Châu Âu trải qua đợt nắng nóng phá vỡ các kỉ lục

Một đài phun nước công cộng ở Paris ngày 25.5. Ảnh: CNN

Châu Âu hiện đang phải đối mặt với một 'vòm nhiệt' mạnh mẽ. Đây là hệ thống áp suất cao kéo dài hoạt động như chiếc nắp đậy trên nồi, giữ không khí nóng bị mắc kẹt và ép xuống thấp hơn. 

Hiện tượng này có thể kéo dài nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần. Đây cũng là kiểu thời tiết xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu.

Ngay đầu tuần này, Vương quốc Anh đã trải qua ngày tháng Năm nóng nhất từng được ghi nhận, khi nhiệt độ tại Kew Gardens của London tăng vọt lên 34,8 độ C (94,6 độ F), phá vỡ kỉ lục trước đó tới 2 độ C (3,6 độ F). Thông thường, các kỉ lục nhiệt độ chỉ bị vượt qua với chênh lệch rất nhỏ, chỉ vài phần của một độ.

Sau đó, vào ngày 26.5, kỉ lục tiếp tục bị phá vỡ khi nhiệt độ tăng vọt lên 35 độ C (95 độ F). Trong khi đó, nhiệt độ cao trung bình của London vào cuối tháng Năm thường chỉ khoảng 20 độ C (68 độ F).

Khi nhiệt độ tăng cao vào đầu tuần, một vụ cháy rừng đã bùng phát gần ngọn đồi Arthur’s Seat ở Edinburgh, Scotland. Hàng trăm hộ gia đình ở đông nam nước Anh đã bị mất nước do nhu cầu sử dụng tăng đột biến.

Nước Anh hầu như không có chút dịu mát nào vào ban đêm khi quốc gia này trải qua một 'đêm nhiệt đới' và nhiệt độ không giảm xuống dưới 20 độ C (68 độ F).

Những mức nhiệt này có thể nghe không quá cực đoan tại Anh, nhưng mang đến cảm giác khó chịu, thậm chí nguy hiểm bởi hầu hết nhà ở không được cách nhiệt đủ tốt để ngăn nắng nóng bởi chỉ khoảng 5% hộ gia đình có điều hòa không khí. Báo cáo được công bố tuần trước của Ủy ban Biến đổi Khí hậu Anh thậm chí thừa nhận nước Anh 'xây dựng cho một kiểu khí hậu không còn tồn tại nữa'.

'Dù đôi khi chúng tôi trải qua thời tiết ấm lên vào tháng Năm, nhưng những gì đang xảy ra hiện nay là chưa từng có tiền lệ', ông Stephen Dixon, Người phát ngôn của Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho biết.

Ông Dixon cũng cho rằng biến đổi khí hậu đang làm gia tăng khả năng phá vỡ các kỉ lục nhiệt độ trong tháng Năm. Điều từng chỉ xảy ra khoảng 100 năm một lần giờ đây có thể xảy ra khoảng 33 năm một lần.

Lửa và khói bốc lên từ một vụ cháy gần tàn tích Nhà nguyện St Anthony trong Công viên Holyrood, gần đồi Arthur’s Seat ở Edinburgh, Scotland. Ảnh: CNN

Không chỉ riêng nước Anh chịu ảnh hưởng, hầu hết Tây Âu cũng đang phải đối mặt với mức nhiệt cao hơn bình thường từ 10 đến 15 độ C (tương đương 18 đến 27 độ F) trong tuần này.

Theo cơ quan khí tượng Météo France, Pháp đang trải qua đợt nắng nóng 'chưa từng có' vào thời điểm này trong năm. Ngày 25.5 đã trở thành ngày tháng Năm nóng nhất từng được ghi nhận tại nước này.

Nhiệt độ cực đoan đang gây ra những hậu quả chết người. Trên kênh truyền hình TF1, Phát ngôn viên chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết đã có 7 ca tử vong liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến nắng nóng, bao gồm ít nhất năm trường hợp chết đuối, cùng với các ca tử vong liên quan đến tình trạng nhiệt độ cực cao trong các sự kiện thể thao.

Ngày 26.5, một người đàn ông 53 tuổi đã tử vong trong một sự kiện chạy bộ ở Paris, và một phụ nữ khác qua đời tại sự kiện thể thao Hyrox ở thành phố Lyon, theo hãng AP dẫn lại các báo cáo truyền thông địa phương.

Hiện vẫn chưa xác nhận liệu các ca tử vong này có liên quan trực tiếp đến nắng nóng hay không? Dù vậy, Bộ trưởng Thể thao Pháp Marina Ferrari cho rằng rất có khả năng liên quan với thời tiết cực đoan.

Trường hợp tử vong khi chơi thể thao là 'lời nhắc nhở nghiêm khắc cần chú ý thận trọng khi hoạt động trong điều kiện nắng nóng cực độ'.

Tây Ban Nha cũng đang trải qua mức nhiệt cao bất thường so với thời điểm trong năm, theo Cơ quan khí tượng AEMET của nước này. Nhiệt độ ở miền nam Tây Ban Nha được dự báo có thể lên tới 40 độ C (104 độ F) vào nửa cuối tuần.

Nắng nóng là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của cuộc khủng hoảng khí hậu. Các loại khí gây nóng lên toàn cầu được thải ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch bao phủ Trái Đất như một tấm chăn, khiến hành tinh ngày càng ấm hơn.

Các nhà khoa học khẳng định biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các đợt nắng nóng cực đoan, và châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất trên hành tinh.

'Chúng tôi biết chắc chắn rằng những đợt nắng nóng đã trở nên dễ xảy ra hơn và nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu. Kỉ lục đang bị phá vỡ, đặc biệt ở Anh và Pháp, thực sự điên rồ đến mức khó tin', ông Peter Thorne, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS tại Đại học Maynooth, Ireland, cho biết.

Hậu quả của tình trạng này là chết người. Hơn 62.000 người đã tử vong do các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng ở châu Âu trong năm 2024.

Hiện tượng El Niño đang hình thành. Mô hình khí hậu tự nhiên có thể khiến nhiệt độ toàn cầu ấm hơn bình thường, có thể làm cho các năm 2026 và 2027 còn nóng hơn nữa. Các nhà khoa học cảnh báo rằng những đợt nắng nóng cực đoan hơn nữa sẽ xuất hiện trong những năm và nhiều thập kỉ tới.