Loạt trường đại học lớn 'chốt đề án', siết đầu vào, tăng tốc xét tuyển sớm

Không còn là cuộc chơi 'dễ thở' với nhiều lối vào như trước, năm nay, thí sinh đứng trước yêu cầu phải xây dựng chiến lược xét tuyển toàn diện, nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Một trong những tín hiệu đáng chú ý đến từ Trường Đại học Thương mại khi chính thức công bố đề án tuyển sinh 2026 với 5.800 chỉ tiêu cho 51 chương trình đào tạo, tăng 200 chỉ tiêu so với năm trước.

Tuyển sinh 2026 cho thấy một xu hướng rõ nét, các trường đại học đang chuyển mạnh sang mô hình đánh giá đa chiều, giảm phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất.

Nhà trường áp dụng 5 phương thức xét tuyển, bao gồm xét tuyển thẳng; xét điểm thi tốt nghiệp THPT; xét điểm thi đánh giá năng lực, tư duy hoặc chứng chỉ quốc tế như SAT, ACT; xét kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ với học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp; và xét kết hợp giải học sinh giỏi cấp tỉnh trở lên với điểm thi tốt nghiệp THPT.

Đáng chú ý, quy định quy đổi chứng chỉ IELTS đã được điều chỉnh theo hướng 'khắt khe' hơn: IELTS 5.0 chỉ còn được quy đổi tương đương 8 điểm môn tiếng Anh, giảm 0,5 điểm so với dự kiến trước đó; mức tối đa 10 điểm được nâng từ IELTS 6.5 lên 7.0.

Đây được xem là động thái siết chất lượng đầu vào rõ nét, buộc thí sinh phải đầu tư nghiêm túc hơn cho năng lực ngoại ngữ. Cùng với đó, học phí cũng tăng mạnh, dao động từ 1,75 đến 5 triệu đồng mỗi năm, trong đó chương trình định hướng nghề nghiệp quốc tế lên tới hơn 42 triệu đồng/năm.

Không chỉ riêng Trường Đại học Thương mại, xu hướng điều chỉnh tiêu chí xét tuyển đang lan rộng trên toàn hệ thống. Theo quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phương thức xét học bạ vốn được nhiều trường sử dụng đã được siết chặt đáng kể.

Cụ thể, điểm xét tuyển phải dựa trên trung bình 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm. Đồng thời, thí sinh phải đạt tối thiểu 15/30 điểm ở tổ hợp 3 môn thi tốt nghiệp THPT mới đủ điều kiện nộp hồ sơ.

Quy định này buộc nhiều trường như Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM, Đại học Quốc tế Hồng Bàng, Đại học Quốc tế Sài Gòn, Đại học Nguyễn Tất Thành… phải nhanh chóng điều chỉnh phương án tuyển sinh để phù hợp với khung chung.

Ở khối các trường thuộc Đại học Quốc gia TP HCM, xu hướng 'xét tuyển tích hợp' đang trở thành trụ cột. Theo lãnh đạo đơn vị này, phương thức mới được thiết kế dựa trên ba nhóm tiêu chí: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực và quá trình học tập THPT.

Tỷ trọng từng thành phần được xây dựng dựa trên dữ liệu thực tế nhiều năm nhằm đảm bảo tương thích giữa đầu vào và chất lượng đào tạo. Điểm đáng lưu ý là kỳ thi đánh giá năng lực được xác định giữ vai trò trung tâm, dù không bắt buộc nhưng lại có sức nặng lớn trong xét tuyển.

Cụ thể, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, năm 2026 lần đầu triển khai phương thức xét tuyển tổng hợp, kết hợp đồng thời học bạ, điểm thi tốt nghiệp, điểm đánh giá năng lực, chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích cá nhân.

Học sinh nghe tư vấn tuyển sinh tại Đại học Bách Khoa Hà Nội.

Trong khi đó, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe quy định điểm thi đánh giá năng lực chiếm tối thiểu 40% tổng điểm xét tuyển – mức cao nhất trong các thành phần.

Tương tự, Trường Đại học Bách khoa TP HCM tiếp tục duy trì phương thức xét tuyển tổng hợp với điểm môn Toán được nhân hệ số 2 trong tất cả các cấu phần, khẳng định vai trò 'môn trụ cột' trong đánh giá năng lực thí sinh.

Trường Đại học Công nghệ Thông tin TP HCM cũng áp dụng công thức xét tuyển với tỷ trọng gần như ngang bằng giữa điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm đánh giá năng lực (47,5% mỗi phần), trong khi học bạ chỉ chiếm 5%.

Theo các chuyên gia tuyển sinh, việc chuyển mạnh sang xét tuyển tích hợp không chỉ giúp giảm số lượng phương thức, mà còn tăng tính công bằng và độ tin cậy trong đánh giá.

Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc thí sinh không thể 'đặt cược' vào một kết quả duy nhất như trước. PGS.TS Bùi Hoài Thắng (Trường Đại học Bách khoa TP HCM) khuyến nghị, thí sinh cần chuẩn bị chiến lược đa tầng: Vừa học tốt chương trình THPT, vừa đầu tư nghiêm túc cho kỳ thi tốt nghiệp, đồng thời tham gia kỳ thi đánh giá năng lực để tăng lợi thế cạnh tranh.

'Nếu không có điểm đánh giá năng lực, thí sinh vẫn có thể xét tuyển bằng các nguồn khác, nhưng hệ số quy đổi thấp sẽ khiến cơ hội trúng tuyển giảm đáng kể', ông Thắng nhấn mạnh.

Thực tế tuyển sinh nhiều năm cho thấy, không ít thí sinh đánh mất cơ hội chỉ vì những sai lầm cơ bản như chọn tổ hợp môn không phù hợp, không đăng ký thi đánh giá năng lực, hoặc quá lệ thuộc vào chứng chỉ ngoại ngữ mà bỏ qua kết quả học tập chính.

Thậm chí, việc tham gia quá nhiều kỳ thi hoặc chạy theo hoạt động ngoại khóa ở giai đoạn cuối cũng có thể phản tác dụng, làm giảm hiệu quả tổng thể.

Nhóm phương thức xét tuyển Trường tiêu biểu Đặc điểm chính 1. Xét học bạ đơn thuần (3 năm/lớp 10–12) Đại học Gia Định, Đại học Cửu Long, Đại học Tây Đô, Đại học Văn Hiến, Đại học Vinh, Đại học Đông Đô… Xét điểm trung bình học tập THPT (3 năm hoặc 6 học kỳ), đơn giản, phổ biến nhất 2. Xét học bạ theo tổ hợp 3 môn Đại học Văn hóa TP HCM, Đại học Thủ đô Hà Nội, Đại học Lâm nghiệp, Đại học Công nghệ TP HCM, Đại học Hoa Sen… Xét điểm trung bình 3 môn theo tổ hợp xét tuyển trong 3 năm 3. Xét học bạ kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học FPT, Đại học Giao thông Vận tải (Hà Nội), Đại học Công nghệ Đông Á… Kết hợp học bạ + điểm thi THPT để tăng độ tin cậy 4. Xét học bạ kết hợp chứng chỉ quốc tế (IELTS, SAT…) Học viện Tài chính, Học viện Ngoại giao, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Đại học Luật TP HCM, Học viện Ngân hàng… Ưu tiên thí sinh có năng lực ngoại ngữ, quốc tế hóa đầu vào 5. Xét học bạ kết hợp thi đánh giá năng lực Đại học Kinh tế TP HCM, Đại học Sư phạm TP HCM, Đại học Sư phạm (Đà Nẵng)… Kết hợp điểm học bạ + bài thi đánh giá năng lực (ĐHQG, riêng trường…) 6. Xét học bạ kết hợp năng khiếu Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, Đại học Văn Lang, Đại học Duy Tân… Áp dụng cho ngành đặc thù (thiết kế, nghệ thuật…) 7. Xét tuyển tổng hợp (đa tiêu chí) Đại học Công nghiệp TP HCM, Đại học Tôn Đức Thắng, Đại học Ngoại thương… Kết hợp học bạ + thi THPT + năng lực + thành tích khác 8. Xét học bạ + thành tích học sinh giỏi Đại học Ngoại thương, Đại học Công nghiệp Hà Nội… Ưu tiên học sinh giỏi, có giải cấp tỉnh trở lên 9. Xét học bạ + phỏng vấn Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội Đánh giá thêm năng lực thực tế, tư duy 10. Xét tuyển tổng hợp nhiều nguồn (ĐH Quốc gia TP.HCM) 7 trường thuộc Đại học Quốc gia TP HCM Kết hợp: học bạ + thi THPT + đánh giá năng lực 11. Xét học bạ áp dụng riêng từng ngành/chương trình Đại học Y tế công cộng, Đại học Kinh tế (ĐHQG Hà Nội)… Chỉ áp dụng với một số ngành hoặc chương trình đặc thù