Giả mạo cơ quan nhà nước để lừa đảo trên môi trường mạng

Tại hội thảo, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng A05, cho biết tội phạm lừa đảo trực tuyến không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn cầu đang trở thành một 'ngành công nghiệp'. Những năm gần đây đã hình thành một số 'tập đoàn tội phạm'.

Thời gian qua, A05 cùng các đơn vị phát hiện nhiều nhóm tội phạm có tổ chức, hoạt động với quy mô đặc biệt lớn. Có nhóm quy tụ hàng ngàn đối tượng chuyên thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Phương thức của các nhóm này là nhắm vào hoạt động đầu tư, tài chính, huy động vốn, sàn giao dịch ngoại hối hoặc sàn vàng giả mạo.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng. Ảnh: LAM HOÀNG

Theo thống kê của A05, năm 2025, toàn quốc ghi nhận hơn 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến, với tổng thiệt hại trên 8.000 tỷ đồng trong quá trình xử lý tin báo, tố giác tội phạm. Trong đó, tội phạm sử dụng công nghệ cao nhắm đến nhiều người dân, gồm cả khách hàng trong lĩnh vực chứng khoán, ngân hàng, tài chính...

Cùng với đó, tội phạm lừa đảo trực tuyến đang sử dụng hình thức 'viết kịch bản' để gây án. Đây là cách thức chuyên môn hóa, trong đó các đối tượng giả mạo cơ quan nhà nước, đơn vị cung cấp dịch vụ như điện lực, thuế, chứng khoán… nhằm chiếm đoạt thông tin cá nhân để lừa đảo.

Theo lãnh đạo A05, có trường hợp kẻ gian khi gọi điện còn đọc đúng họ tên, địa chỉ và thông tin cá nhân của người nghe. Điều này khiến người dân tin rằng mình đang trao đổi với cơ quan nhà nước, từ đó làm theo hướng dẫn của tội phạm và bị chiếm đoạt tài sản.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng cho biết, tội phạm sử dụng công nghệ cao trong lĩnh vực tài chính đang có xu hướng dịch chuyển từ khai thác lỗ hổng bảo mật hệ thống sang thực hiện chiếm đoạt tài sản trực tiếp trên hệ thống.

Lý giải nguyên nhân khiến một số người trở thành nạn nhân của tội phạm lừa đảo bằng AI, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng cho rằng nhiều người còn thiếu kỹ năng nhận diện, dễ bị 'thao túng' và trở thành điểm yếu để tội phạm chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, thời gian qua nổi lên thủ đoạn sử dụng công nghệ deepfake để giả mạo cơ quan nhà nước, giả người thân thực hiện các cuộc gọi, thông báo lừa đảo.

Gần đây, tại Hà Nội xuất hiện nhóm tội phạm giả danh nhân viên viễn thông, đến tận nhà lừa người dân ký giấy tờ giả mạo cơ quan nhà nước để thực hiện hành vi chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

Hiện nay, A05 đang nghiên cứu nhiều mô hình ứng dụng AI để phát hiện, phòng chống tội phạm lừa đảo sử dụng công nghệ cao, đặc biệt là đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, tài chính.

Lãnh đạo A05 khẳng định, trong kỷ nguyên AI, lực lượng phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và các đơn vị tài chính, ngân hàng cần tăng cường nghiên cứu, tháo gỡ những 'điểm nghẽn', qua đó nâng cao hiệu quả đấu tranh với tội phạm lừa đảo trực tuyến sử dụng AI để gây án.