Rút ngắn thời gian cấp phép xây dựng: Chuẩn quy trình, siết hậu kiểm

Người dân xây dựng nhà ở riêng lẻ tại khu dân cư thuộc phường Thới An, TPHCM. Ảnh: THANH HIỀN

Áp lực giải quyết hồ sơ

Anh Lê Văn Nghĩa (ngụ xã Tân Vĩnh Lộc) cho biết đầu tháng 7 vừa rồi đến UBND xã Tân Vĩnh Lộc làm thủ tục cấp GPXD nhà ở riêng lẻ. Tại đây, anh được cán bộ hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng dịch vụ công. Sau 7 ngày, anh nhận tin nhắn thông báo hồ sơ hoàn thành và mời lên nhận kết quả. 'Nộp hồ sơ xin cấp GPXD trực tuyến đảm bảo minh bạch, công khai. Đặc biệt, hồ sơ được giải quyết đúng hạn giúp người dân thuận lợi hơn trong kế hoạch xây dựng', anh Nghĩa vui vẻ nói.

Ông Trương Ngọc Thanh Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Vĩnh Lộc, cho biết, tính từ ngày 1-7 đến 15-7, xã đã nhận 24 hồ sơ cấp GPXD theo quy định mới, giải quyết 9 hồ sơ. Qua từng hồ sơ cấp phép đã xuất hiện những tình huống pháp lý cần phải tính toán. Đó là, nếu những trường hợp chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (đối với những trường hợp giấy mua bán viết tay, giấy kê khai đăng ký nhà cửa trước năm 1993, giấy tờ thừa kế, tặng cho...) rất khó đảm bảo thời gian trả kết quả cấp phép đúng hạn vì phải cần thời gian xác minh.

Bên cạnh đó, việc rút ngắn thời gian sẽ khiến địa phương gặp khó khăn trong việc xác nhận nghĩa vụ tài chính đất ở trước khi cấp phép xây dựng. 'Xã đã kiến nghị Sở Xây dựng sớm ban hành hướng dẫn chi tiết chuẩn về quy trình tiếp nhận và xử lý đối với các hồ sơ chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc này nhằm đảm bảo việc giải quyết thủ tục nhanh chóng, đúng quy định trong 2 lĩnh vực xây dựng và đất đai', ông Trương Ngọc Thanh Nhân nêu.

Trong khi đó, đại diện Phòng Quản lý kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Vũng Tàu phân tích, rút ngắn thời gian giải quyết GPXD nhà ở riêng lẻ từ 14 ngày còn 7 ngày làm việc rất có lợi cho người dân nhưng lại đặt cơ quan chuyên môn trước áp lực rất lớn về tiến độ xử lý hồ sơ. Hiện nay khối lượng công việc tăng cao nhưng lực lượng cán bộ làm công tác cấp phép lại rất mỏng.

'Bình quân mỗi tháng, phường tiếp nhận khoảng 45-50 hồ sơ xin GPXD. Trong bối cảnh thời gian giải quyết hồ sơ rút ngắn một nửa nhưng nguồn nhân lực chưa được bổ sung tương ứng, dễ dẫn đến nguy cơ quá tải và chậm tiến độ xử lý hồ sơ', đại diện Phòng Quản lý kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Vũng Tàu chia sẻ.

Hướng dẫn chi tiết, quy định rõ trách nhiệm

Bên cạnh những công trình phải có GPXD thì Luật Xây dựng 2025 đã mở thêm đối tượng được miễn GPXD. Nhằm kịp thời thực hiện quy định mới, vừa qua, Sở Xây dựng TPHCM đã có văn bản gửi các địa phương góp ý dự thảo quyết định quy định công trình được miễn GPXD trên địa bàn thành phố.

Theo ông Nguyễn Hùng Cường, Trưởng phòng Quản lý kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Phước Thắng, phường vừa có văn bản góp ý đối với dự thảo quyết định theo yêu cầu của Sở Xây dựng. Theo đó, phường thống nhất với chủ trương ban hành quy định mới nhằm cụ thể hóa các nội dung của Luật Xây dựng năm 2025. Việc chuyển phương thức quản lý từ 'tiền kiểm' sang 'hậu kiểm' phù hợp với định hướng cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng.

Tuy nhiên, để quy định mới được triển khai đồng bộ, hiệu quả và hạn chế phát sinh vướng mắc trong thực tiễn, thành phố cần sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết về phạm vi áp dụng, quy trình kiểm tra, giám sát. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong công tác hậu kiểm đối với công trình được miễn GPXD. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các địa phương tổ chức thực hiện thống nhất, vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ trật tự xây dựng trên địa bàn.

Trong khi đó, đại diện xã Tân Nhựt cho biết, hiện nay thành phố đang rà soát quy hoạch lập các đồ án quy hoạch mới. Từ đồ án phân khu sẽ triển khai các nội dung về quy chế quản lý kiến trúc của từng khu vực. Lúc này, cấp xã chỉ quản lý về mặt quy chế và khi người dân có nhu cầu xây dựng công trình sẽ thông báo khởi công, chính quyền tăng cường hậu kiểm. Do đó, vấn đề cần thiết hiện nay là thành phố hoàn tất sớm các đồ án quy hoạch để phục vụ công tác xây dựng và quản lý đô thị hiệu quả.

Theo dự thảo quy định công trình được miễn GPXD trên địa bàn thành phố, đối với công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng và tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 thuộc các khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc đô thị; khu vực quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị riêng được phê duyệt sẽ được miễn GPXD. Các tổ chức, cá nhân thực hiện đăng ký xây dựng hoặc thông báo khởi công xây dựng công trình gửi đến UBND cấp xã tại địa phương dự kiến xây dựng công trình.