Bảo hiểm thất nghiệp từ năm 2026 có những điểm mới gì?

Ảnh minh họa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Nghị định tập trung tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đặc biệt là việc xác định người lao động đang đóng BHTN và điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp, qua đó hướng tới vận hành hệ thống BHTN minh bạch và thống nhất hơn.

Theo Nghị định, người lao động được xác định là đang đóng BHTN theo quy định tại Điều 36 và Điều 38 Luật Việc làm khi thuộc một trong sáu trường hợp cụ thể.

Thứ nhất, người lao động đã đóng BHTN của tháng chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc và có xác nhận của cơ quan bảo hiểm xã hội trên sổ bảo hiểm xã hội.

Thứ hai, đã đóng BHTN của tháng liền kề trước tháng chấm dứt hợp đồng và được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận.

Thứ ba, người lao động có tháng liền kề trước hoặc tháng chấm dứt hợp đồng nghỉ việc do ốm đau hoặc thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, không hưởng tiền lương tại đơn vị và được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận.

Thứ tư, người lao động nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng liền kề trước hoặc tháng chấm dứt hợp đồng, có xác nhận trên sổ bảo hiểm xã hội.

Thứ năm, người lao động tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng liền kề trước hoặc tháng chấm dứt hợp đồng, được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận.

Thứ sáu, người lao động nghỉ việc tại đơn vị sử dụng lao động không còn khả năng đóng BHTN theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP về bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Việc liệt kê rõ sáu trường hợp này được đánh giá là cơ sở quan trọng để bảo đảm quyền lợi cho người lao động khi xem xét điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp, hạn chế cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Về mức đóng, Nghị định quy định người lao động đóng 1% tiền lương tháng vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Người sử dụng lao động cũng có trách nhiệm đóng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động đang tham gia BHTN.

Đối với các cơ quan, đơn vị được ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên, phần đóng BHTN do ngân sách nhà nước bảo đảm và được bố trí trong dự toán chi thường xuyên hằng năm.

Trường hợp đơn vị chỉ được ngân sách bảo đảm một phần kinh phí, ngân sách nhà nước chỉ chi trả phần đóng cho số người hưởng lương từ ngân sách, phần còn lại do đơn vị tự chi trả. Với doanh nghiệp và các đơn vị sản xuất, kinh doanh, khoản đóng BHTN được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh.

Nghị định cũng nêu rõ cơ chế Nhà nước hỗ trợ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Theo đó, ngân sách trung ương hỗ trợ nhằm duy trì số dư quỹ hằng năm bằng 2 lần tổng các khoản chi của năm trước liền kề, song mức hỗ trợ tối đa không vượt quá 1% quỹ tiền lương tháng đóng BHTN của người lao động đang tham gia.

Một điểm đáng chú ý khác là chính sách ưu đãi dành cho người sử dụng lao động tuyển dụng và sử dụng người lao động là người khuyết tật. Cụ thể, khi tuyển mới người lao động là người khuyết tật, người sử dụng lao động được giảm mức đóng BHTN từ 1% xuống 0% đối với phần trách nhiệm của mình trong tối đa 12 tháng đầu kể từ thời điểm tuyển dụng. Điều kiện để hưởng ưu đãi này là doanh nghiệp phải đăng ký với cơ quan bảo hiểm xã hội và nộp kèm giấy xác nhận khuyết tật của người lao động.

Về quyền lợi của người lao động, Nghị định 374/2025/NĐ-CP quy định mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức lương bình quân của 6 tháng liền kề có đóng BHTN trước khi thất nghiệp. Trường hợp có thời gian gián đoạn đóng BHTN, mức hưởng được tính trên 6 tháng đóng BHTN gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc. Tuy nhiên, mức trợ cấp tối đa không vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm chấm dứt hợp đồng.

Thời gian hưởng trợ cấp được tính theo tháng dương lịch, với quy định cụ thể về ngày bắt đầu và kết thúc nhằm bảo đảm thống nhất trong chi trả. Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm thực hiện chi trả trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi người lao động hoàn tất đầy đủ thủ tục theo quy định.

Với các quy định chi tiết và cụ thể hơn, Nghị định 374/2025/NĐ-CP được kì vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống bảo hiểm thất nghiệp, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong giai đoạn tới.