Âm nhạc Việt và hành trình hội nhập bằng bản sắc

Ca sĩ Sơn Tùng M-TP và rapper Tyga

 Nghệ sĩ Việt và cuộc đối thoại toàn cầu

Cuối tháng 5 vừa qua, ca sĩ Sơn Tùng M-TP phát hành MV Come My Way, đánh dấu màn hợp tác với rapper Mỹ gốc Việt Tyga. Ngay từ khi ra mắt, dự án đã thu hút sự chú ý nhờ sự kết hợp giữa hai nghệ sĩ và cách các chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong một không gian âm nhạc đương đại mang tính quốc tế.

Ca khúc mang màu sắc R&B và Afrobeats hiện đại, với phần lời hoàn toàn bằng tiếng Anh, được đồng sáng tác bởi Sơn Tùng M-TP, Tyga và nhà sản xuất Marvey Muzique. Trong MV, hàng loạt biểu tượng văn hóa Việt Nam xuất hiện như chim Lạc Đông Sơn, mặt nạ Xuân Phả, những hình ảnh gợi nhắc đến lễ hội đua bò Bảy Núi, các tác phẩm hội họa tiêu biểu của mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX hay phong cảnh Tràng An. Những chất liệu quen thuộc ấy được đặt trong một ngữ cảnh mới, góp phần tạo nên dấu ấn riêng cho sản phẩm.

Chia sẻ với truyền thông, Sơn Tùng cho biết anh và Tyga đã mong muốn hợp tác từ nhiều năm trước nhưng phải đến nay dự án mới có cơ hội thành hiện thực. Việc Tyga có gốc gác Việt Nam càng tạo thêm ý nghĩa kết nối cho màn hợp tác này. Dù xuất hiện những tranh luận liên quan đến vấn đề bản quyền hình ảnh, Come My Way vẫn được xem là một thử nghiệm đáng chú ý trong việc đưa các yếu tố văn hóa Việt Nam vào một sản phẩm âm nhạc hướng tới công chúng quốc tế.

Đây không phải lần đầu Sơn Tùng M-TP hợp tác với nghệ sĩ nước ngoài. Trước đó, anh từng gây chú ý với Hãy trao cho anh cùng Snoop Dogg và Madison Beer. Nếu Hãy trao cho anh tạo hiệu ứng mạnh nhờ quy mô sản xuất và tên tuổi khách mời, thì Come My Way cho thấy sự dịch chuyển trong cách tiếp cận khi bản sắc văn hóa trở thành một phần quan trọng của dự án.

Xu hướng hội nhập không chỉ thể hiện ở nội dung hay hình ảnh mà còn diễn ra ngay trong quá trình tạo ra sản phẩm âm nhạc. Album Mắt nhắm mắt mở của HIEUTHUHAI là một ví dụ. Album phòng thu thứ hai của nam rapper quy tụ đội ngũ cộng sự quốc tế giàu kinh nghiệm. Daniel Cortés, người đứng sau nhiều dự án âm nhạc lớn, trong đó có nhạc phim Encanto, đảm nhiệm phần hòa âm phối khí cho phần lớn album. Ben F. Thomas, từng làm việc với Justin Bieber và Lil Uzi Vert, góp mặt ở nhiều ca khúc quan trọng, trong khi khâu mastering được thực hiện bởi các kỹ sư âm thanh từng cộng tác với Billie Eilish, SZA và Doja Cat.

Ở một hướng khác, dự án giữa nữ ca sĩ trẻ Mỹ Anh và nghệ sĩ người Úc Matthew Ifield trong khuôn khổ chương trình All Ears: Focus Australia 2026 cho thấy sự phát triển của mô hình đồng sáng tạo xuyên quốc gia. Dự án không dừng ở một màn biểu diễn chung trên sân khấu mà được thiết kế như một quá trình làm việc và sáng tạo kéo dài. Hai nghệ sĩ sẽ cùng xuất hiện tại Festival Huế, tham gia các hoạt động giao lưu chuyên môn, viết nhạc và thu âm một bản demo mới tại Hà Nội.

MV 'Come My Way' của Sơn Tùng M-TP và Tyga được quảng bá tại Quảng trường Thời đại (Mỹ). Ảnh: M-TP ENTERTAINMENT

Hội nhập để nâng tầm

Chỉ chục năm trước, những màn hợp tác với nghệ sĩ quốc tế vẫn là sự kiện hiếm hoi của V-pop. Nhưng đến nay, chúng đã trở thành một phần quen thuộc trong chiến lược phát triển của nhiều nghệ sĩ Việt như Chi Pu, Đức Phúc hay Văn Mai Hương. Phạm vi hợp tác cũng ngày càng mở rộng, từ biểu diễn sang sáng tác, sản xuất, đào tạo và phát triển nghệ sĩ.

Điều đáng chú ý không nằm ở số lượng dự án ngày một nhiều hơn, mà ở sự thay đổi trong cách tiếp cận. Nếu trước đây, việc xuất hiện cùng một ngôi sao nước ngoài chủ yếu mang ý nghĩa quảng bá hình ảnh, thì nay nhiều nghệ sĩ xem đó là cơ hội tiếp cận quy trình làm nghề chuyên nghiệp, mở rộng tư duy sáng tạo và học hỏi kinh nghiệm từ những thị trường âm nhạc phát triển.

Theo giới chuyên môn, giá trị lớn nhất của các dự án hợp tác quốc tế nằm ở tác động lâu dài đối với năng lực sáng tạo của nghệ sĩ và đội ngũ sản xuất trong nước. Từ kỹ thuật thu âm, hòa âm, phối khí đến tư duy biểu diễn, xây dựng hình ảnh hay kết nối với công chúng, người làm nhạc Việt có cơ hội tiếp cận những kinh nghiệm đã được kiểm chứng trên thị trường quốc tế. Đây cũng là một bước đi cần thiết để âm nhạc Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sáng tạo toàn cầu.

Tuy nhiên, hội nhập luôn đi cùng bài toán bản sắc. Trong bối cảnh các xu hướng âm nhạc lan tỏa nhanh chóng và ranh giới thị trường ngày càng thu hẹp, sự khác biệt mới là yếu tố giúp nghệ sĩ được nhận diện và ghi nhớ. Từ việc Sơn Tùng M-TP đưa các biểu tượng văn hóa Việt Nam vào Come My Way đến những dự án đồng sáng tạo giữa nghệ sĩ Việt và các đối tác quốc tế, có thể thấy ngày càng nhiều nghệ sĩ trẻ lựa chọn tiếp cận thế giới bằng những chất liệu văn hóa riêng. Khi được chuyển hóa bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, các giá trị văn hóa không chỉ tạo dấu ấn cho sản phẩm mà còn góp phần đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế.

Dẫu không phải mọi dự án hợp tác đều đạt được thành công như kỳ vọng, sự hiện diện ngày càng nhiều của các nhà sản xuất quốc tế trong các dự án V-pop, các chương trình đồng sáng tạo được tổ chức tại Việt Nam hay việc nghệ sĩ Việt kết nối mạnh mẽ hơn với các mạng lưới khu vực cho thấy một chuyển động đáng chú ý. Từ vị thế chủ yếu tiếp nhận sản phẩm văn hóa, Việt Nam đang từng bước góp mặt trong quá trình tạo ra chúng. Khi ngày càng nhiều nghệ sĩ bước vào các môi trường sáng tạo quốc tế bằng năng lực chuyên môn và bản sắc riêng, âm nhạc Việt cũng có thêm cơ hội khẳng định vị trí của mình trên bản đồ âm nhạc thế giới.