Thí điểm vùng phát thải thấp ở trung tâm Hà Nội

Phố Tràng Tiền là một trong những tuyến phố được dự kiến thí điểm vùng phát thải thấp giai đoạn 1 (1/7/2026-31/12/2026). (Ảnh: Trịnh Xuân Giang)

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội vừa có dự thảo về Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1, giai đoạn 1 (từ ngày 1/7 đến 31/12/2026), thành phố dự kiến triển khai thí điểm mô hình này tại phường Hoàn Kiếm.

Dự thảo đề án xác định phạm vi thực hiện vùng phát thải thấp thuộc 9 phường trong khu vực Vành đai 1 gồm: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ, Văn Miếu-Quốc Tử Giám.

Cụ thể, trong giai đoạn 1, vùng phát thải thấp được giới hạn trong 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm, gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Khu vực này có diện tích khoảng 0,5km², chu vi 3,5km, với dân số khoảng 20.000 người.

Theo phương án đề xuất, trong vùng phát thải thấp, xe máy sử dụng xăng sẽ bị dừng lưu thông theo khung giờ: từ 18 giờ đến 24 giờ ngày thứ Sáu, và từ 6 giờ đến 24 giờ trong các ngày thứ Bảy, Chủ nhật. Các loại xe mô-tô, xe gắn máy sử dụng xăng tham gia hoạt động kinh doanh vận tải qua nền tảng ứng dụng công nghệ cũng không được phép hoạt động.

Đối với ô-tô tải, phương tiện dưới 2 tấn (đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4) chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe từ 2 đến dưới 3,5 tấn (đạt chuẩn mức 4) chỉ được lưu thông từ 21 giờ đến 6 giờ hôm sau và phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản. Ô-tô tải hơn 3,5 tấn bị cấm hoạt động trong khu vực.

Các loại ô-tô từ 16 chỗ trở lên (trừ xe buýt, xe đưa đón học sinh) lưu thông trong khu vực phố cổ và chung quanh hồ Hoàn Kiếm thuộc các phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 và bị cấm lưu thông trong các khung giờ cao điểm từ 6 giờ đến 9 giờ và từ 16 giờ đến 19 giờ 30 phút hằng ngày.

Bên cạnh đó, xe buýt, xe đưa đón học sinh và các phương tiện dưới 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Theo lộ trình, giai đoạn 2 (từ ngày 1/1/2027 đến 31/12/2027), thành phố sẽ mở rộng phạm vi thí điểm ra phường Cửa Nam với 14 tuyến phố bao quanh khu vực lõi. Đến giai đoạn 3 (từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029), vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng trên toàn bộ diện tích Vành đai 1, với quy mô hơn 26km², chu vi khoảng 25km và dân số khoảng 625.000 người.

Vành đai 1 được xác định bao quanh bởi các tuyến đường như: Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.

Theo thống kê, hiện Hà Nội có khoảng 6,9 triệu xe máy, riêng khu vực Vành đai 1 có khoảng 450.000 xe. Trong bối cảnh đó, việc triển khai vùng phát thải thấp được xác định là giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát và từng bước giảm phát thải từ phương tiện giao thông cơ giới vào khu vực trung tâm.

Để bảo đảm hiệu quả thực hiện, thành phố dự kiến phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông xanh và giao thông công cộng, như hệ thống xe buýt điện, đường sắt đô thị, phương tiện xe đạp, xe đạp điện, xe máy điện công cộng, cùng hệ thống trạm đổi pin.

Cùng với đó, Hà Nội sẽ xây dựng hệ thống giám sát, kiểm soát phương tiện ra, vào vùng phát thải thấp thông qua camera nhận diện biển số, hệ thống biển báo và nền tảng quản lý dữ liệu giao thông.

Thành phố cũng đề ra các cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, đồng thời nâng cao tỷ lệ sử dụng vận tải hành khách công cộng.

Việc xây dựng đề án nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57/2025 của HĐND thành phố về triển khai vùng phát thải thấp, trong đó xác định lộ trình thực hiện tại khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026.

Theo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, những năm gần đây, chất lượng môi trường không khí trên địa bàn có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại khu vực trung tâm đô thị – nơi có mật độ dân cư cao, lưu lượng giao thông lớn và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội.

Kết quả nghiên cứu giai đoạn 2023-2025 cho thấy, tỷ lệ đóng góp bụi mịn PM2.5 từ hoạt động giao thông vận tải chiếm khoảng 25%, bụi đường và xây dựng 20%, hoạt động đốt 12%, bụi thứ cấp (bao gồm công nghiệp) 27% và các nguồn khác 6%. Riêng nguồn phát thải nội tại trong thành phố, giao thông chiếm tới 59%.

Việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 được kỳ vọng là bước đi quan trọng, tạo tiền đề để các sở, ngành và chính quyền cơ sở tổ chức đồng bộ các giải pháp kiểm soát phương tiện phát thải cao, phát triển giao thông xanh, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, qua đó góp phần cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.