Gỡ vướng cho 200 hồ sơ bằng tiến sĩ nước ngoài chưa được công nhận

GS-TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng

* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, vướng mắc thường gặp ở những hồ sơ đề nghị công nhận bằng tiến sĩ nước ngoài mà Cục Quản lý chất lượng tiếp nhận mấy năm qua?

- GS-TS HUỲNH VĂN CHƯƠNG: Trong 5 năm gần đây, Cục Quản lý chất lượng tiếp nhận khoảng 4.900 hồ sơ, trong đó có khoảng 4.700 hồ sơ được công nhận, 200 hồ sơ chưa được công nhận - bao gồm hồ sơ chưa hoàn thiện thủ tục, chưa đủ thông tin để xác minh và hồ sơ không đáp ứng điều kiện theo quy định.

Vướng mắc thường gặp là cơ sở giáo dục hoặc chương trình đào tạo chưa được cơ quan có thẩm quyền về giáo dục của nước sở tại công nhận, kiểm định hoặc cho phép đào tạo và cấp bằng; chương trình trực tuyến hoặc kết hợp trực tuyến với trực tiếp chưa được phép triển khai tại nơi người học thực tế cư trú, học tập; hồ sơ thiếu minh chứng về hình thức, địa điểm đào tạo.

Một số trường hợp cần xác minh với cơ sở cấp bằng hoặc cơ quan có thẩm quyền về giáo dục của nước cấp bằng nên thời gian xử lý kéo dài hơn hồ sơ thông thường.

* Thông tư 65/2026/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT, có hiệu lực từ ngày 26-9-2026, cho phép trường đại học tự đánh giá văn bằng nước ngoài để sử dụng trong hoạt động đào tạo nội bộ. Quy định này khác thế nào với sự công nhận của Cục Quản lý chất lượng?

- Theo Thông tư 65, công nhận văn bằng là việc xác nhận trình độ của người học ghi trên văn bằng theo hệ thống giáo dục của nước nơi cơ sở giáo dục nước ngoài đặt trụ sở chính và xác định mức độ tương đương với bậc trình độ trong Khung trình độ quốc gia Việt Nam khi có cơ sở đối chiếu phù hợp. Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng có thẩm quyền công nhận văn bằng giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Bên cạnh đó, cơ sở giáo dục đại học được tự chủ đánh giá văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp để sử dụng trong hoạt động đào tạo nội bộ và chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá. Việc đánh giá phải căn cứ các điều kiện công nhận văn bằng theo quy định. Điểm cần phân biệt là việc trường tự đánh giá văn bằng để sử dụng trong hoạt động đào tạo nội bộ không thay thế Giấy công nhận văn bằng của Cục Quản lý chất lượng khi sử dụng ngoài phạm vi này. Hai hình thức có phạm vi sử dụng và trách nhiệm pháp lý khác nhau.

* Khi trường tự đánh giá, sử dụng bằng tiến sĩ nước ngoài của giảng viên, trách nhiệm được quy định ra sao nếu sau đó phát hiện văn bằng không đáp ứng điều kiện?

- Cơ sở giáo dục căn cứ các điều kiện tại Điều 3, Thông tư 65 để tự đánh giá văn bằng sử dụng trong hoạt động đào tạo nội bộ và chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá. Cơ sở giáo dục phải lập sổ theo dõi, trong đó có thông tin người có văn bằng, cơ sở cấp bằng, hình thức đào tạo, trình độ tương đương với Khung trình độ quốc gia Việt Nam hoặc trình độ theo hệ thống giáo dục của nước nơi cơ sở giáo dục nước ngoài đặt trụ sở chính (nếu có); đồng thời nêu rõ căn cứ đánh giá và thực hiện chế độ báo cáo.

Trường hợp cần thiết, cơ sở giáo dục đề nghị người học sử dụng dịch vụ công về công nhận văn bằng. Nếu việc đánh giá hoặc sử dụng văn bằng không bảo đảm quy định, cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm đối với kết quả đánh giá và việc sử dụng văn bằng trong phạm vi thuộc thẩm quyền của mình theo quy định của pháp luật.

* Người có bằng tiến sĩ nước ngoài có bắt buộc phải gửi hồ sơ đến Cục Quản lý chất lượng để được công nhận trước khi sử dụng tại Việt Nam?

- Công nhận văn bằng được thực hiện theo nhu cầu của người có văn bằng hoặc tổ chức sử dụng lao động khi có sự đồng ý của người có văn bằng. Cơ sở giáo dục đại học có quyền tự đánh giá văn bằng để sử dụng trong hoạt động đào tạo nội bộ và chịu trách nhiệm về kết quả. Với trường hợp sử dụng văn bằng ngoài phạm vi này hoặc khi pháp luật chuyên ngành, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền yêu cầu phải có kết quả công nhận, người có văn bằng thực hiện thủ tục công nhận theo quy định.

TỔNG HỢP: như ý - ĐỒ HỌA: NGỌC TRÂM

* ThS NGUYỄN TẤN MINH, Phó trưởng Phòng Tổ chức cán bộ Trường Đại học Quốc tế - ĐHQG TPHCM:

Kiểm tra văn bằng từ khâu tuyển dụng

Việc kiểm tra bằng tiến sĩ nước ngoài tại Trường Đại học Quốc tế - Đại học Quốc gia TPHCM được thực hiện ngay từ khâu tuyển dụng. Trên 61% số giảng viên của trường có trình độ tiến sĩ trở lên; trong số này, khoảng 94% tốt nghiệp tại các cơ sở giáo dục nước ngoài. Hầu hết văn bằng đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận; những tiến sĩ mới tuyển dụng được trường hỗ trợ thực hiện thủ tục công nhận tại Cục Quản lý chất lượng.

Quá trình tuyển dụng không chỉ kiểm tra tính xác thực của văn bằng mà còn xem xét uy tín của cơ sở, chương trình đào tạo; tham khảo các bảng xếp hạng quốc tế và mạng lưới chuyên gia để xác minh khi cần. Ứng viên phải cung cấp thông tin người liên hệ để kiểm chứng hồ sơ; đồng thời có văn bản công nhận văn bằng hoặc cam kết bổ sung nếu chưa có.

Sau khi Thông tư 65/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực, trường vẫn sẽ duy trì yêu cầu giảng viên thực hiện thủ tục công nhận văn bằng tại Cục Quản lý chất lượng. Trường hợp chưa đủ cơ sở đối chiếu, nhà trường sẽ liên hệ cơ sở giáo dục nước ngoài đã cấp bằng để tiếp tục xác minh thông tin theo quy định.

* PGS-TS NGUYỄN VŨ QUỲNH, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng:

Nên hoàn thiện dữ liệu quốc gia về văn bằng

Trường Đại học Lạc Hồng có 78 giảng viên có bằng tiến sĩ do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp. Đối với những trường hợp thuộc diện phải công nhận văn bằng, 100% đều thực hiện thủ tục tại cơ quan công nhận văn bằng của Bộ GD-ĐT. Khó khăn hiện nay nằm ở sự đa dạng của những mô hình đào tạo quốc tế, đặc biệt là chương trình trực tuyến, liên kết. Một số người học chưa tìm hiểu kỹ yêu cầu công nhận văn bằng ngay từ khi lựa chọn chương trình, đến khi tốt nghiệp mới gặp vướng mắc trong việc chuẩn bị hồ sơ, minh chứng.

Nhằm giúp người học chủ động và thuận lợi hơn trong quá trình xác minh, công nhận văn bằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bằng, tăng cường kết nối với cơ sở đào tạo nước ngoài và có hướng dẫn thống nhất đối với những mô hình đào tạo mới.

NHƯ Ý ghi