Cuộc đời buồn của nghệ sĩ Ánh Hoa: Mất chồng và 4 con, phải nghỉ hát bán cơm tấm

Sau nhiều ngày chống chọi với căn bệnh tai biến mạch máu não, nghệ sĩ Ánh Hoa đã trút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng vào hồi 12 giờ trưa ngày 1/11, hưởng thọ 79 tuổi.

Sự ra đi đột ngột của nghệ sĩ Ánh Hoa khiến công chúng vô cùng bàng hoàng. Bà là một trong những gương mặt gạo cội của nền phim ảnh Việt Nam, quen thuộc với rất nhiều khán giả truyền hình suốt hàng chục năm qua.

'Hồi mùa dịch chỉ còn lai rai đi đóng phim. Rồi mới đây chỉ bị tai biến nằm bệnh viện 20 ngày. Về nhà cũng đang tập vật lý trị liệu. Hồi đêm qua chỉ khạc ra máu, tui sợ quá mới đưa vô bệnh viện.

Rồi bác sĩ lại cho về tưởng êm, ai dè mới đút cháo cho ăn rồi để chỉ ngủ. Quay lên thấy chỉ khạc ra máu rồi đi luôn. Đi một mình không thấy em út gì hết!' – em gái nghệ sĩ Ánh Hoa nghẹn ngào nói.

Bà già hiền từ nhưng 'đáng gờm' của điện ảnh Việt

Nghệ sĩ Ánh Hoa tên thật là Nguyễn Ánh Hoa, sinh năm 1941 tại Bến Tre trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, với bố là nghệ sĩ cải lương Văn Danh và mẹ là nghệ sĩ cải lương Ánh Nguyệt, giỏi về hát bội. Bà cất tiếng khóc chào đời ngay trong đoàn hát Tỷ Phượng.

Ngay từ nhỏ, nghệ sĩ Ánh Hoa đã lớn lên với những làn điệu vọng cổ, sống trong bầu không khí cải lương, tuồng cổ khi liên tục được theo cha mẹ đi diễn khắp nơi cùng gánh hát. Bà cũng được cha mẹ mình dạy cải lương, hát bội từ rất sớm.

Nhờ đó, tài năng nghệ thuật của Ánh Hoa sớm nảy mầm. Mới 7 tuổi, bà đã bước lên sân khấu cải lương, hóa thân vào vai Na Tra trong vở Na Tra lóc thịt của gánh hát Tỷ Phượng. Đây là vai diễn đầu tiên đưa Ánh Hoa đến với sân khấu và được khán giả đón nhận tích cực.

Với tài năng nở sớm, năm 15 tuổi, Ánh Hoa đã trở thành đào chính, hội tụ đầy đủ cả thanh và sắc, thường xuyên đảm nhiệm những vai quan trọng trên sân khấu cải lương.

Khán giả ngày nay thường chỉ biết tới Ánh Hoa với những vai diễn trên phim truyền hình. Ít ai biết, bà có một giọng hát rất hay, nội lực và kĩ thuật, truyền cảm.

Vào nghề và nổi tiếng sớm nên nghệ sĩ Ánh Hoa kết hôn cũng sớm. Chỉ một năm sau khi trở thành đào chính, bà kết hôn với nghệ sĩ cải lương Minh Chí (khi mới 16 tuổi).

Kể từ đây, Ánh Hoa giảm bớt việc đi hát để tập trung chuyển sang làm bầu gánh hát. Bà cùng chồng thành lập gánh Minh Chí và dìu dắt đoàn đi khắp nơi biểu diễn, phục vụ khán giả, phát huy truyền thống cải lương của gia đình.

Sau một thời gian lưu diễn khắp nơi, sống đời gạo chợ nước sông, tới năm 1976, hai vợ chồng Ánh Hoa về đoàn Trần Hữu Trang cộng tác. Tại đây, bà có những vai diễn rất thành công như nhũ mẫu trong Dương Vân Nga, bà mẹ trong Kiều Nguyệt Nga…

Trong suốt sự nghiệp hơn 50 năm của mình, nghệ sĩ Ánh Hoa đã trải qua hơn 200 vai diễn khác nhau, với đầy đủ sắc thái, tầng lớp, thân phận. Tuy nhiên, bà nổi bật hơn cả với loạt vai già. Ngay từ năm 16 tuổi, Ánh Hoa đã nhập vai già, vai lão và đóng liên tục tới tận bây giờ.

Không chỉ trên sân khấu cải lương, nghệ sĩ Ánh Hoa còn nổi tiếng với những vai bà mẹ trên phim ảnh, từ video ca nhạc cho đến truyền hình, điện ảnh, minh họa cho các tiểu phẩm kịch. Bà coi vai già như một duyên nợ trong sự nghiệp của mình. Bà nói:

'Khi đóng phim tôi cũng phải ngược xuôi, lúc băng rừng, có khi lội suối. Tôi có hơn 200 vai diễn bà lão, người mẹ chịu nhiều mất mát, đau thương. Hầu như vai nào tôi cũng khóc và lấy nước mắt khán giả.

Nhiều người nói 'vai diễn vận vào người' nhưng tôi không thấy sợ. Đời người nhiều bi kịch lắm, tôi chỉ sợ mất niềm tin vào cuộc sống'.

Năm 1990, đoàn làm phim Người tình của Pháp qua Việt Nam quay. Họ casting tuyển chọn rất nhiều nữ diễn viên cho vai bà Đô nhưng vẫn không ưng ý.

Cuối cùng, nghệ sĩ Ánh Hoa lọt vào mắt xanh của đạo diễn Jean-Jacques Annaud chỉ qua một ánh nhìn và được giao vai một cách nhanh chóng. Vai diễn này là dấu ấn điện ảnh xuất sắc của nghệ sĩ Ánh Hoa.

Đạo diễn Trần Anh Hùng sau khi xem phim Người tình đã quá thích thú, liền giao ngay cho Ánh Hoa vai bà Ty trong phim điện ảnh Mùi đu đủ xanh.

Nhờ bộ phim này, Ánh Hoa được sang Pháp quay ba tháng, với mức cát xê rất cao vào thời điểm bấy giờ. Vai diễn này cũng gây ấn tượng với nhiều khán giả quốc tế.

Sau này, nghệ sĩ Ánh Hoa tiếp tục được người Pháp mời tham gia phim điện ảnh Sài Gòn nhật thực. Lối diễn sâu sắc và tinh tế, đậm chất Á Đông của bà rất được lòng giới phê bình và làm phim phương Tây.

Ngoài những phim điện ảnh hợp tác với nước ngoài, nghệ sĩ Ánh Hoa còn để lại nhiều dấu ấn qua những bộ phim đình đám như: Người đẹp Tây Đô, Đồng tiền xương máu, Đất phương Nam, Xóm nước đen, Hải Nguyệt, Giao thời, Giã từ dĩ vãng, Người Bình Xuyên, Mùa len trâu...

Suốt 50 năm chuyên đóng vai già, nghệ sĩ Ánh Hoa từng nhiều lần đưa cuộc sống của chính mình vào vai diễn và có thói quen quan sát những chuyển động xung quanh. Bà quan niệm, là nghệ sĩ phải có trái tim mẫn cảm, đau cái đau của nhân loại.

'Tôi cũng có những đứa cháu, biết đâu nó cũng cần những bài học từ việc làm nho nhỏ của niềm tin' – nghệ sĩ Ánh Hoa nói.

Cuộc đời bi kịch, ngập nỗi đau mất mát nhưng không gục ngã

Tuy thành công trên điện ảnh, nhưng nghệ sĩ Ánh Hoa lại có đời sống khá gian truân và nhiều đau thương. Vào thời kì cải lương suy tàn, bà từng phải nghỉ hát đi bán cơm tấm ở gần cầu chữ Y, làm nhiều công việc khác để trang trải cuộc sống, nuôi gia đình. Bà nói:

'Ngày xưa tôi long đong theo gánh hát, ngủ đình, chợ nhưng lại không được khán giả biết nhiều. Lúc ấy đời sống quá khó khăn, tôi và chồng xin nghỉ hát, lui về bán cơm tấm ở dốc cầu chữ Y (quận 8) nuôi các con ăn học'.

Nghệ sĩ Ánh Hoa có tổng cộng 4 người con, nhưng cả 4 đều qua đời vì bệnh tim. Con gái đầu của bà mất lúc 10 tuổi, con thứ hai mất năm 2016, con trai thứ ba lúc 50 tuổi và con út mất lúc 24 tuổi. Năm 1995, chồng bà cũng qua đời vì bệnh xơ gan.

Là một người vợ, người mẹ, nghệ sĩ Ánh Hoa đã hết lòng, dốc sức chăm sóc chồng con, nhưng vẫn không tránh được sự nghiệt ngã của số phận. Bà nghẹn ngào:

'Chồng tôi mất sớm, bốn đứa con cũng lần lượt ra đi vì bệnh tim. Con gái đầu qua đời lúc được 10 tuổi. Đứa thứ hai mất cách đây ba năm.

Con trai thứ ba mất lúc 50 tuổi, còn đứa út cũng lìa đời sớm lúc 24 tuổi. Nhiều lúc ngồi nghĩ tôi lại buồn, vì toàn rơi vào cảnh 'Người tóc bạc tiễn kẻ đầu xanh'.

Tuy đau đớn là thế, nhưng nghệ sĩ Ánh Hoa chưa bao giờ gục ngã. Bà vẫn tiếp tục đứng vững để hoạt động nghệ thuật. Ngay trong thời điểm khó khăn phải đi bán cơm tấm, bà vẫn mong chờ sân khấu sáng đèn để được quay trở lại với khán giả.

'Lúc sinh thời ông nhà tôi thích trồng hoa phong lan. Ông nói loài hoa này chịu nhiều chông gai nhất, vì thân nó cằn cỗi nhưng khi đơm hoa lại tuyệt đẹp. Ví như con người chịu cực nhọc sẽ đạt thành tựu rực rỡ' – nghệ sĩ Ánh Hoa nói.

Không chỉ mạnh mẽ, nghệ sĩ Ánh Hoa còn có một trái tim nhân hậu, biết yêu thương, chia sẻ cùng người khác. Bà nói:

'Tôi sống đủ lâu để cảm nhận cuộc sống. Giữa cõi đời muôn màu, tôi chỉ sợ mất niềm tin vào những điều tốt đẹp.

May thay, tôi vẫn còn cảm xúc trước những nghịch cảnh, những mảnh đời bất hạnh giữa chốn đô thị xô bồ, còn chỗ để trút tâm sự vào những vai diễn trên phim, sân khấu...

Có lần đi xe ôm đến trường quay ở quận 9, khi xe dừng trước đèn đỏ, tôi nhìn thấy đứa trẻ đen đúa, tay cầm xấp vé số chìa trước mặt: 'Bà ơi mua giùm con, con đói quá!'.

Giọng nói của cậu bé làm tim tôi thắt lại, liền mua ngay 10 tờ dẫu trước nay không thích chơi vé số.

Hãy sống chậm lại! Nghĩ những điều vui, không u phiền... Dùng tình người sưởi ấm tâm hồn nhiều người khác'.

Một lần khác, nghệ sĩ Ánh Hoa tâm sự về chuyện tử tế: 'Nhiều nghệ sĩ như Năm Châu, Phùng Há... từng nói quan trọng trong nghệ thuật không phải là những thành công có được mà là thành công đó có tác động đến đời sống của công chúng thế nào.

Tôi cho rằng sự tử tế của người nghệ sĩ không chỉ thể hiện ở tài năng, năng lực mà còn là ở tính cách, cư xử của họ với mọi người xung quanh. Họ phải là người biết học hỏi, lắng nghe và sửa chữa những sai sót.

Giờ tôi đi quay phim với nhiều người trẻ tham gia các lĩnh vực ca nhạc, điện ảnh và thấy họ sống vội quá. Làm người nghệ sĩ tử tế theo tôi khó lắm'.

Vì đã mất hết người thân nên hiện tại, nghệ sĩ Ánh Hoa sống một cuộc sống giản dị cùng người em gái trong một căn nhà thuê ở đường Trần Xuân Soạn, quận 7. Tới tận trước khi mất, bà vẫn đi diễn miệt mài dù mức cát xê không cao. Bà nói:

'Mỗi lần quay minh họa một video nhạc, tôi nhận thù lao hai triệu đồng. Có nhiều nghệ sĩ thương tôi tuổi già đi lại vất vả nên tăng thêm tiền cho tôi. Còn phim truyền hình tùy từng vai diễn, phân cảnh, tôi đề nghị mức cát - xê phù hợp'.