Đổ xăng có thể sẽ phải so giá: Thay đổi phía sau bảng niêm yết

Ảnh minh họa

Nếu phương án đang lấy ý kiến được thông qua, người đi xe có thể phải chú ý hơn đến bảng giá trước khi yêu cầu đổ đầy bình. Lựa chọn cây xăng khi ấy có thêm một phép so sánh: cùng loại nhiên liệu, nơi nào đang bán với mức giá nào.

Tại hội nghị ngày 30.9, Bộ Công Thương công bố định hướng để doanh nghiệp quyết định, công bố giá bán trong hệ thống theo công thức và nguyên tắc của nghị định. Nhà nước chuyển trọng tâm sang giám sát, hậu kiểm và can thiệp khi cần thiết. Đây là nội dung dự thảo, chưa phải thông báo áp dụng ngay cơ chế mới.

Vì sao cùng loại xăng có thể khác giá?

Giá bán được đề xuất hình thành từ nhiều thành phần: giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế, phí. Giá mua và cước phí tạo nguồn gắn với chi phí thực tế của doanh nghiệp; lợi nhuận do doanh nghiệp xác định.

Khi các yếu tố đó khác nhau, giá bán giữa các hệ thống có thể khác nhau. Doanh nghiệp còn có chính sách chiết khấu và cách tổ chức phân phối riêng.

Có thể hình dung một doanh nghiệp mua được nguồn hàng với chi phí tốt hơn, vận chuyển thuận lợi hơn hoặc chấp nhận lợi nhuận thấp hơn để giữ khách. Nếu được chủ động về giá, doanh nghiệp ấy có điều kiện phản ánh lựa chọn kinh doanh vào giá bán.

Tuy nhiên, 'mỗi cây xăng một giá' là cách diễn đạt về khả năng xuất hiện chênh lệch, không có nghĩa từng nhân viên bán hàng hay từng cửa hàng được tùy ý đặt giá ngoài quy định. Giá còn phụ thuộc hệ thống cung ứng và quan hệ kinh doanh của cửa hàng.

Cũng không nên hiểu rằng hiện nay mọi nhiên liệu, mọi địa bàn đều có giá giống hệt nhau. Khi so sánh, người mua phải xác định đúng cùng loại xăng, cùng tiêu chuẩn và cùng thời điểm. Hai bảng giá khác nhau có thể đơn giản vì đang niêm yết hai sản phẩm khác nhau.

Giá thay đổi trong ngày, người mua cần biết trước khi bơm

Phương án được giới thiệu cho phép doanh nghiệp phản ứng nhanh hơn với biến động thị trường, kể cả điều chỉnh trong ngày. Mỗi lần thay đổi phải đi kèm niêm yết, kê khai; cơ quan quản lý kiểm tra cách tính giá và việc thực hiện hóa đơn điện tử.

Điều này đặt ra yêu cầu rất cụ thể: giá người mua nhìn thấy trước giao dịch phải rõ ràng, dễ đọc và thống nhất với đơn giá được tính khi thanh toán. Nếu giá có thể đổi trong ngày, thông tin thiếu thời điểm cập nhật sẽ nhanh chóng mất giá trị.

Một bảng niêm yết đặt ở vị trí khó quan sát không giúp người mua lựa chọn. Một ứng dụng hiển thị giá cũ cũng có thể khiến việc so sánh trở nên vô nghĩa. Cạnh tranh bằng giá chỉ thực sự đến được với khách hàng khi họ tiếp cận được thông tin trước lúc quyết định mua.

Với người sử dụng ít nhiên liệu, chạy vòng xa để tìm mức rẻ hơn đôi khi không đáng so với thời gian và chi phí đi lại. Với đơn vị vận tải, lượng mua lớn khiến chênh lệch nhỏ trên mỗi lít có thể đáng kể hơn. Cơ chế mới, nếu áp dụng, vì thế có thể tác động khác nhau đến từng nhóm khách hàng.

Tự quyết giá không đồng nghĩa xăng chắc chắn rẻ hơn

Doanh nghiệp có quyền cạnh tranh bằng giá là một điều kiện, chưa phải bảo đảm giá sẽ giảm. Kết quả còn phụ thuộc số lựa chọn thực tế của người mua, khả năng tiếp cận nguồn hàng và mức độ cạnh tranh tại từng địa bàn.

Ở nơi có nhiều điểm bán thuận tiện, khách hàng dễ chuyển sang nơi khác. Ở khu vực ít cửa hàng, lợi thế lựa chọn có thể hạn chế hơn. Vì vậy, đánh giá cơ chế mới phải nhìn cả mức giá lẫn khả năng tiếp cận nhiên liệu.

Theo nội dung được giới thiệu, Nhà nước vẫn sử dụng các công cụ như thuế, phí, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung; biện pháp bình ổn tiếp tục được đặt ra trong tình huống cần thiết.

Bộ Công Thương cũng dự kiến quản lý bằng dữ liệu, kết nối thông tin mua bán, tồn kho và hóa đơn từ cửa hàng bán lẻ.

Với người dân, giá trị của thay đổi sẽ nằm ở những điều có thể kiểm chứng: biết giá trước khi mua, nhận đủ nhiên liệu đúng chất lượng, có chứng từ và có lựa chọn thay thế. Một thị trường nhiều mức giá chỉ đáng kỳ vọng khi quyền lựa chọn của người mua cũng tăng lên tương ứng.