Vì sao Hà Nội, TP HCM vẫn phải thi lớp 10?

Theo báo cáo tổng kết năm học 2025-2026 và nhiệm vụ năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã hướng dẫn các địa phương rà soát quy mô trẻ em, học sinh trong độ tuổi đi học, chủ động phương án tuyển sinh đầu cấp, bảo đảm đủ trường lớp, giáo viên và cơ sở vật chất.

Việc này được đặt ra trong bối cảnh nhu cầu học tập tăng nhanh tại các đô thị, khu công nghiệp, khu đô thị mới, trong khi một số địa phương vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo vẫn cần tiếp tục đầu tư để bảo đảm cơ hội đến trường.

Chỉ thi lớp 10 ở nơi trường công chưa đáp ứng nhu cầu

Đối với tuyển sinh lớp 10, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng chỉ tổ chức thi tuyển vào trường chuyên và những địa bàn có số học sinh lớn nhưng hệ thống trường công lập chưa đủ khả năng đáp ứng, như Hà Nội, TP HCM.

Theo Bộ, thay vì tạo áp lực cạnh tranh bằng kỳ thi, các địa phương cần tăng số trường, lớp để mở rộng chỗ học. Ở những nơi hệ thống trường công đã đáp ứng được nhu cầu, có thể thực hiện xét tuyển.

Năm học 2026-2027, nhiều tỉnh, thành đã lựa chọn phương thức xét tuyển vào lớp 10 THPT công lập. Tại Vĩnh Long, Đắk Lắk, Cà Mau, Lâm Đồng, học sinh được xét tuyển vào trường THPT công lập, trong khi kỳ thi vẫn được tổ chức để tuyển sinh vào trường chuyên.

Tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm nay tăng 24% so với năm học trước, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Bộ đánh giá việc điều chỉnh phương thức tuyển sinh cùng với tăng chỉ tiêu giúp mở rộng cơ hội học tập, giảm áp lực cho học sinh, phụ huynh và phù hợp hơn với điều kiện của từng địa phương.

Học sinh Hà Nội trong kỳ thi vào 10 năm học 2026-2027.

TP HCM hướng tới 300 phòng học trên 10.000 dân

Một số địa phương đang đặt mục tiêu tăng mạnh năng lực đáp ứng trường lớp. TP HCM định hướng đầu tư hệ thống trường học, hướng tới 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học.

Lào Cai thí điểm phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 4 tuổi.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc chủ động quy hoạch trường lớp có ý nghĩa trực tiếp trong giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp, đặc biệt ở những địa bàn dân số tăng nhanh.

Hà Nội tính phương án xét tuyển lớp 10

Tại Hà Nội, ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết thành phố sẽ tổ chức đánh giá định kỳ học sinh theo kế hoạch chung. Ở cấp THCS, việc đánh giá nhằm xác thực kết quả học tập thường xuyên, hướng tới khả năng xét tuyển vào lớp 10 trong thời gian tới. Ông Hiền chưa nêu cụ thể thời điểm triển khai.

Bài toán tuyển sinh lớp 10, theo Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, cần được giải quyết từ nguyên nhân gốc là sự mất cân đối giữa nhu cầu học tập và khả năng đáp ứng về trường, lớp.

Áp lực thi lớp 10 không phân bố đồng đều mà tập trung ở các thành phố lớn, đô thị và khu vực có dân số tăng nhanh, trong khi trường lớp chưa được xây dựng tương ứng.

Khi thiếu chỗ học, học sinh phải cạnh tranh để vào trường, kéo theo áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm và nguy cơ phát sinh tiêu cực.

'Căn cơ nhất vẫn là bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục giữa các cơ sở', Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.

Khi năng lực cung ứng trường lớp tiệm cận nhu cầu học tập, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 sẽ giảm. Theo ông, khi không còn phải cạnh tranh quá mức, áp lực học thêm, dạy thêm và các hành vi tiêu cực cũng sẽ giảm.

Phân luồng không nên là một 'rào chắn'

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng cùng với việc tăng trường lớp, cần thay đổi cách tiếp cận đối với phân luồng học sinh sau THCS.

Phân luồng là chủ trương nhằm giúp học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, có thời điểm việc này được thực hiện khá cứng nhắc bằng cách hạn chế chỉ tiêu vào lớp 10, đặc biệt là trường công lập, với mục tiêu đưa một bộ phận học sinh sang giáo dục nghề nghiệp.

Trong khi tâm lý xã hội vẫn coi học THPT là lựa chọn phổ biến, việc hạn chế chỉ tiêu có thể khiến cạnh tranh vào lớp 10 gay gắt hơn, từ đó làm tăng áp lực thi cử, học thêm và dạy thêm.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu lâu dài là tiến tới phổ cập THPT và trình độ tương đương, gồm THPT, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên.

Do đó, phân luồng không nên được thực hiện bằng cách dựng 'rào chắn' trước cơ hội học THPT, mà cần tạo ra những lựa chọn đủ chất lượng để học sinh tự quyết định.

'Muốn học sinh lựa chọn học nghề thì phải nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của giáo dục nghề nghiệp, thay vì hạn chế cơ hội học trung học phổ thông', Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo hướng này, cơ hội học tiếp sau THCS, trong đó có cơ hội vào lớp 10, cần tiếp tục được mở rộng, đồng thời tăng chất lượng và sức hấp dẫn của các hướng đi khác để học sinh có thể lựa chọn phù hợp.