Sốt xuất huyết Dengue: Không chủ quan khi hết sốt, kể cả ở người trẻ khỏe mạnh

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh không nên chủ quan khi mắc sốt xuất huyết. (Ảnh: HCDC)

Nhận diện các nhóm nguy cơ cao

Tại tọa đàm 'Ai có nguy cơ chuyển nặng khi mắc sốt xuất huyết?' do Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) phối hợp cùng Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam vừa thực hiện, các chuyên gia đã phân tích cụ thể vì sao những nhóm đối tượng này lại dễ gặp biến chứng nguy hiểm.

Tiến sĩ, bác sĩ Thân Hà Ngọc Thể - Chủ tịch Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Lão khoa Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, ở người cao tuổi, quá trình lão hóa đi kèm suy giảm chức năng miễn dịch và giảm khả năng dự trữ sinh lý, trong khi các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hay bệnh thận mạn có thể khiến việc điều trị sốt xuất huyết Dengue trở nên phức tạp hơn.

Đáng lưu ý, sốt xuất huyết Dengue ở người cao tuổi thường không có biểu hiện triệu chứng điển hình. Thay vì sốt cao hay đau nhức rõ rệt, người bệnh có thể chỉ bồn chồn hoặc lừ đừ, lú lẫn. Đây là những dấu hiệu rất dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thường gặp ở tuổi già.

Với trẻ em, Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hữu Khanh - nguyên Trưởng khoa Nhiễm-Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (Thành phố Hồ Chí Minh) lưu ý đặc biệt đối với các nhóm nguy cơ gồm trẻ dưới 1 tuổi, trẻ thừa cân, béo phì hoặc có bệnh lý đi kèm. Đặc biệt, ở trẻ nhũ nhi, triệu chứng không rõ ràng, diễn biến bất ngờ khi trở nặng rất khó lường trước.

Ở trẻ lớn hơn, tình trạng thừa cân, béo phì cũng có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng đến các biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng như sốc sốt xuất huyết Dengue do thoát huyết tương.

Tiến sĩ, bác sĩ Thân Hà Ngọc Thể (trái) cho biết việc bù dịch ở người cao tuổi cần được đánh giá và theo dõi chặt chẽ, vì thiếu dịch hay quá tải dịch đều có thể làm tình trạng bệnh phức tạp hơn.

Phụ nữ mang thai cũng là nhóm cần được theo dõi chặt chẽ khi mắc sốt xuất huyết Dengue vì bệnh có thể liên quan đến các biến chứng ở mẹ và thai nhi, trong đó có xuất huyết sau sinh, sinh non và trẻ nhẹ cân. Trong thai kỳ, phụ nữ cần ưu tiên các biện pháp phòng muỗi đốt và trao đổi với nhân viên y tế về kế hoạch dự phòng phù hợp trước, trong và sau thai kỳ.

Tuy nhiên, sốt xuất huyết Dengue không chỉ là câu chuyện của nhóm nguy cơ cao. Ngay cả người trẻ, khỏe mạnh cũng có thể diễn tiến nặng, thậm chí tử vong. Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh tiếp nhận 2 bệnh nhân 16 và 21 tuổi trong tình trạng nguy kịch: một trường hợp phải điều trị bằng biện pháp kỹ thuật cao như ECMO hơn một tháng với chi phí gần 1 tỷ đồng, trường hợp còn lại phải lọc máu liên tục suốt 45 ngày. Ngày 8/9, bệnh viện cũng ghi nhận một ca tử vong ở người bệnh 20 tuổi do sốt xuất huyết Dengue nặng.

'Bác sĩ không bao giờ dám chủ quan khẳng định ca này sẽ nhẹ hay ca kia sẽ nặng. Tất cả bệnh nhân đều có khả năng trở nặng', bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh.

Hậu quả của một ca sốt xuất huyết Dengue nặng không chỉ là sức khỏe và viện phí, mà có thể kéo theo những ngày nghỉ học, nghỉ làm, mất thu nhập, cùng áp lực tâm lý cho người bệnh, người thân và cả đội ngũ y tế.

Hết sốt không phải hết nguy hiểm

Với một số bệnh, khi người bệnh hết sốt là hết bệnh. Tuy nhiên, với sốt xuất huyết Dengue, giai đoạn nguy hiểm lại thường rơi vào ngày thứ 3-7 của bệnh , khi người bệnh có thể đã giảm sốt. Nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nặng đến các biến chứng nguy hiểm như: sốc sốt xuất huyết Dengue do thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan nặng: suy gan, thận, tim, phổi, não...

Các dấu hiệu cảnh báo cần chú ý gồm: vật vã, lừ đừ, li bì; đau bụng nhiều và liên tục, đặc biệt ở vùng gan; nôn ói nhiều; chảy máu chân răng, mũi; nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu; kinh nguyệt nhiều bất thường; tiểu ít (không tiểu trên 6 tiếng) tay chân lạnh.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, dấu hiệu mệt mỏi ở trẻ béo phì thường khó nhận biết do các em vẫn có thể tỉnh táo nói chuyện. Do đó, phụ huynh không được chủ quan mà cần quan sát và thăm hỏi kỹ càng.

Ở người cao tuổi, dấu hiệu có thể kín đáo hơn như lừ đừ, buồn ngủ, kích động, lú lẫn, tiểu ít, thở nhanh hoặc khó thở. Đặc biệt, người đang sử dụng thuốc chẹn beta (nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định điều trị cho các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp ...) có thể không biểu hiện nhịp tim nhanh dù đã có tình trạng sốc, vì vậy không nên chờ đến khi tim đập nhanh mới nghĩ đến dấu hiệu nguy hiểm.

Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, nhất là ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.

Các chuyên gia khuyến cáo, mỗi gia đình nên chủ động phòng bệnh theo ba lớp bảo vệ.

Thứ nhất, cần thường xuyên diệt lăng quăng, phòng muỗi đốt bằng cách loại bỏ nước đọng, dọn dẹp môi trường sống và ngủ màn kể cả ban ngày.

Thứ hai, cảnh giác khi có sốt. Trong mùa cao điểm, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền cần đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng sốt và cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá toàn diện.

Bên cạnh kiểm soát muỗi và theo dõi bệnh đúng hướng dẫn, để giúp tạo miễn dịch chủ động với virus Dengue, người dân nên trao đổi với nhân viên y tế về tiêm chủng phòng sốt xuất huyết Dengue để được tư vấn theo độ tuổi, chỉ định cụ thể.