Cúc Phương triển khai chương trình tái hoang dã động vật quy mô lớn

Trong giai đoạn đầu, Vườn quốc gia Cúc Phương lựa chọn tái hoang dã hai loài động vật bản địa là hươu sao và nai.

Vườn quốc gia Cúc Phương cho biết đang triển khai chương trình tái hoang dã động vật quy mô lớn tại phân khu lõi của Vườn, với sự phối hợp, hỗ trợ kỹ thuật của Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife-SVW).

Đây là hoạt động trọng tâm nhằm triển khai Kế hoạch hành động tái hoang dã của Vườn quốc gia Cúc Phương giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học và các cam kết của Việt Nam về bảo tồn thiên nhiên.

Theo Vườn quốc gia Cúc Phương, chương trình đánh dấu bước chuyển từ cứu hộ, bảo vệ từng cá thể sang phục hồi quần thể động vật ngoài tự nhiên, khôi phục các mắt xích sinh thái đã bị suy giảm, hướng tới xây dựng hệ sinh thái rừng bền vững.

Qua nghiên cứu, các nhà khoa học nhận định quần thể động vật ăn cỏ lớn trong hệ sinh thái rừng núi đá vôi Cúc Phương đã suy giảm đáng kể, ảnh hưởng đến quá trình phát tán hạt giống, tái sinh rừng và duy trì cân bằng sinh thái.

Trong giai đoạn đầu, Vườn quốc gia Cúc Phương lựa chọn tái hoang dã hai loài động vật bản địa là hươu sao và nai. Theo kế hoạch, khoảng 60 cá thể sẽ được tái thả theo từng giai đoạn; đợt đầu tiên dự kiến diễn ra ngày 29/6 với 19 cá thể, gồm 9 hươu sao và 10 nai.

Toàn bộ các cá thể được lựa chọn đều trải qua quy trình đánh giá nghiêm ngặt về sức khỏe, nguồn gen, tập tính và khả năng thích nghi với môi trường tự nhiên; đồng thời được lập hồ sơ sinh học nhằm quản lý nguồn gen, duy trì đa dạng di truyền và nâng cao khả năng tồn tại của quần thể sau tái thả.

Để tăng khả năng thích nghi, Vườn quốc gia Cúc Phương áp dụng mô hình 'thả mềm'. Trước khi được thả về tự nhiên, các cá thể được huấn luyện giảm dần sự phụ thuộc vào con người, rèn luyện khả năng tự tìm kiếm thức ăn, nguồn nước và thích nghi với điều kiện sống trong rừng.

Khu vực triển khai chương trình là Trung tâm Bống, nằm sâu trong vùng lõi Vườn quốc gia Cúc Phương, có hệ sinh thái rừng thường xanh trên núi đá vôi, nguồn nước ổn định, thức ăn tự nhiên phong phú và ít chịu tác động của con người.

Theo đó, các cá thể sẽ được nuôi thích nghi trong khu quây bán tự nhiên rộng khoảng 2.000m² từ 30 đến 40 ngày trước khi được thả hoàn toàn vào rừng. Đây là phương pháp đang được áp dụng phổ biến tại nhiều chương trình tái thả động vật hoang dã trên thế giới nhằm nâng cao tỷ lệ sống sót sau tái thả.

Song song với hoạt động tái hoang dã, Vườn quốc gia Cúc Phương tiếp tục tăng cường tuần tra, tháo gỡ bẫy săn bắt trái phép, ngăn chặn các hành vi xâm hại động vật hoang dã và ứng dụng hệ thống SMART trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng.

Sau khi tái thả, các cá thể sẽ được theo dõi liên tục bằng vòng cổ định vị GPS, thiết bị VHF, hệ thống bẫy ảnh và các phương pháp giám sát sinh học hiện đại nhằm đánh giá khả năng thích nghi, phạm vi hoạt động, tình trạng sức khỏe, khả năng sinh sản và mức độ hòa nhập với môi trường tự nhiên.

Dữ liệu thu thập được sẽ là cơ sở khoa học để đánh giá hiệu quả chương trình, đồng thời hoàn thiện quy trình tái hoang dã và phục hồi quần thể động vật hoang dã tại Việt Nam.