Phim Việt rộng đường ra quốc tế

Một cảnh trong phim Quán Kỳ Nam (ẢNH: CTV)

Không còn đơn lẻ

Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh (đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình) là đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong Gala Presentation tại LHP Quốc tế Toronto (TIFF, diễn ra từ 10 đến 20-9-2026), hạng mục dành cho những tác phẩm nổi bật, kết hợp giữa tính nghệ thuật và sức hút thương mại toàn cầu. Phim cũng đang có cơ hội tranh các giải People’s Choice Award (khán giả bình chọn) và FIPRESCI (giới phê bình trao tặng).

Bà Ngô Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch BHD - đơn vị sản xuất phim, kỳ vọng việc được chọn tham gia TIFF sẽ góp phần thúc đẩy phát hành phim tại các thị trường quốc tế. Theo bà, Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh hiện đã được bán cho gần như toàn bộ thị trường Bắc Mỹ và Nam Mỹ; một số nước châu Á và thị trường châu Âu cũng đang trong quá trình trao đổi để mua phim. 'Bộ phim có yếu tố võ thuật, hành động nên khá thuận lợi trong việc phát hành quốc tế', bà Bích Hạnh thông tin.

Không chỉ phim dài, phim ngắn Việt cũng đang gia tăng hiện diện tại các sân chơi quốc tế. Tại TIFF 2026, Giấc mơ là ốc sên (đạo diễn Nguyễn Thiên Ân) là đại diện phim ngắn duy nhất đến từ Việt Nam tham gia hạng mục Short Cuts, quy tụ 45 tác phẩm của 30 quốc gia. Phim được lựa chọn vào Strange Cuts - chương trình dành cho những tác phẩm mang màu sắc độc đáo, táo bạo, giàu tính sáng tạo, đồng thời tranh giải Best International Short Film (Phim ngắn quốc tế hay nhất). Trước đó, phim cũng đại diện Việt Nam tranh giải phim ngắn tại LHP Quốc tế Cannes 2026. Việc nhiều tác phẩm như: Quán Kỳ Nam (Leon Lê), Khế ước bán dâu (Lê Văn Kiệt), Chị dâu (Khương Ngọc)... tham gia các LHP cho thấy sự hiện diện của phim Việt trên bản đồ điện ảnh quốc tế ngày càng rõ nét, và cũng không còn phụ thuộc vào một vài đạo diễn hay một dòng phim nhất định.

Phim Hẹn em ngày nhật thực khá thành công khi phát hành thương mại tại Mỹ (ẢNH: ĐPCC)

Nếu việc được lựa chọn vào các LHP quốc tế là sự ghi nhận về mặt nghệ thuật, thì phát hành thương mại phim Việt cũng đang tạo được những chuyển động đáng chú ý. Ngày càng có nhiều đơn vị phát hành, sales agent (đại lý bán hàng)... tham gia phân phối phim ra nước ngoài. Anh Huỳnh Đắc Thọ, Giám đốc marketing kiêm Nhà sản xuất sáng tạo của Mockingbird Pictures và Bluebells Studios, cho biết, nếu trước đây việc phim Việt ra nước ngoài được xem là hiện tượng thì nay đã trở thành điều bình thường. Mockingbird Pictures hiện phân phối quốc tế nhiều tựa phim Việt như: Báu vật trời cho, Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng, Hẹn em ngày nhật thực, Heo năm móng, Người được chọn, Trại giam hạnh phúc... 'Khi khán giả ở các nước có nhiều cơ hội thưởng thức phim Việt Nam, họ sẽ dần biết đến nền điện ảnh của chúng ta', anh Huỳnh Đắc Thọ nhận định.

Khoảng cách từ 'đi ra' đến 'bán được'

Ở góc độ sản xuất, cả bà Bích Hạnh và anh Huỳnh Đắc Thọ đều tự tin điện ảnh Việt hiện nay có thể làm một bộ phim đạt chất lượng quốc tế, từ quy trình sản xuất, cách vận hành, đến chất lượng diễn viên... Theo bà Bích Hạnh, nhiều phim Việt có chất lượng thuộc hàng khá so với phim của các nước trong khu vực. Tuy nhiên, để phim Việt đứng vững trên thị trường quốc tế, bài toán khó hơn nằm ở khả năng bán phim và tiếp cận khán giả.

Theo bà Hằng Trịnh, Giám đốc điều hành Skyline Media - đơn vị nhiều năm phân phối phim Việt ra quốc tế, trong khoảng 2-3 năm gần đây mức độ quan tâm của các đối tác nước ngoài với việc phát hành hoặc mua phim Việt đang giảm hoặc có xu hướng chững lại. Giai đoạn 2022-2024, phim Việt được bán rất sớm, thậm chí có khi mới giới thiệu dự án đã có đối tác hỏi mua, nhất là dòng phim kinh dị, giật gân. Điều đáng nói là tình trạng này diễn ra trong bối cảnh việc quảng bá phim Việt có dấu hiệu tăng. Nguyên nhân chủ yếu được cho là do các đối tác giờ đã hiểu được chất lượng phim Việt đang ở mức nào, việc quyết định chọn mua không còn là trải nghiệm xem thử mà liên quan nhiều đến hiệu quả kinh doanh. Điều này phản ảnh rõ nhất qua các bộ phim bán ra gần đây. Được ưa chuộng nhất vẫn là các phim kinh dị mang đậm màu sắc văn hóa Việt. Trong khi đó, phim gia đình hoặc tác phẩm không có yếu tố nổi trội, khác biệt đặc trưng về nội dung sẽ gặp nhiều khó khăn.

Khi việc bán hàng không còn dễ dàng như trước, buộc các đơn vị phải thay đổi chiến lược phát hành quốc tế, tìm giải pháp mới để tiếp cận khán giả rộng rãi hơn. Tại nhiều LHP, chợ phim lớn trên thế giới, đã có nhiều đơn vị Việt Nam đến quảng bá, giao lưu và kết nối. Anh Huỳnh Đắc Thọ cho biết, đơn vị đang chủ động liên hệ với các rạp tại thị trường Bắc Mỹ để chiếu phim Việt, thay vì thông qua các đơn vị phát hành bản địa như trước đây. Việc này giúp tối ưu chi phí, đồng thời thuận lợi hơn trong tiếp cận và xử lý từng thị trường.

Đối với các đơn vị sản xuất phim trong nước, dù vẫn xác định thị trường Việt Nam là quan trọng nhất, nhưng cũng không loại trừ những yếu tố có thể làm tăng khả năng tiếp cận quốc tế. Điển hình như với Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng, ê kíp đã mời diễn viên nổi tiếng Thái Lan tham gia để tạo dấu ấn với khán giả nước bạn. Hay trường hợp của Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, bà Bích Hạnh cho biết, dù vẫn ưu tiên thị trường trong nước nhưng đồng thời đơn vị cũng đầu tư mạnh về chất lượng kỹ thuật để nhắm đến thị trường nước ngoài. 'Chúng tôi kỳ vọng doanh thu từ các thị trường quốc tế có thể bù đắp đáng kể chi phí sản xuất', bà Bích Hạnh chia sẻ.

Phim Việt đang rộng đường ra quốc tế nhưng cuộc cạnh tranh cũng ngày càng thực tế hơn. Được chọn vào một LHP, được mua bản quyền mới chỉ là bước đầu, chỉ khi tiếp cận được khán giả bản địa và tạo ra hiệu quả thương mại, hành trình xuất ngoại của phim Việt mới thực sự đến đích.