Không phải AI, đâu là yếu tố tác động đến việc làm của người trẻ?

Ảnh minh hoạ. Nguồn: AP

Thất nghiệp gia tăng

Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York đã so sánh các ngành nghề có thể làm việc từ xa với các công việc đòi hỏi hiện diện trực tiếp tại nơi làm việc, chẳng hạn như điều dưỡng.

Kết quả cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của những người trẻ mới tốt nghiệp đại học trong các ngành nghề có thể làm việc từ xa đã tăng khoảng 1 điểm phần trăm trong giai đoạn 2022 - 2024, so với giai đoạn 2017 - 2019.

Đây có thể là nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp gia tăng ở những người mới tốt nghiệp đại học, theo một nghiên cứu công bố ngày 2.6.

Trong khi đó, đối với nhóm lao động lớn tuổi hơn (từ 29 tuổi trở lên) làm việc trong các lĩnh vực tương tự, tỷ lệ thất nghiệp lại giảm nhẹ. Điều này tạo ra khoảng cách đáng kể về cơ hội việc làm giữa lao động trẻ và lao động có kinh nghiệm trong các ngành nghề có thể làm việc từ xa.

Ngược lại, ở các ngành nghề không thể làm việc từ xa, nghiên cứu cho thấy sự chênh lệch về tỷ lệ thất nghiệp giữa những người mới tốt nghiệp và nhóm lao động lớn tuổi gần như không đáng kể.

Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cũng cho biết xu hướng tương tự được ghi nhận ở nhóm lao động không có bằng đại học, cho thấy tác động của làm việc từ xa đối với cơ hội việc làm của lao động trẻ có thể diễn ra trên diện rộng.

Nghiên cứu do chuyên gia kinh tế nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York Natalia Emanuel dẫn dắt cho thấy các doanh nghiệp ngày càng dè dặt trong việc tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp vào các vị trí làm việc từ xa.

Nguyên nhân chính là việc đào tạo, hướng dẫn và cố vấn cho những nhân sự chưa có nhiều kinh nghiệm trở nên khó khăn hơn khi họ không làm việc trực tiếp tại văn phòng.

Trong môi trường làm việc từ xa, người lao động trẻ ít có cơ hội quan sát đồng nghiệp, học hỏi qua tương tác hàng ngày hoặc nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ cấp trên.

Các tác giả của nghiên cứu ước tính xu hướng làm việc từ xa có thể giải thích gần 2/3 mức gia tăng tỷ lệ thất nghiệp của lao động trẻ có bằng đại học kể từ sau đại dịch Covid -19.

Kết quả này cho thấy, trái với lo ngại phổ biến rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm giảm cơ hội việc làm của người trẻ, yếu tố tác động lớn hơn hiện nay có thể là sự thay đổi trong mô hình làm việc.

Khi nhiều công ty ưu tiên tuyển những nhân sự đã có kinh nghiệm để làm việc từ xa ngay lập tức, sinh viên mới ra trường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tìm kiếm cơ hội việc làm đầu tiên.

'Làm việc từ xa đã làm giảm động lực tuyển dụng lao động trẻ do cản trở quá trình đào tạo ngay tại nơi làm việc. Các nhà tuyển dụng có thể không muốn tuyển những sinh viên mới tốt nghiệp vào các nhóm làm việc phân tán vì việc truyền đạt những kỹ năng cần thiết từ xa khó khăn hơn nhiều', nghiên cứu nhận định. 
Không phải do AI

Nhiều phòng làm việc trống rỗng vì nhu cầu làm việc từ xa gia tăng. Ảnh: AP

Nghiên cứu được công bố trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại về triển vọng việc làm của sinh viên tốt nghiệp đại học khi trí tuệ nhân tạo (AI) đang thâm nhập vào nhiều ngành nghề lao động trí óc như tài chính, luật, giải trí và truyền thông.

Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho rằng ít nhất ở thời điểm hiện tại, sự phổ biến của mô hình làm việc từ xa có thể là yếu tố tác động lớn hơn đến tỷ lệ thất nghiệp của những người mới tốt nghiệp đại học so với AI.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng xu hướng việc làm suy giảm của những người trẻ tốt nghiệp đại học đã xuất hiện từ trước khi các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT ra đời.

Khi đánh giá mức độ tác động của AI đối với các ngành nghề khác nhau, nhóm nghiên cứu nhận thấy công nghệ này gần như không ảnh hưởng nhiều đến tỷ lệ thất nghiệp của lao động trẻ.

Theo Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, tỷ lệ thất nghiệp của những người có bằng đại học dưới 29 tuổi đã tăng 20% so với giai đoạn trước đại dịch, lên mức trung bình 3,7% trong giai đoạn 2022 - 2025.

Đối với nhóm từ 22 đến 27 tuổi, tỷ lệ thất nghiệp đạt 5,8% vào năm ngoái, mức cao nhất ngoài giai đoạn đại dịch kể từ năm 2012.

Kết quả nghiên cứu cũng phản ánh thực trạng của thị trường lao động hiện nay: doanh nghiệp ít tuyển mới nhưng cũng ít sa thải nhân viên. Điều này giúp tỷ lệ thất nghiệp nhìn chung duy trì ổn định, song những người đang thất nghiệp lại gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tìm kiếm công việc mới.

Khi các văn phòng đóng cửa và nhân viên làm việc hoàn toàn từ xa, công ty có xu hướng tuyển ít lao động thiếu kinh nghiệm hơn và ưu tiên những ứng viên đã có kinh nghiệm làm việc. Theo nghiên cứu, đây là nhóm nhân sự cần ít sự hướng dẫn và cố vấn hơn để hoàn thành công việc hiệu quả.

Sau khi văn phòng mở cửa trở lại, doanh nghiệp này bắt đầu tăng cường tuyển dụng lao động trẻ. Tuy nhiên, ngay cả trong giai đoạn hậu đại dịch, những nhóm làm việc vẫn tiếp tục ưu tiên tuyển dụng nhân sự có kinh nghiệm hơn so với sinh viên mới tốt nghiệp.