Chung tay bảo tồn cây thuốc nam, gìn giữ tri thức y học dân tộc

Các đại biểu tham dự buổi lễ.

Hoạt động bao gồm trồng bổ sung cây thuốc nam, rà soát tên cây thuốc và cắm biển nhận diện có gắn mã QR tại vườn cây thuốc của Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời góp phần gìn giữ và phát huy giá trị y học cổ truyền dân tộc.

Phát biểu tại chương trình, Tiến sĩ Phan Thúy Hiền, Phó Viện trưởng Viện Dược liệu (Bộ Y tế) nhấn mạnh, đa dạng sinh học là nền tảng của sự sống, nguồn tài nguyên quý giá đối với sức khỏe con người và phát triển bền vững. Trong đó, cây thuốc nam không chỉ phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn chứa đựng tri thức bản địa, văn hóa và lịch sử lâu đời của dân tộc Việt Nam.

Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và khai thác thiếu bền vững, nhiều loài cây thuốc quý đang đứng trước nguy cơ suy giảm, thậm chí biến mất. Vì vậy, việc bảo tồn nguồn gen cây dược liệu, phát huy giá trị các vườn thuốc và số hóa thông tin cây thuốc được đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

Theo Ban tổ chức, việc cắm biển nhận diện cây thuốc gắn mã QR sẽ giúp người dân, học sinh, sinh viên và du khách dễ dàng tra cứu thông tin khoa học về từng loài cây thuốc, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, phục vụ giáo dục, nghiên cứu và du lịch trải nghiệm. Đồng thời, đây cũng là bước đi nhằm kết nối tri thức y học cổ truyền với công nghệ hiện đại, thúc đẩy quá trình số hóa dữ liệu dược liệu.

Việt Nam được đánh giá là một trong 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới. Theo Báo cáo đánh giá đa dạng sinh học trong khuôn khổ sáng kiến BIODEV2030, nước ta đã ghi nhận hơn 50 nghìn loài sinh vật, trong đó có khoảng 20 nghìn loài thực vật trên cạn và dưới nước, hơn 10.500 loài động vật trên cạn cùng hàng nghìn loài sinh vật biển và sinh vật nước ngọt.

Trong gần 40 năm thực hiện nhiệm vụ bảo tồn nguồn gen và giống cây thuốc do Bộ Y tế giao, Viện Dược liệu đã xây dựng mạng lưới bảo tồn hơn 1.500 nguồn gen của gần 1.000 loài cây thuốc. Hiện, Viện đang duy trì 6 vườn bảo tồn cây thuốc tại nhiều vùng sinh thái khác nhau như: Hà Nội, Tam Đảo, Sa Pa, Thanh Hóa, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Lạt.

Bên cạnh công tác bảo tồn cây thuốc, Viện cũng đẩy mạnh điều tra, thu thập tri thức truyền thống và kiến thức bản địa về sử dụng cây thuốc, bài thuốc của các dân tộc Việt Nam. Đây được xem là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ bảo tồn văn hóa, phát triển y học cổ truyền và nghiên cứu thuốc mới trong tương lai.

Hiện nay, Trung tâm Tài nguyên dược liệu thuộc Viện Dược liệu đang lưu giữ gần 40 nghìn tiêu bản và mẫu dược liệu cùng hệ thống dữ liệu về tài nguyên dược liệu Việt Nam. Trong đó, có nhiều mẫu chuẩn, mẫu quý hiếm của các loài cây thuốc có nguy cơ tuyệt chủng hoặc có giá trị kinh tế cao. Viện cũng đang từng bước xây dựng Bảo tàng Dược liệu Việt Nam nhằm phục vụ nghiên cứu, giáo dục và tham quan trải nghiệm.