Ancelotti và nỗ lực hồi sinh đội tuyển Brazil

HLV Carlo Ancelotti là nhà cầm quân người nước ngoài đầu tiên dẫn dắt đội tuyển Brazil tại một kỳ World Cup

 Bắt đầu từ ngôn ngữ

Dù từng làm việc với rất nhiều cầu thủ Brazil trong sự nghiệp huấn luyện, Ancelotti lại không có nhiều gắn bó thực tế với đất nước Nam Mỹ này. Ông mới chỉ một lần đến Brazil vào đầu những năm 2000 trong một chuyến đi tuyển trạch cầu thủ. Vì vậy, ngay sau khi đạt được thỏa thuận dẫn dắt Selecao vào tháng 5.2025, nhà cầm quân người Italia hiểu rằng mình phải thích nghi thật nhanh.

Một trong những cuộc họp đầu tiên tại Rio de Janeiro, khi thấy nhiều nhân viên Liên đoàn Bóng đá Brazil (CBF) cố gắng nói tiếng Tây Ban Nha, thậm chí cả tiếng Italia để thuận tiện cho ông, Ancelotti đã mỉm cười từ chối. Ông nói rằng chính mình mới là người cần học tiếng Bồ Đào Nha. Đó không chỉ là một cử chỉ lịch thiệp. Đó là thông điệp đầu tiên mà Ancelotti gửi đến bóng đá Brazil: Ông không đến đây để áp đặt, mà để hòa nhập.

Với Ancelotti, chinh phục ngôn ngữ không đơn thuần là chuyện giao tiếp. Đó là cách thu hẹp khoảng cách với cầu thủ, với người hâm mộ và với nền văn hóa bóng đá ông đang được giao trách nhiệm chèo lái. Trong bóng đá đỉnh cao, chiến thuật có thể giúp HLV tổ chức đội bóng. Nhưng để xây dựng niềm tin, đôi khi người ta phải bắt đầu từ những điều nhỏ hơn nhiều - như một câu chào đúng ngôn ngữ.

Chiến thắng 6-2 trước Panama vừa qua, trong trận đấu áp chót trước thềm World Cup 2026 mang lại cho Ancelotti và Brazil không ít tín hiệu tích cực. Những gương mặt như Rayan hay Igor Thiago ghi dấu ấn, trong khi các trụ cột Vinicius Jr, Casemiro, Lucas Paqueta và Danilo cũng cùng lên tiếng đúng lúc. Tuy nhiên, điều mà Brazil nhận được từ trận đấu ấy không chỉ là số bàn thắng. Quan trọng hơn, đó là cảm giác về một tập thể đang dần vào quỹ đạo, một đội bóng bắt đầu tìm được sự kết nối sau quãng thời gian dài bất ổn.

Bởi trước khi Ancelotti đến, Brazil đã trải qua một chu kỳ nhiều biến động: Thay đổi liên tiếp trên băng ghế huấn luyện, bộ máy lãnh đạo bóng đá xáo trộn, vòng loại World Cup để lại không ít thất vọng. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ của Ancelotti không chỉ là dẫn dắt Brazil dự World Cup, mà còn là khôi phục lại niềm tin nơi Selecao - một đội tuyển đã 5 lần vô địch thế giới nhưng lần gần nhất nâng cúp đã từ năm 2002. Nếu không thể đăng quang ở mùa hè này, Brazil sẽ lập nên một cột mốc không mong muốn đó là sáu kỳ World Cup liên tiếp không vô địch, điều chưa từng xảy ra trong lịch sử đội tuyển áo vàng-xanh.

Vì sao Ancelotti được kỳ vọng?

Ở Brazil, mọi HLV trưởng đội tuyển quốc gia đều đối diện với áp lực khổng lồ. Nhưng với Ancelotti, áp lực ấy còn được nhân lên bởi ông là một người ngoài cuộc bước vào trung tâm của niềm tự hào bóng đá Brazil. Dù vậy, chính sự 'ngoại lệ' đó lại mang đến cho ông một lợi thế không nhỏ.

Theo nhận định của cựu danh thủ Walter Casagrande, một trong những điều Brazil cần nhất lúc này là một HLV có tầm vóc lớn hơn cả các cầu thủ. Ở khía cạnh này, Ancelotti gần như không có đối thủ. Năm chức vô địch Champions League cùng những danh hiệu quốc nội ở cả 5 giải hàng đầu châu Âu, giúp ông sở hữu thứ uy tín mà ít nhà cầm quân nào có được.

Điều đó đặc biệt quan trọng trong một phòng thay đồ vốn tập hợp nhiều cá tính lớn như Neymar, Vinicius Jr, Raphinha hay Casemiro. Với một đội tuyển giàu ngôi sao, năng lực chuyên môn thôi chưa đủ; HLV còn cần đủ bản lĩnh và sự điềm tĩnh để khiến mọi cá nhân chấp nhận đặt cái tôi xuống dưới lợi ích tập thể. Ancelotti làm được điều đó bằng phong thái quen thuộc không phô trương, không ồn ào, nhưng luôn tạo ra cảm giác chắc chắn.

Việc CBF bổ nhiệm Ancelotti cũng đồng nghĩa với việc phá bỏ một trong những điều gần như cấm kỵ của bóng đá Brazil là trao quyền dẫn dắt đội tuyển quốc gia cho một HLV ngoại. Bởi vậy, không ngạc nhiên khi quyết định này từng gây tranh cãi. Không ít ý kiến cho rằng một nền bóng đá từng 5 lần vô địch thế giới, hoàn toàn có đủ nguồn lực để chọn một chiến lược gia trong nước. Những phát biểu phản đối từ một số cựu danh thủ, cựu HLV Brazil cho thấy tâm lý dè dặt ấy là có thật.

Nhưng thời gian đầu của Ancelotti tại Brazil phần nào đã làm dịu sự nghi ngại. Kết quả dù chưa thật sự bùng nổ, song không khí xung quanh đội tuyển đã dần ổn định hơn. Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy tỉ lệ người dân Brazil ủng hộ công việc của ông đang ở mức đáng kể, và CBF thậm chí đã nhanh chóng gia hạn hợp đồng với nhà cầm quân người Italia đến năm 2030.

'Nhà vô địch thế giới' về khả năng thích nghi

Nếu phải chỉ ra phẩm chất nổi bật nhất của Ancelotti ngoài bảng thành tích, đó có lẽ là khả năng thích nghi. Leonardo (người từng làm việc với ông tại AC Milan và Paris Saint-Germain) mô tả Ancelotti như một 'con tắc kè hoa' đến đâu cũng biết dung hòa với môi trường, với con người và với đặc điểm của đội bóng. Đây là phẩm chất đặc biệt quý giá trong bối cảnh Brazil cần nhiều hơn là một nhà chiến thuật đơn thuần.

Các nguồn tin cho biết sau khi nhận được dự thảo hợp đồng, Ancelotti đã chần chừ chưa ký ngay. Lý do không nằm ở điều khoản cá nhân, mà bởi ông muốn một số nhân sự của CBF (những người đã hỗ trợ ông thích nghi tại Brazil) cũng được đảm bảo tương lai lâu dài. Cách hành xử ấy cho thấy ông không chỉ xây dựng đội tuyển từ sân tập, mà còn từ lòng tin nơi những con người đứng phía sau.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người ở Brazil nhanh chóng dành thiện cảm cho ông. Trong một nền bóng đá vốn đầy cảm xúc, yếu tố con người chưa bao giờ là chuyện thứ yếu. Dẫu vậy, tình cảm và sự ủng hộ sẽ không đủ nếu Ancelotti không giải quyết được bài toán chuyên môn quan trọng nhất: Làm sao để những ngôi sao Brazil chơi cho đội tuyển quốc gia với hiệu quả tương xứng như tại CLB.

Ancelotti nhiều lần nhấn mạnh rằng Brazil sở hữu hai trong số những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới hiện nay làVinicius Jr và Raphinha. Nhưng để bộ đôi này cùng bùng nổ trong màu áo Selecao vẫn là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn. Trong hệ thống 4-2-4 giàu tính tấn công của Ancelotti, sự kết nối giữa các mắt xích trên hàng công còn chưa thật ổn định. Các phương án nhân sự bị ảnh hưởng bởi chấn thương của Rodrygo hay Estevao Willian càng khiến việc vận hành lối chơi trở nên khó khăn hơn.

Song, ngay cả khi mọi thứ chưa thật sự trơn tru trên sân, Ancelotti vẫn đang làm tốt một điều quan trọng khác đó là ông khiến các cầu thủ lắng nghe. Casemiro từng kể lại một khoảnh khắc đáng nhớ trong trận gặp Paraguay, khi đội tuyển cần chiến thắng để giành vé dự World Cup. Trong phòng thay đồ giờ nghỉ, quá nhiều người cùng nói. Ancelotti chỉ đơn giản bảo các học trò chờ năm phút để ông ra ngoài hút thuốc, rồi quay lại phát biểu. Khi ông nói xong, tất cả đều hiểu rằng người đàn ông ấy có một sức nặng rất riêng. Không cần mệnh lệnh cao giọng. Không cần diễn thuyết dài dòng. Chỉ bằng sự điềm tĩnh và phong thái rất 'Ancelotti', ông khiến phòng thay đồ tự nhiên lắng lại.

Có một chi tiết thú vị phản ánh rõ cá tính của Ancelotti. Trong một buổi học tiếng Bồ Đào Nha, khi giáo viên chuẩn bị dạy ông về cách dùng câu mệnh lệnh, ông đã từ chối tiếp nhận theo hướng đó. Ông nói rằng mình không giao tiếp bằng mệnh lệnh, đó không phải phong cách của ông.

Chi tiết nhỏ ấy, ở một góc độ nào đó, cũng là chân dung đầy đủ của Carlo Ancelotti. Ông không phải mẫu HLV xây dựng quyền lực bằng khoảng cách. Ông tạo ảnh hưởng bằng sự tin cậy, sự từng trải và khả năng khiến tập thể cảm thấy được tôn trọng.

Năm 1994, Ancelotti từng ngồi trên băng ghế huấn luyện của tuyển Italia với vai trò trợ lý, khi Brazil lên ngôi vô địch thế giới trên đất Mỹ. Hơn ba thập kỷ sau, ông trở lại với chính đội tuyển ấy, trong vai trò người được giao sứ mệnh đưa Selecao trở lại đỉnh cao.

Brazil vẫn là Brazil giàu tài năng, giàu truyền thống, giàu kỳ vọng. Nhưng để biến tiềm năng thành cup vàng, đội tuyển này cần một bàn tay đủ già dặn để hàn gắn, đủ linh hoạt để thích nghi, và đủ tầm vóc để dẫn đường. Ancelotti đang cố gắng làm điều đó, theo cách rất riêng của mình: bắt đầu từ ngôn ngữ, đi qua con người, và hướng tới một sự hồi sinh mà bóng đá Brazil đã chờ đợi quá lâu.