70/108 trường nội trú biên giới chưa hoàn thành đầy đủ hạng mục

Toàn cảnh Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai giữa không gian vùng cao biên giới. Ảnh: MOET

Cần xử lý dứt điểm 70 trường chưa hoàn thành

Theo báo cáo, giai đoạn 1, cả nước đã khởi công 108 trường tại 108 xã biên giới thuộc 19 tỉnh thành. Đến ngày 30-9, có 38/108 trường, chiếm hơn 35%, cơ bản hoàn thành toàn bộ hạng mục; 70/108 trường, chiếm gần 65%, chưa hoàn thành (trong số này, có 3 trường mới đạt 51%-69%).

Như vậy, mục tiêu đưa hệ thống vào hoạt động cơ bản đã đạt, nhưng mục tiêu hoàn thành đồng bộ các điều kiện đầu tư chưa đạt đầy đủ. Bộ GD-ĐT cho rằng, đây là nội dung cần tiếp tục xử lý theo từng dự án.

Về đưa trường vào hoạt động, đến ngày 5-9 (ngày khai giảng năm học mới 2026-2027), 107/108 trường tổ chức khai giảng; 1 trường Lóng Sập, Sơn La chưa đủ điều kiện.

Sau một tháng, 101/108 trường đã vận hành tại cơ sở mới; 7 trường chưa vận hành tại cơ sở mới, chủ yếu do các hạng mục nội trú, bán trú chưa hoàn thiện và yêu cầu bảo đảm an toàn cho học sinh. Việc học tập tại các trường này vẫn được duy trì tại cơ sở hiện có.

Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai được hoàn thiện đồng bộ. Ảnh: MOET

Cũng theo Bộ GD-ĐT, quy mô 108 trường gồm 113.303 học sinh, trong đó 70.052 học sinh nội trú.

Mô hình bước đầu tạo được môi trường giáo dục tương đối toàn diện, không chỉ tập trung vào 'ăn, ở' mà đã hình thành hoạt động giáo dục, rèn luyện, tự quản và phối hợp với gia đình, chính quyền, Công an, Bộ đội Biên phòng, y tế.

Đánh giá chung, Bộ GD-ĐT cho rằng, sau một tháng, mô hình cơ bản duy trì được hoạt động dạy học, không làm gián đoạn quyền học tập của học sinh; tỷ lệ huy động, chuyên cần cao; công tác ăn, ở, chăm sóc từng bước đi vào nền nếp.

70/108 trường chưa hoàn thành đầy đủ hạng mục, tạo rủi ro khi vừa học vừa thi công

Tuy nhiên, các điều kiện bảo đảm phía sau hoạt động giáo dục vẫn chưa đồng đều và đang xuất hiện những điểm nghẽn cần xử lý ngay.

Cụ thể, 70/108 trường chưa hoàn thành đầy đủ hạng mục, tạo rủi ro khi vừa học vừa thi công. Bộ GD-ĐT nêu rõ, đây là điểm nghẽn cần tập trung xử lý. Việc vừa tổ chức dạy học, ăn, ở, vừa thi công làm phát sinh rủi ro về phân luồng, rào chắn, bụi, tiếng ồn, an toàn lao động và phòng cháy, chữa cháy; một số công trình chưa hoàn tất nghiệm thu tổng thể. Đáng lưu ý, 3 trường có tiến độ thấp nhất mới đạt 51–69% cần được theo dõi riêng. UBND cấp tỉnh, chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu chịu trách nhiệm khắc phục; Bộ GD-ĐT theo dõi các điều kiện bảo đảm hoạt động giáo dục.

Đội ngũ tại một số trường chưa cân đối giữa các cấp học và vị trí việc làm: giáo viên văn hóa tiểu học cao hơn nhu cầu nhưng còn thiếu giáo viên THCS và các môn Tiếng Anh, Tin học, Công nghệ, Nghệ thuật, Giáo dục thể chất, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý.

Ngoài ra, việc chưa có đầy đủ nhân lực chuyên trách cho quản lý học sinh nội trú cũng là vấn đề cần được xem xét riêng, không đồng nhất với tình trạng thiếu giáo viên. Vì học sinh tiểu học, nhất là học sinh từ 6–7 tuổi lần đầu xa gia đình, cần được chăm sóc, hướng dẫn ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân... Vì vậy, Bộ GD-ĐT cho rằng, việc bảo đảm nhân lực cho mô hình trường nội trú không thể chỉ tập trung bổ sung giáo viên đứng lớp mà cần bố trí đầy đủ các vị trí hỗ trợ, chăm sóc và quản lý học sinh ngoài giờ học...

Từ thực tế đó, Bộ GD-ĐT đề nghị UBND các tỉnh, thành phố biên giới xử lý dứt điểm 70 trường chưa hoàn thành, lập tiến độ riêng cho từng trường, đặc biệt 9 trường có tiến độ dưới 80%; xác định rõ chủ đầu tư, nhà thầu, hạng mục còn lại, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm người đứng đầu. Tuyệt đối không vì tiến độ mà đưa hạng mục chưa bảo đảm an toàn vào sử dụng; tách biệt khu thi công với khu học tập, ăn, ở; hoàn thành nghiệm thu phòng cháy chữa cháy và các điều kiện an toàn trước khi đưa từng hạng mục vào khai thác.

Các địa phương cũng cần xây dựng phương án vận hành riêng cho từng trường; không áp dụng một mô hình đồng loạt.

Bộ GD-ĐT sẽ theo dõi 108 trường theo chế độ 'quản trị từng trường', cập nhật định kỳ các chỉ số: tiến độ công trình, an toàn, đội ngũ, chuyên cần, ăn, ở, sức khỏe, dinh dưỡng, kinh phí và tình trạng vận hành.

Bộ cũng sẽ chuẩn hóa mô hình quản trị trường phổ thông nội trú liên cấp, bao gồm trường chính, phân hiệu, điểm trường; phân định rõ trách nhiệm của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, người phụ trách từng địa điểm.