Nghệ sĩ cần học cách sống 'chuẩn mực' ngay từ giảng đường

Là nghệ sĩ 'gạo cội' của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, quen thuộc với khán giả qua nhiều vai diễn trên sân khấu và truyền hình, hiện là Phó Trưởng khoa Sân khấu - Điện ảnh và Múa của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, NSƯT Cao Nguyệt Hằng cho rằng tài năng chỉ là điểm khởi đầu. 

Để theo đuổi con đường nghệ thuật lâu dài, người nghệ sĩ còn cần đạo đức nghề nghiệp, lối sống đúng mực, cách ứng xử phù hợp và ý thức về trách nhiệm của mình trước công chúng.

NSƯT Cao Nguyệt Hằng hiện là Phó Trưởng khoa Sân khấu - Điện ảnh và Múa của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội

Nhìn lại chặng đường làm nghề, NSƯT Cao Nguyệt Hằng bày tỏ, những thành quả đạt được đến từ quá trình học tập, rèn luyện chuyên môn và cả việc được các thế hệ thầy cô chỉ bảo về cách sống, cách làm nghề. Vì thế, khi đứng trên bục giảng, nữ nghệ sĩ xem việc truyền lại cho sinh viên những kinh nghiệm ấy là trách nhiệm.

NSƯT Cao Nguyệt Hằng chia sẻ: 'Không chỉ diễn viên, bất cứ bộ môn nghệ thuật nào cũng là biểu diễn trước công chúng, vì vậy việc giữ gìn hình ảnh là điều rất quan trọng.

Được khán giả yêu mến bởi tài năng là điều tuyệt vời, nhưng khi đã được chú ý, họ cũng sẽ quan tâm, tìm hiểu nhiều hơn về cuộc sống và cách mình ứng xử. Vì thế, nghệ sĩ cần có một lối sống tốt, đúng mực.

Tôi hay nói vui với các bạn sinh viên rằng: Hãy là một người diễn viên trong bất cứ hoàn cảnh nào. Bởi để được mọi người yêu mến hay chú ý đến mình đã khó, nhưng giữ được sự yêu mến và tôn trọng ấy mới là điều mỗi nghệ sĩ cần suy nghĩ'.

'Vai diễn' ngoài đời mới thực sự khó 

Theo NSƯT Cao Nguyệt Hằng, một vai diễn trên sân khấu dù khó đến đâu vẫn có quá trình tập luyện, chuẩn bị và cơ hội sửa chữa. Còn trong cuộc sống, mỗi người phải tự chịu trách nhiệm với hành động của mình. Những tình huống bất ngờ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào và chẳng có lần diễn lại.

Bởi vậy, bên cạnh việc dạy sinh viên kỹ thuật biểu diễn, người thầy cũng cần giúp các em hình thành khả năng quan sát, biết suy nghĩ trước khi hành động và biết đặt mình vào vị trí của người khác.

Trong các giờ học, nữ nghệ sĩ thường lấy chính những câu chuyện trong đời sống của sinh viên làm chất liệu để phân tích nhân vật. Chị đặt các em vào vị trí của những người mình đang sống cùng, học cùng, làm việc cùng và đặt câu hỏi: 'Nếu họ nhìn thấy mình, họ sẽ nghĩ gì?'.

Từ đó, sinh viên có cơ hội nhìn lại cách mình giao tiếp, ứng xử với mọi người xung quanh. Với chị, học diễn xuất, suy cho cùng, cũng là học cách quan sát con người và nhìn lại chính mình.

Cách giáo dục ấy cũng cho thấy, đào tạo nghệ thuật cần được đặt trong một môi trường chú trọng cả 'rèn nghề' và 'rèn người'. 

Ngay từ những ngày đầu nhập học, sinh viên Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội được tham gia 'Tuần sinh hoạt công dân', qua đó tìm hiểu các quy định, chính sách, chương trình đào tạo và những yêu cầu trong môi trường học tập.

NSƯT Cao Nguyệt Hằng chia sẻ: 'Các em hiểu rằng, với 'vai diễn', là một học sinh, sinh viên thì mình cần làm gì, đến trường để làm gì. Khi đã xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, các em mới có thể bắt đầu 'hành động', mà 'hành động' ở đây chính là bắt đầu học tập, rèn luyện và trưởng thành'.

'Rèn nghề, rèn người' từ giảng đường

Môi trường nghệ thuật có đặc thù riêng khi phần lớn hoạt động nghề nghiệp diễn ra trong tập thể. Nghệ sĩ phải làm việc cùng đạo diễn, đồng nghiệp, giảng viên, sinh viên và nhiều thành phần khác. Vì thế, năng lực chuyên môn cần đi cùng khả năng phối hợp, sự tôn trọng và cách ứng xử có chừng mực.

Theo NSƯT Cao Nguyệt Hằng, giáo dục sinh viên về đạo đức nghề nghiệp và lối sống cũng bắt đầu từ chính cách người thầy ứng xử. Người dạy phải làm gương trong giao tiếp, biết suy nghĩ trước khi hành động, biết giới hạn và tiết chế để một tình huống nhỏ không trở thành vấn đề lớn.

Khi người thầy giữ được sự chuẩn mực, sinh viên sẽ quan sát và tự hình thành nhận thức về cách ứng xử. Đó cũng là một cách 'truyền lửa' nghề nghiệp, bởi những điều được nhìn thấy và trải nghiệm đôi khi có sức thuyết phục hơn nhiều lời giảng.

Với nghệ sĩ trẻ, được đào tạo bài bản về chuyên môn là điều cần thiết, nhưng để đứng vững trong môi trường nghệ thuật, các em còn cần một nền tảng về nhân cách, trách nhiệm và lối sống.

NSƯT Cao Nguyệt Hằng nhấn mạnh: 'Sự nổi tiếng có thể đến từ một vai diễn, một tiết mục hay một khoảnh khắc được công chúng chú ý; song để giữ được sự yêu mến và tôn trọng của khán giả lại là câu chuyện dài hơn.

Vì thế, với các cơ sở đào tạo nghệ thuật, 'dạy nghề' và 'dạy người' cần song hành ngay từ giảng đường. Khi người trẻ biết mình là ai, đang làm gì, có trách nhiệm với lời nói và hành động của mình ra sao, tài năng mới có cơ hội phát triển theo hướng bền vững.

Bởi ánh đèn có thể tắt sau một vai diễn, nhưng 'vai diễn' của một người nghệ sĩ trong cuộc sống thì vẫn tiếp tục mỗi ngày'.

NSƯT Cao Nguyệt Hằng (sinh năm 1973 tại Hà Nội) từng công tác tại Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, nơi chị bén duyên với diễn viên Anh Tuấn. Cả hai kết hôn năm 1996. Năm 2023, nữ nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.

Bên cạnh sân khấu kịch, nữ nghệ sĩ ghi dấu ấn trên màn ảnh nhỏ qua nhiều bộ phim như: 'Vệt nắng cuối trời', 'Bí mật Eva', 'Bánh đúc có xương', 'Hãy nói lời yêu', 'Đấu trí', 'Đừng làm mẹ cáu', 'Độc đạo'...

NSƯT Cao Nguyệt Hằng chính thức chuyển sang công tác giảng dạy, là nhà giáo từ tháng 3.2025. Hiện nữ nghệ sĩ giữ cương vị Phó Trưởng khoa Sân khấu - Điện ảnh và Múa của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.