Đường đã thông, vì sao điểm đến vẫn chưa gần?

Dự án Hữu Nghị - Chi Lăng. Ảnh: Đại biểu nhân dân

Đường mở nhanh, nhưng hành trình của du khách chưa hẳn ngắn hơn

Chưa bao giờ hạ tầng giao thông được đầu tư với tốc độ nhanh như hiện nay.

Chỉ trong nửa đầu năm, cả nước đưa vào khai thác gần 400 km cao tốc, nâng tổng chiều dài mạng lưới lên hơn 3.300 km; tuyến Bắc - Nam phía Đông chính thức nối thông từ Lạng Sơn đến Cà Mau. Cùng với đó là hàng loạt dự án sân bay, cảng biển, đường sắt tiếp tục được thúc đẩy.

Những con số ấy tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế, đồng thời mở thêm dư địa cho du lịch. Không phải ngẫu nhiên mà vận tải hành khách tiếp tục tăng trưởng hai con số trong 6 tháng đầu năm.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ du lịch, hạ tầng mới chỉ hoàn thành phần dễ nhìn thấy nhất.

Một tuyến cao tốc có thể rút ngắn quãng đường giữa hai địa phương, nhưng chưa chắc đã rút ngắn hành trình đến một điểm du lịch. Bởi từ cửa ngõ giao thông đến khu di sản, khu nghỉ dưỡng hay làng nghề vẫn còn nhiều 'kilomet cuối cùng' chưa được giải quyết: đường kết nối nhỏ hẹp, thiếu bãi đỗ xe, giao thông công cộng hạn chế, liên kết giữa các điểm đến còn rời rạc.

Nói cách khác, đường đã mở, nhưng trải nghiệm của du khách chưa chắc đã thuận lợi hơn tương xứng.

Mỗi dự án chậm là một cơ hội phát triển bị bỏ lỡ

Nếu phần đầu báo cáo của Bộ Xây dựng là những gam màu sáng thì phần tiến độ lại cho thấy một thực tế khác.

Theo kế hoạch, năm 2026 phải hoàn thành 34 dự án giao thông, nhưng hết nửa đầu năm mới hoàn thành 4 dự án; nhiều công trình trọng điểm vẫn chậm tiến độ.

Đó không chỉ là câu chuyện của ngành xây dựng.

Nhiều dự án nằm trên các hành lang kết nối những vùng có tiềm năng lớn về du lịch như Tây Nguyên, Nam Trung Bộ hay Bắc Trung Bộ. Mỗi tháng chậm tiến độ đồng nghĩa các địa phương phải lùi thêm một mùa du lịch, doanh nghiệp chậm thêm một cơ hội đầu tư, còn người dân tiếp tục chờ đợi những dòng khách mới.

Ngay cả giải ngân đầu tư công cũng chưa đạt kỳ vọng khi mới đạt khoảng 22,6% sau điều chỉnh.

Tại các cuộc giao ban gần đây, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng liên tục yêu cầu các chủ đầu tư tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và thủ tục, đẩy nhanh tiến độ nhưng phải bảo đảm chất lượng công trình. Điều đó cho thấy chính ngành xây dựng cũng nhìn nhận tiến độ vẫn là điểm nghẽn lớn nhất cần tháo gỡ. 

Với du lịch, thời gian không chỉ được tính bằng tiến độ thi công. Mỗi công trình hoàn thành chậm đều kéo lùi sức cạnh tranh của một điểm đến.

Đô thị hiện đại không thể thiếu môi trường và không gian công cộng

Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo là tốc độ đô thị hóa tiếp tục tăng, tỉ lệ người dân được cấp nước sạch ở đô thị đạt khoảng 95%; nhiều quy chuẩn về công viên, cây xanh, bãi đỗ xe đang được hoàn thiện.

Song ngay trong báo cáo cũng xuất hiện một con số đáng suy nghĩ: tỉ lệ nước thải đô thị được thu gom, xử lý mới đạt khoảng 18%.

Đây không đơn thuần là chỉ số môi trường.

Một đô thị muốn trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ cần đường rộng hay quảng trường lớn. Điều giữ chân du khách lại nằm ở những yếu tố tưởng nhỏ: dòng sông sạch, công viên xanh, không gian đi bộ, bãi đỗ xe thuận tiện, cảnh quan được chăm chút.

Đó chính là phần 'hạ tầng mềm' mà du lịch cảm nhận rõ nhất nhưng lại khó đo bằng kilomet hay vốn đầu tư.

Thước đo cuối cùng không phải là kilomet đường mới

Hạ tầng luôn được xem là một trong những đột phá chiến lược. Nhưng với du lịch, những con số về chiều dài cao tốc, số sân bay hay tổng mức đầu tư chỉ là điều kiện cần.

Điều kiện đủ là những công trình ấy phải tạo ra các dòng khách mới, kéo dài thời gian lưu trú, mở rộng không gian phát triển và giúp người dân địa phương hưởng lợi từ du lịch.

Đó cũng là mục tiêu Chính phủ nhiều lần đặt ra đối với đầu tư hạ tầng: không chỉ hoàn thành công trình mà phải tạo động lực tăng trưởng, tăng cường liên kết vùng và nâng cao hiệu quả khai thác sau đầu tư.

Vì thế, bài toán của ngành xây dựng trong chặng đường tới không chỉ là xây thêm bao nhiêu kilomet cao tốc, mà là khắc phục căn bệnh chậm tiến độ, hoàn thiện những mắt xích kết nối còn dang dở và nâng chất lượng không gian đô thị.

Nếu những 'kilomet cuối cùng' vẫn tiếp tục bị bỏ quên, thì những con đường mới sẽ chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, chứ chưa thể rút ngắn khoảng cách giữa tiềm năng và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam.