Phân tích ma trận đề thi và phổ điểm môn Sinh học: Điểm trung bình có thể giảm xuống 5,0

Phân tích từ đề thi mã đề 0426, cô Nguyễn Trần Minh Nguyệt, giáo viên Hệ thống Tuyensinh247.com nhận định đề thi giữ nguyên cấu trúc quen thuộc với 18 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn, 4 câu đúng - sai và 6 câu trả lời ngắn, thời gian làm bài 50 phút.

Theo cô Nguyệt, đề thi được xây dựng phù hợp với lứa học sinh đầu tiên học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. So với đề minh họa và đề thi chính thức năm 2025, đề năm nay được đánh giá 'dễ thở' hơn ở một số câu hỏi cơ bản nhưng vẫn duy trì khả năng phân loại thí sinh.

'Phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn có độ dài và mức độ phức tạp cao hơn năm trước. Trong khi đó, nhiều câu hỏi đúng - sai được thiết kế với các dữ kiện dễ gây nhầm lẫn nếu học sinh không đọc kỹ đề', cô Nguyệt cho biết.

Cô Nguyễn Trần Minh Nguyệt, giáo viên Hệ thống Tuyensinh247.com

Kiến thức lớp 12 chiếm hơn 75%

Thống kê từ ma trận đề thi cho thấy nội dung lớp 12 tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 75,5% tổng số câu hỏi. Kiến thức lớp 11 chiếm 22,5%, còn lớp 10 chỉ chiếm khoảng 2,5%.

Trong số các chuyên đề xuất hiện trong đề thi, Sinh thái học và môi trường có tỷ trọng lớn nhất với 27,5%, tiếp đến là Nhiễm sắc thể và các quy luật di truyền (20%), Cơ sở phân tử của sự di truyền và biến dị (12,5%), Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở thực vật (12,5%).

Các nội dung về tiến hóa, sinh lý động vật và sinh lý thực vật cũng được khai thác với tỷ lệ đáng kể, phản ánh xu hướng tăng cường đánh giá năng lực vận dụng kiến thức thay vì học thuộc lòng.

Nhiều câu hỏi phân loại ở phần di truyền và sinh thái

Theo đánh giá của giáo viên, khoảng 40% câu hỏi trong đề thuộc mức độ nhận biết và thông hiểu, trong khi 60% còn lại mang tính phân loại.

Những câu hỏi khó tập trung chủ yếu ở các chuyên đề về cơ chế di truyền cấp độ phân tử, bài toán di truyền nhiễm sắc thể, tiến hóa và sinh thái học. Một số câu hỏi sử dụng biểu đồ, bảng số liệu hoặc tình huống thực tiễn, yêu cầu thí sinh phải phân tích dữ liệu và suy luận mới có thể tìm ra đáp án.

Nhiều câu hỏi có lượng thông tin lớn, đòi hỏi khả năng tổng hợp kiến thức ở nhiều chuyên đề khác nhau, khiến học sinh mất khá nhiều thời gian xử lý.

Ma trận đề thi - Mã đề 0434 Lớp Nội dung kiến thức Cấp độ tư duy Tổng Tỉ lệ % Phần I Phần II Phần III NB TH VD NB TH VD NB TH VD 1 Cơ sở phân tử của sự di truyền và biến dị 1 2 2 5 12,5 2 Nhiễm sắc thể và các quy luật di truyền 2 1 1 2 1 1 8 20 3 Ứng dụng di truyền học 1 1 2,5 4 Di truyền học quần thể và di truyền người 1 1 2,5 5 Tiến hoá 3 1 4 10 6 Sinh thái học và môi trường 4 1 1 2 1 2 11 27,5 7 Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở thực vật 1 1 2 1 5 12,5 8 Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở động vật 2 1 1 4 10 9 Sinh học tế bào 1 1 2,5 10 Sinh học vi sinh vật và virus Tổng 13 3 2 5 8 3 1 4 1 40 100 Tỉ lệ 32,5 7,5 5 12,5 20 7,5 2,5 10 2,5

Phổ điểm dự báo thấp hơn năm 2025

Từ cấu trúc đề thi và mức độ phân hóa, cô Nguyệt dự đoán điểm trung bình môn Sinh học năm nay khoảng 5 điểm, thấp hơn mức 5,78 của năm 2025.

Khoảng điểm dự kiến tập trung nhiều thí sinh nhất từ 5 đến 6 điểm. Trong khi đó, nhóm thí sinh đạt điểm cao sẽ không nhiều do đề thi vẫn có những câu hỏi vận dụng và vận dụng cao yêu cầu tư duy chuyên sâu.

Theo các giáo viên, phổ điểm môn Sinh học năm nay có thể phản ánh rõ sự chênh lệch về năng lực giữa các nhóm thí sinh, đặc biệt ở những câu hỏi liên quan đến di truyền học và sinh thái học.

Phân tích ma trận đề thi cho thấy kiến thức lớp 12 tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 75,5% tổng số câu hỏi. Kiến thức lớp 11 chiếm 22,5%, trong khi lớp 10 chỉ chiếm khoảng 2,5%.

Từ đề thi năm nay, các chuyên gia nhận định môn Sinh học đang tiếp tục dịch chuyển theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giảm dần các dạng bài tập nặng tính tính toán, tăng cường các câu hỏi gắn với thực tiễn đời sống và khoa học hiện đại.

Các chủ đề liên quan đến bệnh di truyền ở người, công nghệ gene, sinh thái học, đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu hay sinh lý động - thực vật được dự báo sẽ tiếp tục xuất hiện nhiều hơn trong những năm tới.

Đối với học sinh chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027, việc nắm vững kiến thức nền tảng, rèn luyện kỹ năng xử lý câu hỏi đúng - sai, câu hỏi trả lời ngắn và các dạng bài yêu cầu tư duy tổng hợp sẽ là yếu tố quan trọng để đạt kết quả cao.