TPHCM xây dựng đề án chống ngập mới

Chiều 26-5, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Lê Ngọc Linh cho biết, sở đã có báo cáo gửi UBND TPHCM về kết quả thực hiện Đề án chống ngập và xử lý nước thải giai đoạn 2020-2045 theo Quyết định 299/QĐ-UBND (Đề án 299).

Sở cũng đồng thời đề xuất xây dựng Đề án chống ngập và xử lý nước thải TPHCM giai đoạn 2026-2060 theo chỉ đạo của Thành ủy TPHCM.

Ngập ở đường Tên Lửa, phường Bình Trị Đông. Ảnh: QUỐC HÙNG

Theo Sở Xây dựng TPHCM, sau gần 5 năm triển khai, Đề án 299 đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác giảm ngập, kiểm soát triều và xử lý nước thải.

Trong lĩnh vực chống ngập do mưa, thành phố tiếp tục duy trì xu hướng giảm các tuyến đường ngập. Từ 126 tuyến ngập vào năm 2008, đến giai đoạn 2021-2025, thành phố xử lý thêm 5 tuyến gồm Tân Quý, Trương Công Định, Ba Vân, Bàu Cát và Nguyễn Hữu Cảnh.

Đối với ngập do triều, dự án giải quyết ngập khu vực TPHCM có xét đến biến đổi khí hậu giai đoạn 1 hiện đạt khoảng 93,33% khối lượng xây dựng. Dự án gồm hệ thống đê bao ven sông và 6 cống kiểm soát triều lớn như Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô và Nhà Bè.

Khi hoàn thành, công trình dự kiến giải quyết căn bản tình trạng ngập do triều tại 5/7 tuyến đường trục chính ở khu vực phía Nam và Tây Nam thành phố.

Trong lĩnh vực xử lý nước thải, Nhà máy xử lý nước thải Bình Hưng giai đoạn 2 đã hoàn thành, nâng công suất từ 141.000m³/ngày lên 469.000m³/ngày. Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc - Thị Nghè giai đoạn 2 hiện cũng được đẩy nhanh tiến độ thi công.

Thành phố đã từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý ngập. Nền tảng báo cáo ngập trực tuyến FEDS do Ngân hàng Thế giới tài trợ đã được đưa vào vận hành, cho phép cập nhật dữ liệu mưa, triều, ngập theo thời gian thực. Song song đó, dự án GIS thoát nước do Lãnh sự quán Anh tài trợ bước đầu hình thành cơ sở dữ liệu không gian phục vụ quản lý hạ tầng thoát nước.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Đề án 299 cũng bộc lộ nhiều hạn chế và chịu tác động mạnh từ các yếu tố khách quan. Theo đó, biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan với nhiều trận mưa vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống cống hiện hữu; triều cường liên tục lập đỉnh mới; tình trạng sụt lún nền đất diễn ra nghiêm trọng tại nhiều khu vực.

Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh, tình trạng bê tông hóa, san lấp ao hồ, thu hẹp kênh rạch làm giảm khả năng thấm và trữ nước tự nhiên, khiến nguy cơ ngập gia tăng.

Đáng chú ý, sau khi TPHCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, bài toán chống ngập đã chuyển sang quy mô liên vùng với nhiều đặc thù khác nhau, khiến phạm vi và mục tiêu của Đề án 299 không còn phù hợp.

Sở Xây dựng TPHCM cũng nhìn nhận một số hạn chế chủ quan như cách tiếp cận còn nặng về 'xóa điểm ngập', thiếu quản lý rủi ro tích hợp theo lưu vực; đầu tư chưa đồng bộ giữa công trình đầu mối và hệ thống thu gom; chưa chú trọng đúng mức các giải pháp hạ tầng xanh, đô thị bọt biển và thích ứng ngập.

Hiện sở đang phối hợp các cơ quan liên quan và đối tác Hà Lan nghiên cứu hoàn chỉnh Đề án chống ngập và xử lý nước thải TPHCM giai đoạn 2026-2060, cùng kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026-2036.

Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện kế hoạch giải quyết tình trạng ngập úng giai đoạn 2026-2030 để trình UBND TPHCM ban hành trong tháng 5-2026.