Phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa, nâng cao năng lực tự kiểm soát của cơ quan báo chí

Phóng viên tác nghiệp tại một hội thảo

Theo Cục Báo chí, thời gian qua, một số cơ quan báo chí đăng, phát thông tin có nội dung vi phạm quy định của pháp luật và quy định của Đảng. Trong đó có những thông tin liên quan đến lịch sử, lãnh tụ, các vấn đề nhạy cảm, phức tạp, gây ảnh hưởng không tốt đến chất lượng, uy tín của hoạt động báo chí.

Qua các vụ việc cho thấy, bên cạnh trách nhiệm trực tiếp của cơ quan báo chí và người làm báo, vẫn còn những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát của một số cơ quan chủ quản. Quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập, kiểm duyệt và xuất bản nội dung tại một số cơ quan báo chí chưa thực sự chặt chẽ. Việc nhận diện, đánh giá mức độ nhạy cảm của thông tin, nhất là đối với các vấn đề liên quan đến lịch sử, lãnh tụ, chính trị, tư tưởng và những vấn đề phức tạp, nhạy cảm có lúc chưa đầy đủ.

Cục Báo chí đề nghị các cơ quan chủ quản chỉ đạo cơ quan báo chí trực thuộc tổ chức quán triệt, rút kinh nghiệm nghiêm túc từ vụ việc một số báo ca ngợi cuốn sách có nội dung sai sự thật lịch sử; coi đây là bài học cảnh báo chung về trách nhiệm chính trị, trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp trong quá trình tổ chức sản xuất, biên tập và xuất bản thông tin.

Đặc biệt, không được chủ quan, chạy theo tốc độ đưa tin, lượng truy cập hoặc sao chép, dẫn lại thông tin mà xem nhẹ việc kiểm chứng nguồn tin, thẩm định nội dung và đánh giá tác động xã hội của thông tin. Mỗi cơ quan báo chí cần xác định rõ những khâu có nguy cơ phát sinh sai phạm trong quy trình tác nghiệp để có biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để xảy ra tình trạng chỉ phát hiện và xử lý sau khi thông tin vi phạm đã được đăng, phát và lan truyền trên không gian mạng.

Thông tin khai thác từ mạng xã hội, nền tảng số, nguồn tin thứ cấp, cộng tác viên hoặc từ các cơ quan báo chí khác phải được kiểm chứng về nguồn gốc, tính xác thực, bối cảnh và căn cứ pháp lý trước khi sử dụng. Không coi việc một thông tin đã được cơ quan báo chí khác đăng tải là căn cứ mặc nhiên để đăng lại.

Mỗi cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm độc lập đối với nội dung do mình đăng, phát, trừ trường hợp theo quy định của pháp luật về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí. Đối với thông tin chưa xác định rõ nguồn gốc, chưa đủ căn cứ kiểm chứng hoặc có dấu hiệu nhạy cảm, phức tạp, phải thực hiện nguyên tắc thận trọng, xác minh từ nguồn chính thống trước khi quyết định đăng, phát.

Cục Báo chí đề nghị cơ quan chủ quản chỉ đạo các cơ quan báo chí trực thuộc xây dựng hoặc hoàn thiện quy trình thẩm định, biên tập và phê duyệt ở mức độ cao hơn đối với các nội dung liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu; các sự kiện, nhân vật và vấn đề lịch sử còn có cách tiếp cận, đánh giá khác nhau; các vấn đề liên quan đến chính trị, tư tưởng, dân tộc, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, đối ngoại, quốc phòng, an ninh; các vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có khả năng tác động lớn đến dư luận xã hội, uy tín của Đảng, Nhà nước, tổ chức và cá nhân…

Cục Báo chí đề nghị các cơ quan chủ quản báo chí khẩn trương chỉ đạo các cơ quan báo chí trực thuộc tổ chức rà soát toàn diện quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập, duyệt và xuất bản nội dung; khắc phục ngay những sơ hở, bất cập nếu có; xác định rõ trách nhiệm của từng vị trí, từng cấp trong quy trình xuất bản.

Việc rà soát hướng tới xây dựng cơ chế phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa, nâng cao năng lực tự kiểm soát của từng cơ quan báo chí, bảo đảm báo chí thực hiện đúng vai trò là cơ quan ngôn luận, diễn đàn tin cậy của nhân dân, cung cấp thông tin chính xác, chính thống, có trách nhiệm và góp phần giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng, xã hội.