Hạ tầng bứt phá, môi trường phải đồng hành

Không khí ngột ngạt, bụi bặm mịt mù, rác thải ngập ngụa

Tháng 6, Hà Nội bước vào đợt nắng nóng gay gắt với nền nhiệt ngoài trời có thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C. Thế nhưng cảm giác ngột ngạt, khó chịu mà người dân phải đối mặt trên đường phố không chỉ đến từ cái nắng như đổ lửa.

Bác Tuyên, sống tại khu vực đường Đê La Thành chia sẻ, đường sá đang mở rộng cùng với tàu điện hiện đại giúp đi lại thuận tiện cũng tốt nhưng bụi nhiều quá. Bụi lên tận nóc nhà và nắng nóng cùng với không khí mù mịt rất khó thở.

Rửa đường mỗi lần phun nước được một chút, vài chuyến xe đi qua lại khô rồi bụi lên ngay. Mong rằng tình hình sẽ được cải thiện trong thời gian tới.

Hàng loạt dự án trọng điểm đang triển khai góp phần thay đổi diện mạo Thủ đô nhưng cũng gây áp lực lớn cho hệ thống hạ tầng môi trường. Ảnh: TL.

Còn tại khu vực thi công tuyến Vành đai 2,5 đoạn qua phường Cầu Giấy, Yên Hòa, công tác giải phóng mặt bằng đang được thực hiện khẩn trương. Cùng với quá trình phá dỡ bụi bặm thì tình trạng đổ trộm rác thải sinh hoạt trên các khu đất trong công trường và gần khu dân cư cũng xuất hiện, gây bức xúc cho người dân.

Chị Kiều, chủ một quán ăn gần dự án cho biết, các điểm đổ rác thải sinh hoạt tự phát thu hút nhiều ruồi muỗi làm ảnh hưởng đến việc kinh doanh của gia đình.

Nắng lên, rác bốc mùi hôi thối nồng nặc. Rất mong cơ quan chức năng sớm có biện pháp thu gom, xử lý rác thải để đảm bảo vệ sinh môi trường, tránh ảnh hưởng đến việc buôn bán và sinh hoạt của người dân. Hạn chế ảnh hưởng trong quá trình phá dỡ nhà cửa để có mặt bằng thi công.

Thủ đô Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, đô thị quy mô lớn được triển khai đồng loạt.

Bên cạnh những kỳ vọng lớn lao, một thực tế không thể phủ nhận là quá trình thi công các công trình xây dựng đang tạo ra áp lực đáng kể đối với môi trường đô thị. Đáng lo ngại là nguy cơ đổ trộm phế thải xây dựng tại các khu đất trống, ngoại thành hoặc những nơi ít người qua lại.

Cần có những giải pháp căn cơ để giảm thiểu tác động đến môi trường khi hàng loạt dự án lớn được triển khai.

Kiểm soát ô nhiễm, biến phế thải xây dựng thành tài nguyên

Các chuyên gia về môi trường khẳng định, khối lượng chất thải xây dựng phát sinh tại Hà Nội đang gia tăng theo tốc độ đô thị hóa. Nếu không được quản lý chặt chẽ, lượng phế thải này sẽ trở thành gánh nặng cho hệ thống hạ tầng môi trường của thành phố.

Bài toán đặt ra không phải là lựa chọn giữa phát triển và bảo vệ môi trường mà là tìm ra con đường để hai mục tiêu này cùng song hành và hỗ trợ lẫn nhau.

Theo ông Nguyễn Văn Quý (Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), khó khăn lớn nhất là lượng phế thải phát sinh rất lớn trong cùng một thời điểm.

Thành phố đang đề nghị các xã, phường bố trí vị trí tạm chứa để phục vụ công tác tái chế, xử lý, đồng thời triển khai các cơ chế khuyến khích tái chế theo Luật Thủ đô.

Thực tế, Việt Nam đã có các nghiên cứu và mô hình cho thấy phế thải xây dựng có thể được tái chế thành vật liệu xây dựng như gạch không nung, gạch lát nền, bê tông,... Tuy nhiên việc ứng dụng còn hạn chế do thiếu cơ chế cụ thể và hạ tầng phù hợp.

Chủ đầu tư, nhà thầu thi công phải thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường.

TS. Lê Việt Hùng (Phó Giám đốc Viện chuyên ngành Xi măng và Bê tông, Viện Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng) nhận định, một số nước họ bắt buộc khi công trình phá dỡ hoặc có hoạt động xây dựng phải có phương án xử lý chất thải phát sinh nhưng Việt Nam chưa có mà chúng ta mới dừng lại ở việc hướng dẫn gây khó cho triển khai, xử lý, tái chế thực tế.

Để giải quyết căn cơ tình trạng ô nhiễm từ hoạt động xây dựng, nhiều ý kiến cho rằng trước hết cần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với toàn bộ quy trình phát sinh, vận chuyển và xử lý chất thải xây dựng.

Các chủ đầu tư, nhà thầu thi công phải thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường, đặc biệt là các biện pháp giảm phát tán bụi, che chắn công trình và vệ sinh phương tiện vận chuyển.

Về lâu dài cần xây dựng hệ sinh thái tái chế và tái sử dụng chất thải xây dựng theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây được xem là xu hướng tất yếu mà nhiều quốc gia phát triển đang áp dụng thành công.