Văn hóa trách nhiệm sau vụ video Doraemon xâm phạm bản quyền

Những ngày qua, loạt video sử dụng hình ảnh Doraemon để quảng bá hoạt động của một trường đại học tại Thái Nguyên trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện những ý kiến đặt vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ.

Các video được tạo bằng công nghệ AI, đăng tải trên 2 fanpage mang tên 'Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên' và 'Tuyển sinh Trường Đại học Khoa học' và thu hút lượng lớn tương tác trên mạng xã hội.

Loạt video dùng hình ảnh chú mèo máy Doraemon đã được bảo hộ để đăng tải nhằm mục đích quảng bá hình ảnh nhà trường

Sau phản ánh của Văn Hóa, các video này đã được gỡ bỏ khỏi các fanpage liên quan, phía trường sau đó phát đi thông báo chính thức, trong đó nêu:

'Vừa qua, Fanpage Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên có đăng tải một số clip ngắn được tạo bằng công nghệ AI, sử dụng hình thức hoạt họa vui nhộn nhằm giới thiệu môi trường học tập, đời sống sinh viên và lan tỏa thông tin tuyển sinh tới học sinh, sinh viên.

Sau khi tiếp nhận ý kiến phản ánh từ cơ quan báo chí, chuyên gia và cộng đồng, nhà trường đã nghiêm túc xem xét nội dung liên quan. Với tinh thần cầu thị, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và các quy định pháp luật hiện hành, nhà trường đã tiến hành xử lí, gỡ bỏ các nội dung chưa phù hợp.

Nhà trường trân trọng cảm ơn các ý kiến góp ý thiện chí. Trong thời gian tới, các sản phẩm truyền thông sẽ được xây dựng theo hướng sáng tạo, tích cực, phù hợp với môi trường giáo dục và mang bản sắc riêng của Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên'.

Việc tiếp nhận phản ánh và gỡ bỏ các video là động thái tích cực, cần thiết, tuy nhiên với một cơ sở giáo dục, điều còn thiếu là cách nhà trường nhìn nhận trách nhiệm đối với những nội dung đã được tạo ra, đăng tải và lan truyền tới hàng chục nghìn người theo dõi trước đó.

Bởi từ khi vụ việc được phản ánh, điều dư luận quan tâm không phải mục đích tuyển sinh hay quảng bá hình ảnh nhà trường mà là việc sử dụng hình ảnh chú mèo máy Doraemon và các nhân vật liên quan đã được bảo hộ trong các sản phẩm truyền thông công khai được thực hiện như thế nào và đã trải qua quy trình kiểm duyệt ra sao.

Trong thông báo được công bố, nhà trường xác nhận có đăng tải, gỡ bỏ video và khẳng định tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ tuy nhiên những nội dung được dư luận quan tâm nhất lại vẫn chưa được làm rõ.

Cụ thể, vì sao các video được tạo ra và đăng tải, quá trình thẩm định nội dung được thực hiện như thế nào? Khi xuất hiện phản ánh từ báo chí và ý kiến từ giới chuyên môn, nhà trường đã rà soát những vấn đề cụ thể gì?

Điều đáng chú ý là việc gỡ bỏ video chỉ diễn ra sau khi xuất hiện phản ánh của báo chí, ý kiến từ giới chuyên môn và sự quan tâm của dư luận. Điều này cho thấy những nội dung từng được đăng tải công khai chỉ được xem xét lại khi vụ việc đã trở thành tâm điểm tranh luận thay vì được nhận diện và xử lý ngay từ khâu kiểm duyệt ban đầu.

Loạt video có dấu hiệu xâm phạm sở hữu trí tuệ được bảo hộ đăng tải lên 2 fanpage với hàng chục nghìn người theo dõi trước khi bị gỡ bỏ

Việc dư luận quan tâm lúc này không phải là các video còn hay đã bị xóa mà là cách nhà trường nhìn nhận trách nhiệm đối với những nội dung đã được tạo ra và đăng tải công khai trước đó.

Vụ việc nhận được nhiều sự quan tâm bởi chủ thể liên quan là một cơ sở giáo dục vì ngoài chức năng đào tạo, trường học còn mang sứ mệnh giáo dục và nêu gương cho người học thông qua chính cách ứng xử của mình trước các vấn đề phát sinh.

Trường học không chỉ là nơi đào tạo chuyên môn mà còn là môi trường hình thành nhân cách, ý thức công dân và trách nhiệm xã hội cho người học. Mỗi ngày, các sinh viên được nhắc nhở về sự trung thực, tinh thần thượng tôn pháp luật, ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và trách nhiệm với sản phẩm do mình tạo ra.

Khi một sinh viên mắc sai sót, điều được mong đợi không chỉ là hành động sửa sai mà điều quan trọng hơn cả là phải nhìn nhận rõ sai sót, xác định nguyên nhân và rút ra bài học để tránh lặp lại, đó cũng chính là tinh thần mà giáo dục luôn hướng tới.

Vì vậy, khi chính một cơ sở giáo dục đứng trước những câu hỏi từ xã hội, công chúng có quyền kì vọng vào cách ứng xử tương tự. Nếu quy trình xây dựng nội dung tồn tại thiếu sót, việc chỉ rõ công đoạn bất cập và công khai bài học kinh nghiệm sau sự việc là cần thiết.

Đồng thời, thay vì đưa ra những thông điệp mang tính khái quát, việc xác định rõ ràng trách nhiệm của tập thể hoặc cá nhân liên quan sẽ mang lại giá trị thực chất hơn.

Trong nhiều trường hợp, uy tín của một tổ chức không được quyết định bởi việc có xảy ra sai sót hay không mà được quyết định bởi cách tổ chức đó đối diện với sai sót của mình, bởi một lỗi sơ suất của công nghệ không làm mất đi uy tín nhưng uy tín đó có thể bị lung lay nếu tổ chức lựa chọn cách ứng xử né tránh thay vì thẳng thắn đối diện với vấn đề và trách nhiệm của mình.

Việc gỡ bỏ loạt video xâm phạm bản quyền chỉ là thao tác kĩ thuật nhưng giải trình một sai sót lại là thử thách về mặt văn hóa ứng xử. Những video đã biến mất không có nghĩa là vấn đề đã được khép lại mà điều còn ở lại với dư luận chính là cách một cơ sở đào tạo nhìn nhận về quyền sở hữu trí tuệ và trách nhiệm thượng tôn pháp luật.