

'Mục tiêu của ca ghép không chỉ là giúp mảnh ghép sống mà còn hướng tới phục hồi chức năng tiểu tiện, cảm giác và khả năng cương trong tương lai. Đó là điểm khác biệt so với nhiều kỹ thuật tái tạo thông thường. Với việc chuẩn bị kỹ lưỡng, toàn bộ ca phẫu thuật kéo dài khoảng 6 giờ với cường độ làm việc rất cao', Giám đốc Dương Đức Hùng nói.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã có gần 20 năm kinh nghiệm trong phẫu thuật nối dương vật đứt rời do tai nạn.

Trong thời gian qua, bệnh viện đã nối thành công nhiều trường hợp dương vật bị đứt rời, giúp người bệnh phục hồi gần như hoàn toàn chức năng nếu được đưa đến sớm và bảo quản đúng cách.

Bên cạnh đó, bệnh viện cũng thường quy thực hiện các kỹ thuật tạo hình dương vật cho người bệnh bị bỏng, dị tật bẩm sinh, không có dương vật hoặc cần tạo hình trong quá trình xác định giới tính. 'Những kinh nghiệm tích lũy trong lĩnh vực vi phẫu và tạo hình chính là nền tảng quan trọng để chúng tôi triển khai kỹ thuật ghép dương vật', Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hà cho biết.

Bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật, ca ghép còn áp dụng đầy đủ các quy trình của ghép mô-tạng hiện đại, từ đánh giá hòa hợp miễn dịch giữa người hiến và người nhận, bảo quản mảnh ghép, điều trị chống thải ghép đến theo dõi tưới máu sau mổ bằng thăm khám lâm sàng và siêu âm Doppler. Tất cả các bước phải được thực hiện theo đúng trình tự và phối hợp chính xác.

Theo lãnh đạo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thành công của ca ghép là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều chuyên khoa gồm ghép tạng, nam học, vi phẫu, tạo hình, gây mê hồi sức, miễn dịch, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, giải phẫu bệnh, điều dưỡng cùng đội ngũ vận động hiến mô, hiến tạng.

Ca ghép hiếm gặp trên thế giới

Theo các báo cáo y văn quốc tế, đến nay thế giới mới công bố khoảng 5 ca ghép dương vật, trong đó ca gần đây nhất được công bố vào năm 2018.

Ca đầu tiên được thực hiện năm 2006 nhưng không được coi là thành công do mảnh ghép phải cắt bỏ sau đó. Một số trường hợp sau này tại Nam Phi và Mỹ đã ghi nhận kết quả khả quan, tuy nhiên chưa đủ dữ liệu để đưa ra kết luận về tuổi thọ trung bình của mảnh ghép.

'Chúng tôi đã phải chuẩn bị rất kỹ, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, xây dựng quy trình và làm chủ toàn bộ kỹ thuật trước khi triển khai', Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng cho biết.

Đến thời điểm hiện tại, diễn biến sau ghép của người bệnh rất thuận lợi. Mảnh ghép được tưới máu tốt, màu sắc và nhiệt độ bình thường, chưa ghi nhận dấu hiệu hoại tử hay tắc mạch. Các kết quả siêu âm Doppler cho thấy hệ thống mạch máu hoạt động ổn định.

Người bệnh tỉnh táo, toàn trạng ổn định, các chỉ số sinh tồn trong giới hạn bình thường. Vết mổ tiến triển tốt và đáp ứng tốt với phác đồ điều trị chống thải ghép. Trong thời gian tới, người bệnh sẽ tiếp tục được theo dõi để đánh giá từng chức năng.

'Điều đáng ghi nhận ngay sau phẫu thuật là sự thay đổi rõ rệt về tâm lý của người bệnh. Từ trạng thái mặc cảm, lo âu kéo dài trước đây, người bệnh đã trở nên vui vẻ, tự tin hơn. Không chỉ người bệnh mà cả gia đình cũng được giải tỏa áp lực tâm lý sau nhiều năm đồng hành cùng quá trình điều trị. Đây là một trong những thành công quan trọng nhất của ca ghép. Nếu người bệnh không thực sự hài lòng với kết quả điều trị thì sẽ không thể có được sự thay đổi tích cực về tâm lý như vậy', ông Hùng cho hay.

Theo các chuyên gia, nhu cầu điều trị đối với nhóm người bệnh mất dương vật do ung thư, tai nạn hoặc chấn thương thực tế lớn hơn nhiều so với số liệu ghi nhận, bởi đây vẫn là vấn đề rất nhạy cảm khiến nhiều người ngại đến khám và chia sẻ. Thành công bước đầu của ca ghép không chỉ mở ra cơ hội điều trị cho nhóm người bệnh đặc biệt này mà còn khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật ghép mô phức hợp của đội ngũ bác sĩ Việt Nam.

'Đây là một ca ghép mang ý nghĩa rất nhân văn. Chúng tôi không chỉ khôi phục một cơ quan của cơ thể mà còn trả lại cho người bệnh chất lượng cuộc sống, sự tự tin và hy vọng. Đồng thời, đây cũng là một dấu mốc mới trong sự phát triển của ngoại khoa và ghép tạng Việt Nam, tạo nền tảng để tiếp tục triển khai những kỹ thuật ghép mô phức hợp tiên tiến hơn trong tương lai', Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng nhấn mạnh.

Cũng theo lãnh đạo bệnh viện, sau khi chinh phục ca khó này, bệnh viện tiếp tục chinh phục những kỹ thuật ghép tạng mới như ghép tử cung, ghép buồng trứng cho phụ nữ.