Khi kinh nghiệm làm mẹ trở thành áp lực: Khoảng cách thế hệ trong chuyện chăm con

Tình yêu thương từ cả hai thế hệ trong gia đình góp phần tạo nên tuổi thơ hạnh phúc và sự phát triển lành mạnh của trẻ

Một bên là những bà mẹ từng đi qua thời thiếu thốn, nuôi con bằng kinh nghiệm dân gian và sự chịu đựng. Một bên là những người mẹ trẻ lớn lên trong thời đại kiến thức mở, tin vào khoa học, bác sĩ và quyền được lựa chọn cách làm mẹ của riêng mình.

Khoảng cách ấy đôi khi bắt đầu chỉ từ một bát cháo móng giò đu đủ, một cốc tinh bột nghệ hay lời nhắc 'phải uống nước ấm kẻo ê răng'. Nhưng nếu không được chia sẻ và thấu hiểu, nó có thể đẩy quan hệ mẹ con, mẹ chồng - nàng dâu tới mức tổn thương.

Những lời yêu thương dễ biến thành áp lực

'Ngày xưa mẹ đẻ xong phải ăn nghệ mới nhanh lành.'

'Ăn móng giò mới có sữa cho con bú.'

'Không được tắm khuya, không được uống lạnh.'

Với thế hệ trước, đó là những kinh nghiệm quý giá được đổi bằng cả tuổi trẻ, sức khỏe và những năm tháng làm mẹ vất vả. Nhiều người phụ nữ đã nuôi con trưởng thành trong điều kiện thiếu thốn y tế, thiếu kiến thức khoa học phổ biến. Họ dựa vào kinh nghiệm truyền đời để vượt qua thời kỳ sinh nở và chăm con nhỏ.

Vì thế, khi nhắc con gái hay con dâu ăn uống, kiêng cữ, phần lớn họ xuất phát từ tình thương và nỗi lo rất thật.

Nhưng ở chiều ngược lại, nhiều bà mẹ trẻ hôm nay lại cảm thấy ngột ngạt trước những lời khuyên mang tính áp đặt. Họ sợ tăng cân, sợ vàng răng vì nghệ, không chịu nổi những món ăn 'dành cho bà đẻ' vì quá ngán. Họ tiếp cận kiến thức hiện đại, hiểu rằng không phải kinh nghiệm nào cũng còn phù hợp với khoa học hôm nay.

Không ít người phản ứng gay gắt khi liên tục bị nhắc nhở, can thiệp vào chuyện ăn uống, cho con bú hay chăm sóc em bé. Có những cuộc tranh cãi kéo dài, những giọt nước mắt sau sinh và cả sự tổn thương âm thầm trong gia đình.

Điều đáng nói là nhiều mâu thuẫn không xuất phát từ đúng - sai tuyệt đối, mà từ cảm giác không được tôn trọng.

Người lớn tuổi thấy kinh nghiệm của mình bị phủ nhận. Người trẻ lại cảm thấy quyền làm mẹ của mình bị xâm phạm.

Và tình yêu thương, nếu thiếu cách thể hiện phù hợp, rất dễ trở thành áp lực.

Giữ sự tôn trọng để không mất đi điều đẹp nhất trong gia đình

PGS.TS Trịnh Hòa Bình từng nhìn nhận rằng xung đột giữa các thế hệ trong gia đình hiện đại là hệ quả tự nhiên của quá trình thay đổi xã hội quá nhanh. Khi tri thức, lối sống và quan niệm nuôi dạy con thay đổi, va chạm là điều khó tránh.

Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo không nằm ở khác biệt quan điểm, mà ở cách các thế hệ ứng xử với khác biệt ấy.

Nhiều người trẻ hôm nay có xu hướng phủ nhận sạch trơn kinh nghiệm cũ vì cho rằng 'không khoa học'. Nhưng thực tế, kinh nghiệm của những người từng làm cha, làm mẹ đi trước vẫn là một giá trị rất đáng quý. Đó không chỉ là kinh nghiệm chăm con, mà còn là sự từng trải, sự quan sát và cả tình thương được tích lũy qua năm tháng.

Không phải mọi kinh nghiệm dân gian đều lạc hậu. Việc nghỉ ngơi nhiều sau sinh, ăn uống đủ chất, giữ ấm cơ thể hay tránh lao động nặng đều có những cơ sở nhất định. Điều cần thiết là điều chỉnh để phù hợp với điều kiện sống và hiểu biết y khoa hiện nay, thay vì biến nó thành sự ép buộc.

Ở chiều ngược lại, thế hệ trước cũng cần hiểu rằng người trẻ hôm nay chịu nhiều áp lực tâm lý hơn trong hành trình làm mẹ. Họ cần được lắng nghe, được tôn trọng lựa chọn cá nhân và cần một môi trường tinh thần nhẹ nhàng sau sinh.

Một câu nói nhẹ nhàng như: 'Mẹ góp ý thôi, con thấy phù hợp thì làm' đôi khi có giá trị hơn rất nhiều sự áp đặt với thiện ý.

Gia đình không thể có sự bình yên nếu ai cũng muốn mình đúng tuyệt đối. Bởi cuối cùng, điều đứa trẻ cần lớn lên cùng không chỉ là dinh dưỡng hay phương pháp chăm sóc hiện đại, mà còn là sự yêu thương và tôn trọng giữa những người thân trong gia đình.

Sẽ thật đáng tiếc nếu những ngày tháng có thêm một thành viên mới - vốn là thời khắc đẹp đẽ nhất - lại bị phủ bóng bởi những cuộc chiến giữa các thế hệ, nơi không ai thực sự sai, nhưng ai cũng thấy mình bị tổn thương.