Phân biệt say nắng và sốc nhiệt: Nhận diện kịp thời để cứu người

Ảnh minh họa

Trong bối cảnh nắng nóng đang diễn ra tại nhiều địa phương trên cả nước, nguy cơ say nắng và sốc nhiệt gia tăng đáng kể, đặc biệt ở nhóm người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Sử, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, tác động của nắng nóng lên cơ thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng: ban đầu là cháy nắng, mất nước, chuột rút, kiệt sức do nóng và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt - tình trạng cần cấp cứu khẩn cấp.

BSCKI Trần Nguyên Khôi, Phó Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng 2, chỉ ra cách phân biệt đơn giản dựa vào ý thức và phản ứng cơ thể. Người say nắng thường còn tỉnh táo, vẫn ra nhiều mồ hôi, cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu.

Trong khi đó, sốc nhiệt là tình trạng nặng hơn với biểu hiện sốt rất cao, da khô nóng, rối loạn ý thức như lơ mơ, mê sảng, thậm chí hôn mê. Các bác sĩ nhấn mạnh sốc nhiệt không phải là sốt do nhiễm trùng, nó xảy ra sau khi tiếp xúc môi trường nóng hoặc vận động gắng sức kéo dài dưới nắng, diễn tiến nhanh và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.

BSCKII Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết trẻ nhỏ có nguy cơ sốc nhiệt cao hơn do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn chỉnh. Trẻ có tỷ lệ nước trong cơ thể cao nhưng dự trữ kém, da mỏng, diện tích bề mặt lớn nên hấp thu nhiệt nhiều hơn, trong khi khả năng ra mồ hôi làm mát cơ thể chưa hiệu quả như người lớn.

Đặc biệt, trẻ nhỏ không tự nhận biết khát nước hay chủ động nghỉ ngơi, hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc, do đó nguy cơ diễn tiến nặng có thể xảy ra rất nhanh.

Dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt ở trẻ gồm sốt cao từ 40 độ C trở lên, da đỏ nóng, có thể không còn ra mồ hôi, trẻ lừ đừ hoặc kích thích bất thường, thở nhanh, nôn ói, co giật. Với trẻ sơ sinh, các biểu hiện có thể kín đáo hơn như quấy khóc, bú kém, ngủ li bì.

Khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, thoáng khí hoặc phòng có quạt, điều hòa; cởi bớt quần áo, lau mát hoặc chườm lạnh ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ thân nhiệt. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc oresol từng ngụm nhỏ, tuyệt đối không ép uống khi người bệnh nôn nhiều, lơ mơ hoặc co giật.

Trường hợp có các dấu hiệu như sốt cao, mê sảng, khó thở, ngất xỉu, co giật hoặc không cải thiện nhanh, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

Về phòng ngừa, người lao động ngoài trời cần tuân thủ quy trình an toàn lao động, sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ, nghỉ ngơi khi thấy mệt, uống đủ nước và bổ sung điện giải. Với trẻ em, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h, mặc quần áo thoáng mát, cho uống nước thường xuyên và bố trí hoạt động thể thao vào sáng sớm hoặc chiều muộn.

Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng ẩm còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, thủy đậu hoặc bệnh đường hô hấp, do đó cha mẹ cần cho trẻ ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và tiêm chủng đầy đủ để giảm nguy cơ biến chứng nặng.