Tranh cãi vụ án chồng hiếp dâm... vợ ở Lạng Sơn

Cơ quan CSĐT - Công an huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn vừa ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lý Văn Quang (SN 1985, trú tại xã Khánh Xuân, huyện Lộc Bình) về tội 'Hiếp dâm'. Theo điều tra của cơ quan công an, sau 10 năm chung sống nhưng thường xuyên xảy ra mâu thuẫn, nên chị N.T.V. (SN 1988, trú tại xã Đồng Bục, huyện Lộc Bình) đã viết đơn ly hôn với chồng là Lý Văn Quang gửi TAND huyện Lộc Bình, rồi trở về nhà bố mẹ đẻ sinh sống từ tháng 8/2019.

Sau đó, Quang nhiều lần đến nhà vợ khuyên vợ từ bỏ ý định ly hôn, nhưng chị V. không đồng ý. Khoảng 18h ngày 5/2, Quang tiếp tục đến nhà vợ để nói chuyện. Thấy chị V. ở nhà một mình, Quang dùng dao khống chế, giao cấu ngoài ý muốn của chị V. Sau đó, Quang cầm dao đi đến cầu Hắt Lại (thôn Pò Len, thị trấn Lộc Bình) vứt dao xuống sông.

Bức xúc về việc Quang gây ra, chị V. đã làm đơn tố cáo hành vi của chồng. Quá trình xác minh, điều tra, Công an huyện Lộc Bình đã khởi tố, bắt tạm giam Lý Văn Quang để điều tra về hành vi 'Hiếp dâm' theo Khoản 1, Điều 141 Bộ luật Hình sự.

Lý Văn Quang tại cơ quan điều tra. Ảnh: CQCA.

Trao đổi với phóng viên về tính pháp lý của vụ việc nói trên, luật sư Nguyễn Anh Thơm (Trưởng Văn phòng Luật sư Nguyễn Anh - Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho biết: Đây có thể là trường hợp hy hữu từ trước đến nay và kể từ khi Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 có hiệu lực thì lần đầu có trường hợp người chồng bị khởi tố về hành vi hiếp dâm vợ.

Theo luật sư Thơm, về mặt pháp lý, giữa 2 người vẫn đang là vợ chồng theo luật hôn nhân gia đình. Dù cho vợ bỏ về nhà bố mẹ đẻ sống ly thân và đang nộp đơn ly hôn chồng tại tòa nhưng chưa có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật chấm dứt quan hệ vợ chồng.

Quan hệ vợ chồng đã được pháp luật công nhận dựa trên giấy chứng nhận đăng ký kết hôn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp. Do đó, trong quan hệ vợ chồng thì việc quan hệ tình dục là sự mặc nhiên được pháp luật và xã hội thừa nhận. Đó là một nhu cầu tất yếu của vợ chồng nhằm duy trì quan hệ hôn nhân và cũng có thể để hòa giải mâu thuẫn chồng.

Thực tế, trước khi xảy ra việc giao cấu trái ý muốn này thì trong quá trình chung sống giữa 2 bên vẫn thường xuyên quan hệ tình dục hoặc đã sinh con. Do mâu thuẫn gia đình, người vợ đã không đồng ý cho chồng quan hệ tình dục. Người chồng vẫn còn tình cảm nên níu kéo bằng cách sử dụng vũ lực để quan hệ tình dục với vợ.

Luật sư Nguyễn Anh Thơm (Trưởng Văn phòng Luật sư Nguyễn Anh - Đoàn luật sư TP Hà Nội).

'Người chồng đòi hỏi nhưng vợ không đáp ứng nhu cầu tình dục và sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực để giao cấu thì cũng không thể coi đó là hành vi hiếp dâm. Đây là hành vi phạm nghĩa vụ tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ/chồng theo Điều 21 Luật hôn nhân và gia đình 'Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng, giữ gìn và bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín cho nhau'.

Trong vụ việc này, giữa 2 bên vẫn đang là quan hệ vợ chồng được pháp luật bảo vệ, người chồng đã sử dụng vũ lực, đe dọa ép buộc vợ quan hệ tình dục trái ý muốn là hành vi bạo lực gia đình. Hành vi này có thể sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình.

Theo đó, người chồng sẽ bị phạt tiền từ 1-1,5 triệu đồng do hành vi đánh đập gây thương tích đối với vợ. Bên cạnh đó, Điều 51 của nghị định này cũng quy định mức phạt tiền từ 500.000-1.000.000 đồng đối với hành vi lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình', luật sư Thơm nêu quan điểm.

Trong khi đó, luật sư Vũ Đức Long (Đoàn luật sư Hà Nội) cho rằng, Cơ quan CSĐT Công an huyện Lộc Bình sau khi nhận đơn của bị hại và đã tiến hành xác minh, khởi tố người chồng về tội hiếp dâm là có căn cứ pháp luật. Giải thích về điều này, luật như Long cho biết, khoản 1 (Điều 141, Bộ luật Hình sự 2015) quy định về Tội hiếp dâm: 'Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm'.

'Do pháp luật chỉ quy định chủ thể phạm tội là 'người nào' đối với tội hiếp dâm nên về mặt pháp lý thì người chồng thực hiện hành vi cưỡng ép quan hệ tình dục hay dùng mọi thủ đoạn để giao cấu trái với ý muốn hay làm vợ phải miễn cưỡng giao cấu thì vẫn có thể bị truy cứu về trách nhiệm hình sự đối với tội Hiếp dâm', luật sư Long lý giải.

Cùng trao đổi về vụ án này, luật sư Diệp Năng Bình (Trưởng Văn phòng luật sư Tinh Thông Luật - Đoàn luật sư TP.HCM) phân tích: Tại khoản 1 Điều 143 Bộ luật này quy định Tội cưỡng dâm như: Người nào dùng mọi thủ đoạn khiến người lệ thuộc mình hoặc người đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu hoặc miễn cưỡng thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

Như vậy, theo các Điều luật kể trên thì không có phân biệt giữa chủ thể của tội phạm (người có hành vi phạm tội) và người bị hại phải có hay không có quan hệ hôn nhân (vợ - chồng). Do đó, nếu chồng có hành vi cưỡng dâm hay hiếp dâm vợ thì cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội này.

Tuy nhiên, theo quan điểm của luật sư Diệp Năng Bình, những hành vi như trên của chồng, bị xử lý theo quy định của Luật phòng, chống bạo lực gia đình thì có lẽ cũng sẽ hay hơn bởi ý thức ở đây người chồng cũng chỉ muốn hàn gắn quan hệ gia đình.

Luật sư Diệp Năng Bình (Trưởng Văn phòng luật sư Tinh Thông Luật - Đoàn luật sư TP.HCM)

Nhìn ở một góc cạnh khác, luật sư Nguyễn Thu Anh (Đoàn luật sư Hà Nội) cho rằng, ở góc độ phụ nữ, bà đồng tình với việc khởi tố của các cơ quan tiến hành tố tụng ở huyện Lộc Bình. Bởi lẽ, việc 'ép' vợ phải quan hệ tình dục có thể được coi là một hành vi bạo lực gia đình và phải đáng lên án.

Cụ thể, căn cứ Điều 2 (Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2007) quy định hành vi cưỡng ép quan hệ tình dục là một trong những hành vi bạo lực gia đình. Theo đó, vợ hoặc chồng có hành vi cưỡng ép, buộc người kia phải quan hệ tình dục mà người ấy không muốn thì đó là hành vi bạo lực gia đình.

Cũng theo luật sư Anh, do đây là tội danh chỉ được khởi tố khi có đơn yêu cầu của bị hại nên nếu người vợ rút đơn thì vụ án sẽ phải đình chỉ và người chồng sẽ được trả tự do ngay tức khắc.

'Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại là một chế định có từ rất lâu của luật tố tụng hình sự nước ta. Đây là một chế định cho phép đối với một số tội phạm (chủ yếu thuộc khoản 1 các tội xâm phạm về nhân thân và tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ), bị hại có quyền quyết định việc có khởi tố vụ án hình sự hay không thông qua yêu cầu khởi tố. Đồng thời nếu việc khởi tố, điều tra, truy tố đã diễn ra nhưng bị hại thấy không muốn xử lý người phạm tội nữa thì pháp luật cũng cho phép họ được quyền rút yêu cầu này và lúc này vụ án phải được đình chỉ', luật sư Thu Anh nhấn mạnh.