Thiết bị hiện đại 'tóm' UAV trái phép tại khu vực sân bay

Một chiếc UAV hay flycam chỉ nhỏ bằng vài gang tay nhưng khi xuất hiện không đúng nơi, không đúng thời điểm, đặc biệt là tại khu vực máy bay cất, hạ cánh như đường cất hạ cánh hay không phận tiếp cận, có thể dẫn đến những hậu quả vô cùng thảm khốc.

 Thống kê cho thấy, chỉ riêng năm 2025, cả nước đã ghi nhận 34 vụ UAV và phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm bay tại các cảng hàng không, làm ảnh hưởng tới khoảng 9.200 hành khách.

UAV hay flycam xuất hiện tại khu vực máy bay cất, hạ cánh có thể dẫn đến những hậu quả vô cùng thảm khốc

Trong đó, khu vực sân bay Nội Bài và vùng giáp ranh ghi nhận tổng cộng 11 lượt thiết bị bay không người lái hoạt động trái phép qua hệ thống giám sát. 

Thực tế này đòi hỏi công tác phát hiện sớm, xác định chính xác vị trí và theo dõi liên tục mục tiêu phải được thực hiện nhanh chóng, chính xác.

Để quản lý chặt chẽ vùng trời được giao, vừa qua Quân chủng Phòng không - Không quân đã được trang bị Hệ thống trinh sát gây nhiễu phương tiện bay không người lái hiện đại tại nhiều sân bay trên cả nước, nhất là các sân bay quan trọng như: Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Nội Bài.

Hệ thống trinh sát gây nhiễu phương tiện bay không người lái hiện đại tại Trạm Ra-đa 53

Thượng úy Nguyễn Văn Vinh, Trung đội trưởng Trung đội Thông tin, Trạm Ra-đa 53, Trung đoàn 293, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân cho biết, hệ thống trinh sát gây nhiễu phương tiện bay không người lái được trang bị màn hình quang học giúp quan sát trực quan UAV; hệ thống trinh sát vô tuyến kiểm tra, xác định tín hiệu nguồn điều khiển; trong khi ra-đa xác định tọa độ, vị trí mục tiêu trên bản đồ.

Nhờ kết hợp các phương thức trinh sát, khi UAV xuất hiện trong khu vực quản lý, lực lượng làm nhiệm vụ có thể nhanh chóng phát hiện, theo dõi và triển khai biện pháp xử lý.

Hệ thống này có khả năng trinh sát phát hiện UAV trong dải tần từ 30 đến 6.000 MHz, đồng thời phát hiện phương tiện bay có diện tích phản xạ hiệu dụng nhỏ.

Hệ thống E-320 mới nhất vừa được đưa vào vận hành có thể phát hiện chính xác vị trí UAV xâm phạm khu vực được bảo vệ bất kể trong mọi điều kiện thời tiết ngày cũng như đêm

Đánh giá hệ thống này, Đại tá Lê Đức Thiện, Trưởng phòng Tác chiến điện tử, Bộ Tham mưu Quân chủng Phòng không - Không quân cho biết, hệ thống trinh sát gây nhiễu phương tiện bay không người lái góp phần quan trọng trong nâng cao năng lực quản lý, giám sát vùng trời, phát hiện sớm, nhận diện chính xác và xử lý kịp thời các nguy cơ từ UAV; qua đó chuyển từ thế bị động ứng phó sang chủ động kiểm soát tình hình, xử lý chính xác ngay từ sớm, từ xa, không để các yếu tố bất thường trên không ảnh hưởng đến an ninh, an toàn trên không.

Hệ thống E-320 mới nhất vừa được đưa vào vận hành với 4 phân hệ gồm trinh sát vô tuyến, ra-đa, quang học và giải mã. Thiết bị này có thể phát hiện chính xác vị trí UAV xâm phạm khu vực được bảo vệ bất kể trong mọi điều kiện thời tiết ngày cũng như đêm.

Bên cạnh khả năng trinh sát đa lớp, các hệ thống còn tích hợp ba phương thức chế áp gồm thủ công, theo chế độ bám và tự động.

Nhờ kết hợp các phương thức trinh sát, khi UAV xuất hiện trong khu vực quản lý, lực lượng làm nhiệm vụ có thể nhanh chóng phát hiện, theo dõi và triển khai biện pháp xử lý

Kíp trực theo dõi các thông tin trinh sát trên hệ thống

Ở phương thức thủ công, kíp trực xác định tần số tín hiệu điều khiển của UAV, lựa chọn dải tần phù hợp rồi tiến hành gây nhiễu, làm mất kết nối giữa phương tiện và người điều khiển. 

Tùy đặc điểm và phương thức xử lý, UAV sau khi bị chế áp sẽ mất khả năng tiếp tục hành trình, bị ép hạ cánh tại vị trí chỉ định để thu giữ, đồng thời hệ thống còn hiển thị chính xác tọa độ của người điều khiển theo thời gian thực.

 Chuỗi quy trình 'phát hiện - nhận dạng - theo dõi - chế áp' khép kín giúp nâng cao năng lực kiểm soát các nguy cơ từ sớm, từ xa.

Pháp luật hiện hành quy định bắt buộc người điều khiển thiết bị bay không người lái phải có chứng chỉ, được cấp phép bay

Tuy nhiên, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật của lực lượng chức năng, việc bảo đảm an toàn vùng trời đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật từ chính người sử dụng.

Pháp luật hiện hành quy định bắt buộc người điều khiển thiết bị bay không người lái phải có chứng chỉ, được cấp phép bay và nắm vững kiến thức hàng không, nguyên tắc an toàn cũng như cách xử lý tình huống bất thường.

Hiện nay, Trung tâm Đào tạo UAV Việt Nam (VUTC) là đơn vị duy nhất tại Việt Nam được Quân chủng Phòng không - Không quân chấp thuận hoạt động đào tạo sát hạch người điều khiển phương tiện bay không người lái với chương trình gồm lý thuyết, mô phỏng và thực hành. 

Học viên tìm hiểu phương tiện bay không người lái trong chương trình đào tạo UAV

Dự kiến trong tháng 10.2026, VUTC sẽ tổ chức sát hạch và cấp chứng chỉ đào tạo điều khiển UAV khóa 11, làm cơ sở để Quân chủng Phòng không - Không quân cấp Giấy phép điều khiển cho các học viên đạt yêu cầu.

UAV và flycam đang mang lại nhiều giá trị thiết thực trong đời sống, sản xuất và khảo sát. Thế nhưng, đằng sau mỗi chuyến bay thương mại là an toàn tính mạng của hàng trăm hành khách. 

Việc điều khiển phương tiện bay trái phép tùy theo tính chất, mức độ có thể bị xử phạt hành chính từ 40 đến 50 triệu đồng, tịch thu phương tiện đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

 Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi những con người có trình độ, bản lĩnh và trách nhiệm.

 Mỗi cá nhân trước khi cất cánh cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, không tùy tiện khi chưa đủ điều kiện góp phần giữ gìn an ninh, an toàn và sự bình yên bầu trời Tổ quốc.