Từ ngày 1.7: 10 hành vi bị coi là trốn thuế, mức phạt có thể gấp 3 lần số tiền trốn

Ảnh minh họa

Từ ngày 1.7.2026, Luật Quản lý thuế 2025 chính thức có hiệu lực, trong đó khoản 4 Điều 45 quy định 10 hành vi được xác định là trốn thuế đối với tổ chức, cá nhân.

Cụ thể, các hành vi gồm:

Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày kể từ thời hạn hoặc thời hạn được gia hạn, dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.

Không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.

Không lập hóa đơn, không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế để kê khai thuế.

Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào, làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn hoặc không phải nộp.

Sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị giao dịch thực tế nhằm xác định sai số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn hoặc không phải nộp.

Khai sai thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nhưng không tự nguyện khắc phục bằng việc nộp đủ số thuế theo quy định.

Cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế.

Sử dụng hàng hóa thuộc diện không chịu thuế, miễn thuế hoặc xét miễn thuế không đúng mục đích mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế.

Có hoạt động kinh doanh trong thời gian ngừng hoặc tạm ngừng kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế.

Những trường hợp không bị xử phạt về hành vi trốn thuế

Luật cũng quy định một số trường hợp người nộp thuế không bị xử phạt về hành vi trốn thuế mà chỉ bị xử lý do vi phạm thủ tục thuế. Đó là trường hợp không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày nhưng không phát sinh số tiền thuế phải nộp.

Ngoài ra, người nộp hồ sơ khai thuế quá hạn trên 90 ngày nhưng có phát sinh số thuế phải nộp sẽ không bị xử phạt về hành vi trốn thuế nếu đã nộp đủ số tiền thuế và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra thuế hoặc lập biên bản về hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế.

Mức xử phạt có thể lên tới 3 lần số tiền thuế trốn

Theo Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức xử phạt hành chính đối với hành vi trốn thuế được áp dụng theo từng trường hợp.

Người nộp thuế có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên sẽ bị phạt bằng 1 lần số tiền thuế trốn nếu thực hiện một trong các hành vi như không nộp hoặc nộp chậm hồ sơ khai thuế quá 90 ngày; không ghi chép doanh thu trong sổ kế toán; không lập hóa đơn hoặc lập hóa đơn sai giá trị để khai thuế thấp hơn thực tế; sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; sử dụng hàng hóa miễn thuế sai mục đích mà không khai báo; kinh doanh trong thời gian xin ngừng hoặc tạm ngừng nhưng không thông báo với cơ quan thuế.

Nếu không có tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ, mức phạt là 1,5 lần số tiền thuế trốn.

Trường hợp có một tình tiết tăng nặng, mức phạt là 2 lần số tiền thuế trốn.

Có hai tình tiết tăng nặng sẽ bị phạt 2,5 lần số tiền thuế trốn.

Nếu có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên, người vi phạm bị phạt 3 lần số tiền thuế trốn.

Bên cạnh tiền phạt, người vi phạm còn phải nộp đủ số tiền thuế đã trốn vào ngân sách nhà nước.

Đối với trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt hành chính, người nộp thuế không bị xử phạt về hành vi trốn thuế nhưng vẫn phải nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp theo quy định tại khoản 6 Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Ngoài ra, cơ quan chức năng còn buộc điều chỉnh lại số lỗ hoặc số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ trên hồ sơ thuế (nếu có).

Riêng các hành vi quy định tại điểm b, đ, e khoản 1 Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP nếu bị phát hiện sau thời hạn nộp hồ sơ khai thuế nhưng không làm giảm số tiền thuế phải nộp, chưa được hoàn thuế và không làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm thì sẽ bị xử phạt theo khoản 3 Điều 12 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Cơ quan thuế được công khai thông tin người trốn thuế

Theo khoản 3 Điều 7 Luật Quản lý thuế 2025, cơ quan quản lý thuế được quyền công khai thông tin của người có hành vi trốn thuế.

Ngoài trường hợp này, thông tin người nộp thuế cũng có thể được công khai khi chây ỳ không nộp tiền thuế, tiền chậm nộp hoặc tiền phạt đúng thời hạn; vi phạm pháp luật về thuế làm ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ nộp thuế của tổ chức, cá nhân khác; hoặc không thực hiện yêu cầu của cơ quan quản lý thuế theo quy định của pháp luật.