Ung thư da nguy hiểm có thể ẩn dưới lòng bàn chân

Hình ảnh ung thư tế bào hắc tố trên Dermoscope: màu sắc không đều, bất đối xứng. (Ảnh: Bác sĩ cung cấp)

Nhầm lẫn với nấm kẽ chân, vết tụ máu

Tại phòng khám Ung thư tế bào hắc tố, Bệnh viện Da liễu Trung ương đã tiếp nhận khoảng 15 ca ung thư tế bào hắc tố từ đầu năm 2026.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, rất nhiều người khi thấy một nốt ruồi mới mọc, một vết đen hay mảng da sẫm màu dưới lòng bàn chân thường tặc lưỡi cho qua, cho rằng đó chỉ là nốt ruồi son, vết tụ máu do va đập hoặc nấm kẽ chân. Nhưng thực tế, đây là vị trí 'ưa thích' của ung thư tế bào hắc tố (Melanoma) - loại ung thư da ác tính và có tỷ lệ tử vong cao nhất.

Bệnh nhân nữ, gần 60 tuổi đến khám với một mảng da màu đen sẫm, loét nhẹ ở kẽ ngón chân. Suốt một thời gian dài, người bệnh đinh ninh mình bị nấm kẽ chân do làm nông nghiệp, thường xuyên lội nước. Người phụ nữ này tự mua đủ loại thuốc bôi nấm ngoài hiệu thuốc nhưng tổn thương không thuyên giảm mà ngày càng rỉ dịch, lan rộng. Khi đến bệnh viện thực hiện sinh thiết, kết quả chẩn đoán xác định mắc ung thư tế bào hắc tố.

Trường hợp của nữ bệnh nhân hơn 65 tuổi lại bắt đầu bằng một vệt đen sần sùi ở vùng gót chân. Bác cho biết mình từng giẫm phải đá nhọn nên cứ nghĩ đây là máu bầm chưa tan hết, cộng thêm gót chân hay nứt nẻ nên bác chủ quan dùng đá bọt chà xát. Việc ma sát liên tục không làm vết đen biến mất mà vô tình kích thích tế bào ung thư phát triển mạnh hơn, sần sùi và biến dạng bề mặt.

Cụ ông gần 89 tuổi phát hiện bệnh tình cờ khi được con cháu cắt móng, rửa chân. Gan bàn chân của ông xuất hiện một mảng sắc tố lớn, màu sắc nham nhở (chỗ đen sậm, chỗ nâu nhạt), ranh giới không rõ ràng. Do gan bàn chân là vị trí khuất, lại không gây đau nhức hay ngứa ngáy, ông C. hoàn toàn không hay biết khối u đã âm thầm phát triển từ lâu.

Các kết quả cận lâm sàng cho thấy bệnh nhân đã bị ung thư tế bào hắc tố. Người bệnh được phẫu thuật loại bỏ khối u và vét hạch vùng theo phác đồ chuẩn bệnh viện. Hiện tại, các bệnh nhân đã được phẫu thuật loại bỏ hoàn toàn khối ung thư và chưa thấy di căn hạch vùng. Sau phẫu thuật, bệnh nhân phục hồi tốt và tiếp tục theo dõi định kỳ 3 tháng/lần.

Hình ảnh ung thư tế bào hắc tố gan chân.

Đây là tình huống mà việc phát hiện sớm và chẩn đoán chính xác có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ca bệnh một lần nữa cho thấy: ung thư tế bào hắc tố có thể xuất hiện trên nền một tổn thương sắc tố tưởng như quen thuộc, và sự thay đổi theo thời gian là dấu hiệu không nên bỏ qua.

Ung thư tế bào hắc tố là một trong những ung thư da có khả năng tiến triển và di căn nhanh nếu được phát hiện ở giai đoạn muộn.

Theo GLOBOCAN 2024 (WHO/IARC), toàn cầu ghi nhận 337.969 ca mới ung thư hắc tố da, với 58.398 ca tử vong. Tỷ lệ mắc cao nhất ở châu Âu và Bắc Mỹ, nhưng tại châu Á, ung thư hắc tố đầu chi (gan bàn chân, móng) lại chiếm tỷ lệ lớn.

Theo thống kê tại Bệnh viện Da liễu Trung ương giai đoạn 2020-2026, có hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da, tuổi trung bình 60,1; nữ chiếm 56,3%. Tổn thương tập trung chủ yếu ở bàn chân và móng chân (90,1%). Loét lâm sàng ghi nhận ở 70,4% trường hợp. Thể đầu chi chiếm ưu thế (94,4%).

Nhận biết dấu hiệu bất thường, đi khám sớm để điều trị kịp thời

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Phó Trưởng nhóm Ung thư tế bào hắc tố cho biết, người dân có thể ghi nhớ quy tắc ABCDE khi tự quan sát các nốt ruồi và tổn thương sắc tố trên da.

Quy tắc ABCDE A – Asymmetry: Hai nửa tổn thương không đối xứng. B – Border: Bờ tổn thương không đều, nham nhở hoặc không rõ. C – Color: Màu sắc không đồng nhất, có nhiều màu hoặc thay đổi màu. D – Diameter: Kích thước lớn, đặc biệt khi tổn thương tiếp tục phát triển. E – Evolution: Tổn thương thay đổi theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, bề mặt hoặc triệu chứng.

Ngoài ra, khi thấy xuất hiện tổn thương chảy máu, loét, ngứa, đau hoặc xuất hiện một tổn thương sắc tố mới khác biệt rõ rệt so với những nốt ruồi còn lại nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định soi da, sinh thiết hoặc các xét nghiệm cần thiết khác để xác định chẩn đoán.

'Không phải mọi nốt ruồi bất thường đều là ung thư tế bào hắc tố. Ngược lại, chỉ nhìn bằng mắt thường cũng không đủ để loại trừ hoàn toàn bệnh lý ác tính. Ung thư tế bào hắc tố có thể bắt đầu từ một nốt ruồi nhỏ nhưng hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Người dân cần tự kiểm tra da định kỳ, đặc biệt ở bàn chân và móng. Khi phát hiện bất thường, hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán sớm', bác sĩ Quang nói.

Theo chuyên gia này, đặc điểm chung của cả 3 ca bệnh trên là đều mắc ung thư tế bào hắc tố thể đầu chi (Acral Lentiginous Melanoma) - thể bệnh cực kỳ phổ biến ở người châu Á.

Ung thư tế bào hắc tố vô cùng nguy hiểm vì tế bào ung thư có khả năng sinh sôi nhanh, ăn sâu xuống các lớp dưới da và di căn vào mạch máu, hạch bạch huyết cũng như các cơ quan nội tạng (như não, phổi, gan) trong thời gian rất ngắn.

Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể được chữa khỏi nếu phát hiện ở 'thời điểm vàng'. Ở giai đoạn sớm (tại chỗ), khi tế bào ung thư chỉ mới nằm ở lớp thượng bì, việc điều trị rất đơn giản. Bác sĩ chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ rộng tổn thương. Tỷ lệ sinh tồn sau 5 năm có thể lên tới trên 95%, bệnh nhân giữ lại được sự toàn vẹn của chi.

Ở giai đoạn muộn (đã xâm lấn/di căn): Khi khối u đã ăn sâu, loét, chảy máu hoặc di căn, phác đồ điều trị trở nên vô cùng nặng nề. Bệnh nhân có thể phải đối mặt với việc tháo khớp, đoạn chi (cắt bỏ ngón chân hoặc một phần bàn chân) để ngăn chặn tế bào ung thư lây lan, kết hợp với hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp miễn dịch tốn kém nhưng tiên lượng sống lại rất dè dặt.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Quang cho biết, hiện nay có nhiều tiến bộ mới trong điều trị gồm: Phẫu thuật loại bỏ khối u theo tiêu chuẩn; liệu pháp miễn dịch (Pembrolizumab, Nivolumab hay Ipilimumab…) và điều trị nhắm trúng đích đang được áp dụng cho những bệnh giai đoạn III-có di căn hạch vùng hoặc cơ quan xa.

Vì thế, mọi người cần lưu ý những dấu hiệu bất thường ở bàn chân, đừng đợi đến khi đau đớn, lở loét mới đi khám. Hãy tự tạo thói quen kiểm tra bàn chân của mình và người thân. Nếu bạn thấy bất kỳ một nốt đen, mảng sắc tố nào ở lòng bàn chân, kẽ ngón chân, gót chân hoặc dưới móng chân có các dấu hiệu: Lớn nhanh, bờ không đều, màu sắc chỗ đậm chỗ nhạt, nứt nẻ, chảy máu..., hãy đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa da liễu. Bằng thiết bị soi da chuyên dụng (Dermoscopy) và xét nghiệm mô bệnh học, các bác sĩ sẽ giúp bạn 'điểm mặt chỉ tên' chính xác tổn thương và có hướng can thiệp kịp thời nhất.