Những bài học về nghị lực

Những câu chuyện tại ASIAD 20 vì thế không chỉ kể về thành tích, mà còn lan tỏa ý chí, nghị lực, tinh thần không bỏ cuộc - những giá trị đẹp để thế hệ trẻ học hỏi và noi theo.

Để có được những giây phút tỏa sáng trên sàn đấu, Ngọc Nhi và Thu Uyên đã phải trải qua nhiều ngày tháng tập luyện căng thẳng

Những gọt nước mắt phía sau tấm HCV

Sau khi đội kata đồng đội nữ mang về tấm HCV đầu tiên cho Đoàn Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20, HLV Đỗ Thị Thu Hà - người tiếp nối huấn luyện viên Nguyễn Hoàng Ngân, nhớ lại những tháng ngày các học trò phải vượt qua giới hạn chịu đựng để đổi lấy vài phút tỏa sáng trên thảm đấu.

'Kỷ niệm đáng nhớ nhất là đợt cao điểm chuẩn bị cho giải đấu, vào giai đoạn rèn thể lực chuyên môn sâu. Bài tập khắc nghiệt nhất mà tôi đưa ra là 'kata lặp lại liên tục không quãng nghỉ'. Các em phải thực hiện bài quyền với 100% sức mạnh và thần thái, ngay khi vừa kết thúc, tiếng hô của HLV vang lên là phải vào bài tiếp theo', HLV Đỗ Thị Thu Hà kể.

Có một buổi tối mùa hè nóng đỉnh điểm, sau hai buổi tập sáng và chiều, các VĐV lại bước vào bài tập ấy. Đến lượt thứ năm liên tiếp, tất cả gần như đã kiệt sức. Hai chân run bần bật, mồ hôi đổ xuống thảm sũng nước. Hoàng Thị Thu Uyên nghẹn giọng vì mệt.

Đúng lúc ấy, Bùi Ngọc Nhi quay sang nắm chặt tay đồng đội: 'Cố lên, còn một lượt cuối thôi, tụi mình làm được'. Hai cô gái trẻ lại đứng dậy. Một tiếng 'Kiai' đầy uy lực vang lên và họ tiếp tục hoàn thành bài tập. 'Nhìn các cô gái trẻ đứng dậy, thét lên một tiếng 'Kiai' đầy uy lực để hoàn thành bài tập, lúc đó tôi biết tấm HCV đã ở rất gần các em rồi', HLV Đỗ Thị Thu Hà nhớ lại.

Tấm HCV sau này được nhìn thấy trên bục trao thưởng. Nhưng có lẽ, hành trình đi đến tấm huy chương ấy đã được tạo nên từ chính những khoảnh khắc như thế: Khi cơ thể gần chạm giới hạn nhưng ý chí vẫn buộc người VĐV đứng lên.

Điều đó càng có ý nghĩa khi đội hình kata nữ tại ASIAD 20 có sự kết hợp giữa kinh nghiệm của Nguyễn Ngọc Trâm với hai VĐV trẻ Bùi Ngọc Nhi và Hoàng Thị Thu Uyên. Ngọc Trâm đã có hơn 15 năm rèn luyện và trở thành trụ cột của đội tuyển, trong khi Ngọc Nhi và Thu Uyên là những gương mặt trẻ hơn.

Trước khi cùng đồng đội bước lên bục cao nhất, Ngọc Nhi cũng đã trải qua thử thách ngay ở nội dung kata cá nhân. Thua võ sĩ chủ nhà Ono Maho 0-5 ở trận mở màn, cô phải xuống nhánh tranh HCĐ, nơi không còn nhiều khoảng trống cho sai lầm. Nhưng nữ võ sĩ trẻ đã trở lại, thắng Choi Haeun của Hàn Quốc 5-0 rồi vượt qua Leong Wai Yee Shannon của Singapore 4-1 để giành HCĐ.

Thử thách với hai VĐV trẻ không chỉ xuất hiện trên sàn đấu. Theo lời HLV Đỗ Thị Thu Hà, khoảng một tháng trước ASIAD, Thu Uyên bị lệch gối trong một buổi tập, còn Ngọc Nhi rơi vào trạng thái 'bão hòa cảm xúc': Tập rất nhiều nhưng bài quyền trở nên cứng, không còn thanh thoát. Cả hai bắt đầu lo lắng, căng thẳng và có dấu hiệu chùng xuống.

Thay vì tiếp tục ép học trò lao vào tập luyện, HLV Đỗ Thị Thu Hà quyết định chậm lại một nhịp. Chị cho các VĐV nghỉ chuyên môn hai ngày, chuyển sang giải tỏa tâm lý bằng cách cùng đi chơi, xem lại những hình ảnh từ ngày đầu sang Nhật Bản tập huấn và trò chuyện với nhau như những người thân trong gia đình.

Dương Thúy Vi cũng đã phải vượt qua gánh nặng tuổi tác để tập luyện tích cực và tiếp tục tỏa sáng ở tuổi 33. Ảnh: Trọng Hiếu

Chị nhắc các học trò nhớ lại lý do mình bắt đầu đến với karate. Khi tâm lý được tháo gỡ, chấn thương được chăm sóc, những cô gái trẻ trở lại thảm tập với trạng thái mạnh mẽ hơn.

Và rồi khoảnh khắc chờ đợi cũng đến. Khi tiếng 'Kiai' cuối cùng vang lên trong bài thi quyết định tại ASIAD 20, khán đài bùng nổ nhưng các VĐV vẫn đứng im, giữ nghi thức chào theo tinh thần võ đạo. Chỉ khi bảng điểm hiện lên và chiến thắng chính thức thuộc về Việt Nam, tất cả mới vỡ òa.

'Tôi đã lao đến ôm chặt lấy các học trò của mình. Lúc đó, bao nhiêu dồn nén, áp lực, những tháng ngày thức khuya dậy sớm, những vết bầm tím trên cơ thể đều biến mất, chỉ còn lại những giọt nước mắt hạnh phúc', HLV Đỗ Thị Thu Hà kể. Với chị, đó không chỉ là vinh quang mà còn là sự giải tỏa của 'những chiến binh vừa hoàn thành sứ mệnh'. 

Khi chiến thắng không phải là thước đo duy nhất

Nhưng thể thao không phải lúc nào cũng kết thúc bằng nước mắt hạnh phúc. Trái ngược với khoảnh khắc vỡ òa của thầy trò đội kata là hình ảnh xạ thủ Trịnh Thu Vinh thất thần sau loạt bắn, khi biết mình không thể góp mặt ở chung kết 10m súng ngắn hơi nữ.

Cô lặng lẽ rời vị trí thi đấu. Không có giọt nước mắt nào rơi, nhưng sự thất vọng của một VĐV đã dành hàng nghìn giờ cho trường bắn hiện rõ trong khoảnh khắc ấy.

Thu Vinh đã quá quen với những buổi tập phải đứng hàng giờ trong một tư thế, lặp đi lặp lại từng động tác cho đến khi cơ thể tưởng như đông cứng. Cô cũng đã biết cảm giác đứng rất gần đỉnh cao khi xếp thứ tư Olympic Paris 2024. Nhưng ASIAD vẫn là một đấu trường khắc nghiệt, nơi tất cả những giờ tập luyện không phải lúc nào cũng lập tức được đổi lại bằng một tấm huy chương.

Đó cũng là một phần của thể thao. Nếu câu chuyện của đội kata cho thấy giá trị của việc đứng lên khi cơ thể tưởng như không còn sức, thì khoảnh khắc của Thu Vinh lại cho thấy một thử thách khác đó là học cách bước tiếp sau khi kết quả không đến như mong đợi.

Với người trẻ, có lẽ đây cũng là một bài học đáng giá. Không phải mọi nỗ lực đều lập tức dẫn tới chiến thắng và không phải thất bại nào cũng phủ nhận những gì đã bỏ ra. Điều quan trọng là khả năng giữ được niềm tin, tiếp tục chuẩn bị và chờ cơ hội tiếp theo.

Cũng trên hành trình ASIAD 20, Dương Thúy Vi kể một câu chuyện khác về nghị lực. Ở tuổi 33, nữ võ sĩ Hà Nội bước vào kỳ ASIAD thứ tư trong sự nghiệp. Khi nhiều VĐV cùng thế hệ đã rời xa sàn đấu, Thúy Vi vẫn miệt mài với những buổi tập, tiếp tục đối diện với sức ép tuổi tác và sự cạnh tranh của lớp VĐV trẻ.

Mười hai năm trước, tại ASIAD 17 ở Incheon (Hàn Quốc) năm 2014, Thúy Vi từng bước lên bục cao nhất ở nội dung kiếm thuật và thương thuật nữ. Tại ASIAD 20, cô một lần nữa đứng trong nhóm tranh chấp huy chương và giành HCĐ.

Khoảng cách 12 năm giữa hai dấu mốc ấy không chỉ được tính bằng thời gian. Đó là hàng nghìn buổi tập, những lần phải vượt qua mệt mỏi và những giới hạn mà tuổi tác đặt ra cho một VĐV đỉnh cao. Bởi thế, giá trị của một VĐV đôi khi không chỉ nằm ở màu sắc của tấm huy chương.

Đó còn là việc họ có thể bền bỉ theo đuổi mục tiêu bao lâu, đứng dậy như thế nào sau thất bại và giữ được khát vọng ra sao khi những người trẻ hơn liên tục xuất hiện.

Thể thao Việt Nam mới đi qua một phần hành trình tại ASIAD 20. Phía trước vẫn còn những cuộc tranh tài, những hy vọng và có thể cả những tiếc nuối. Nhưng từ những gì đã diễn ra, có thể nhìn thấy một hành trình khác song hành cùng cuộc đua huy chương: Hành trình vượt qua giới hạn của mỗi VĐV.

Ở đó có những giọt mồ hôi và nước mắt; có những đêm trằn trọc khi chưa thể vượt ngưỡng; có những buổi tập kết thúc bằng chấn thương, những thất bại ngay trước ngưỡng cửa chung kết và cả những lần phải bắt đầu lại.

Những câu chuyện của Ngọc Trâm, Ngọc Nhi, Thu Uyên, Thu Vinh hay Thúy Vi vì thế có thể được nhìn rộng hơn những tấm huy chương. Đó là những bài học sống động về kỷ luật, sự kiên trì, tinh thần đồng đội và khả năng đứng dậy sau khó khăn.

Bởi vinh quang trong thể thao chỉ xuất hiện trong một khoảnh khắc, còn ý chí được rèn qua những tháng năm âm thầm mới là giá trị có sức lan tỏa lâu dài, để những người trẻ nhìn vào, học hỏi và có thêm niềm tin trên hành trình vượt qua giới hạn của chính mình.