Dấu ấn vi phẫu trong xử trí chấn thương tai nạn lao động

Bệnh nhân sau ca nối chi tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á.

Đầu tháng 12, Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy liên tục sáng đèn để thực hiện những ca mổ nối chi bị đứt lìa cho bệnh nhân vì tai nạn lao động.

Bác sĩ Trần Phước Bình, Khoa Chấn thương chỉnh hình, cho biết ê-kíp bác sĩ vừa trải qua một tuần đặc biệt căng thẳng khi liên tiếp tiếp nhận 2 bệnh nhân trong tình trạng đứt lìa cổ chân và cẳng chân do máy cắt cỏ gây ra. 'Mỗi phút chậm trễ đều làm giảm cơ hội sống của mô và mạch máu', bác sĩ Bình chia sẻ.

Người đàn ông 57 tuổi ngụ tại Thành phố Hồ Chí Minh và bệnh nhân 46 tuổi đến từ tỉnh Vĩnh Long nhập viện trong tình trạng mất máu, phần chi đứt lìa bị vấy bẩn bởi cát, cỏ, bùn và thời gian di chuyển kéo dài từ 4-6 giờ.

Đây là những yếu tố bất lợi bởi thời gian vàng để cứu chi chỉ khoảng 4 giờ nếu mô được bảo quản đúng cách. Chính vì thế, ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, quy trình báo động đỏ nội viện được kích hoạt. Ê-kíp phẫu thuật của Khoa Chấn thương chỉnh hình, gây mê hồi sức và phẫu thuật mạch máu nhanh chóng sẵn sàng, huy động bác sĩ vi phẫu trực tại chỗ để bảo đảm không mất thêm bất kỳ phút quý giá nào.

Phẫu thuật nối chi đứt lìa là kỹ thuật siêu phức tạp, dưới kính hiển vi, các bác sĩ phải khâu lại từng mạch máu nhỏ hơn sợi tóc, sắp xếp lại xương, nối gân và nối dây thần kinh. Mỗi ca mổ kéo dài từ 5-8 giờ, đòi hỏi trình độ chuyên môn và sự tỉ mỉ tuyệt đối. 'Không chỉ phải nhanh mà phải cực kỳ chính xác, mỗi thao tác sai lệch đều có thể khiến cả phần chi không thể sống được', bác sĩ Bình nhấn mạnh.

Nhờ xử trí kịp thời, cả hai bệnh nhân đều giữ được phần chi và đang trong giai đoạn hồi phục tốt. Những ca mổ thành công cũng lột tả nhiều vấn đề cần phải lưu tâm hiện nay nhất là về nhận thức an toàn lao động và kỹ năng sơ cứu tại hiện trường.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp người bệnh nhập viện trong tình trạng phần chi đứt lìa được bỏ trực tiếp vào đá lạnh gây hỏng mô hoặc được bỏ vào túi nilon nhưng không làm lạnh. Thậm chí cũng có trường hợp garo quá lâu khiến phần chi còn lại thiếu máu nuôi, dẫn đến khi làm phẫu thuật nối chi, bác sĩ gặp nhiều khó khăn vì phải mất thêm thời gian để làm sạch mô dập nát và thời gian mổ bị kéo dài, giảm cơ hội cứu chi.

Không chỉ tại Chợ Rẫy, tai nạn lao động gây đứt lìa chi còn xuất hiện ở nhiều cơ sở y tế khác. Tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á, nam công nhân B. 35 tuổi bị tai nạn nghiêm trọng khi máy sấy công nghiệp cuốn đứt gần lìa cẳng tay. Tai nạn xảy ra chỉ trong một khoảng khắc bất cẩn để lại hậu quả nặng nề.

Các đồng nghiệp đã băng bó tạm thời vết thương và đưa anh B. đến bệnh viện nhưng phần chi tổn thương vẫn dập nát, gân cơ bị xoắn và gần như không còn nguyên vẹn.

Các bác sĩ vi phẫu tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á đã khẩn cấp xử trí gãy hở xương quay, mỏm trâm trụ, trật khớp cổ tay và đứt gần toàn bộ hệ thống gân duỗi. Bác sĩ Nguyễn Thành Thắng, Khoa Chỉnh hình vi phẫu, cho biết 'Phần gân-cơ bị máy cuốn dập nát, rất khó phục hồi. Chúng tôi phải chọn lọc khâu những nhóm gân quan trọng nhất để giữ được chức năng cổ tay'.

Nhờ mạch máu và thần kinh chưa đứt hoàn toàn, kết hợp với kỹ thuật vi phẫu và dụng cụ chuyên dụng nên ca mổ kéo dài 5 giờ đã thành công giúp bàn tay tươi máu trở lại. Sau hai ngày, bệnh nhân đã cử động nhẹ được ngón tay cho thấy tín hiệu khả quan về hành trình hồi phục sắp tới.

Những câu chuyện sinh tử này cho thấy sự tiến bộ vượt bậc của các bệnh viện tuyến cuối trong xử lý chấn thương nặng. Tuy vậy, theo các bác sĩ chính người lao động và cộng đồng lại là yếu tố đầu tiên quyết định khả năng cứu chữa thành công hay không. Từ thực tiễn nhiều năm tham gia hàng trăm ca nối chi đứt lìa, bác sĩ Trần Phước Bình đưa ra khuyến cáo rõ ràng về quy trình bảo quản chi thể.

Cần bọc phần chi đứt lìa bằng vải sạch hoặc gạc vô trùng, sau đó cho vào túi nilon buộc kín, đặt vào thùng nước đá để làm lạnh đều, lưu ý không được đặt trực tiếp phần chi lên đá lạnh.

Đối với người gặp nạn, cần cầm máu nhanh, đúng cách, đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để sơ cứu rồi chuyển lên tuyến chuyên sâu. Cố gắng rút ngắn tối đa thời gian di chuyển vì thời gian vàng để nối chi chỉ từ 4-6 giờ sau tai nạn.

Các bác sĩ nhấn mạnh, tai nạn lao động với máy cắt cỏ, máy sấy công nghiệp hay thiết bị cơ khí hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người lao động tuân thủ quy trình vận hành, sử dụng đồ bảo hộ và không làm việc trong trạng thái mệt mỏi, thiếu tập trung.

Khi không may xảy ra tai nạn, cần bình tĩnh và thực hiện đúng quy trình sơ cứu, đây là kiến thức thiết yếu mà người lao động và mọi gia đình cần nắm vững để bảo vệ an toàn sức khỏe cho bản thân và mọi người xung quanh.