Di sản âm nhạc của nhạc sĩ Phú Quang giờ thuộc về ai?

Khi ba người con nhận lại 'di sản' của cha Phú Quang

Chiều 4.9 tại Hà Nội, ba người con của nhạc sĩ Phú Quang, trong đó có nghệ sĩ piano Nguyễn Trinh Hương, chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc do cha để lại.

Sau 5 năm kể từ ngày ông qua đời, sự kiện đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc quản lý, gìn giữ và tiếp tục đưa những sáng tác của cố nhạc sĩ đến với công chúng.

Nhạc sĩ Phú Quang qua đời ngày 8.12.2021 ở tuổi 72, để lại một gia tài nghệ thuật lớn với hàng trăm ca khúc đã được phổ biến cùng nhiều tác phẩm chưa từng được công bố rộng rãi. Trong số đó có những ca khúc đã trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả như Em ơi Hà Nội phố, Đâu phải bởi mùa thu, Nỗi nhớ mùa đông, Chiều phủ Tây Hồ,...

Tuy nhiên, sau khi nhạc sĩ qua đời, việc quản lý và sử dụng các tác phẩm cũng từng đặt ra không ít vấn đề. Gia đình nhiều lần lên tiếng về tình trạng tác phẩm của ông được sử dụng khi chưa có sự trao đổi, thống nhất.

Không ít chương trình vẫn đưa âm nhạc Phú Quang lên sân khấu trong khi phía gia đình chưa đồng ý.

Từ năm 2023, nghệ sĩ piano Trinh Hương từng chia sẻ rằng trước khi qua đời, nhạc sĩ Phú Quang đã lập di chúc, để lại toàn bộ bản quyền âm nhạc cho các con và giao cho cô toàn quyền quản lý, định đoạt, điều hành.

Nội dung di chúc cũng ghi rõ toàn bộ các tác phẩm âm nhạc được lưu trữ trên USB, CD, đĩa mềm, sách in, trang web cùng các bản quyền âm nhạc mang tên Nguyễn Phú Quang được giao cho Nguyễn Trinh Hương quản lý, định đoạt và điều hành.

Cô đồng thời có trách nhiệm lập phòng truyền thống âm nhạc của gia đình và dòng họ để trưng bày các tác phẩm, kỷ vật, tranh ảnh, cây đàn cùng những tác phẩm âm nhạc của dòng họ Nguyễn Phú.

Đằng sau câu chuyện bản quyền, điều gia đình nhạc sĩ Phú Quang nhấn mạnh không phải việc biến những sáng tác của ông thành một tài sản để tính toán bằng tiền, mà trước hết là sự tôn trọng đối với tác phẩm và người sáng tác.

Với những chương trình từ thiện, gia đình có thể không đặt vấn đề tác quyền. Nhưng với các chương trình thương mại được đầu tư lớn về sân khấu, âm thanh, ánh sáng và nghệ sĩ biểu diễn, gia đình cho rằng quyền lợi của người sáng tác cần được nhìn nhận tương xứng.

Sự tôn trọng ấy cũng không đồng nghĩa với việc âm nhạc Phú Quang chỉ được xuất hiện trên những sân khấu lớn. Một ca khúc hoàn toàn có thể vang lên trong một phòng trà nhỏ, miễn người sử dụng biết rõ mình đang hát tác phẩm của ai và có sự trao đổi trước với gia đình.

Di sản Phú Quang không chỉ có những ca khúc đã quen thuộc với công chúng. Ông còn để lại nhiều tác phẩm khí nhạc, tác phẩm viết cho sân khấu, điện ảnh và các chương trình nghệ thuật, trong đó có những sáng tác chưa được giới thiệu rộng rãi.

Vì thế, việc tiếp nhận di sản lần này không chỉ là tiếp nhận quyền quyết định đối với những bài hát đã phổ biến mà còn là tiếp nhận một kho sáng tác còn nhiều giá trị chưa được công chúng biết đến đầy đủ.

Gần 5 năm sau ngày ông mất, những giai điệu Phú Quang vẫn tiếp tục được cất lên trên nhiều sân khấu. Các đêm nhạc mang tên ông được tổ chức, những ca khúc quen thuộc vẫn xuất hiện trong các chương trình biểu diễn và nhiều ca sĩ mới tiếp tục tìm đến âm nhạc của ông.

Vì vậy, với ba người con của nhạc sĩ Phú Quang, tiếp nhận di sản cũng đồng nghĩa với nhận về một trách nhiệm lớn: tiếp tục bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị nghệ thuật mà cha mình để lại; quyết định tác phẩm nào được sử dụng, ai hát, hát ở đâu và hát như thế nào.

Sau một quá trình dài đồng hành cùng gia đình và chứng kiến những diễn biến liên quan đến di sản của nhạc sĩ Phú Quang, nhìn lại toàn bộ hành trình ấy, luật sư Lê Quyên gọi kết quả đạt được ngày hôm nay là sự 'trọn vẹn'.

Với luật sư Lê Quyên, sự trọn vẹn ấy mang ý nghĩa vừa vặn và đúng lúc — đủ để các thành viên trong gia đình an tâm khép lại những câu chuyện đã qua, cùng hướng tới một tương lai rộng mở hơn.

'Khi nhận vụ việc này, tôi hiểu một điều mong muốn xuyên suốt những người con của cố NS Phú Quang là bảo vệ di nguyện của bố, bảo vệ những giá trị văn hóa mà cả đời NS Phú Quang đã gây dựng, những di sản văn hóa đó phải đặt đúng chỗ, để đúng người quản lý thì mới có thể duy trì và phát triển được', luật sư Lê Quyên chia sẻ.

Ý nghĩa lớn nhất của kết quả này ngày hôm nay nằm ở giá trị tinh thần, giá trị văn hóa và trên hết đó là một phần của di nguyện của NS Phú Quang.

Di sản văn hóa chỉ thực sự sống khi nó được đặt vào tay những người hiểu nó nhất, yêu thương nó vô điều kiện và có đủ tâm huyết để gìn giữ và không có ai phù hợp hơn là những người con của cố NS Phú Quang cả.

Đặc biệt với 3 người con của nhạc sĩ Phú Quang thì đây sẽ là khởi đầu cho sứ mệnh mới: tiếp tục bảo tồn, phát huy di sản nghệ thuật quý giá mà nhạc sĩ để lại, đưa những giai điệu Phú Quang sống mãi với thời gian.

Luật sư Lê Quyên mong rằng, khi vấn đề bản quyền đã được giải quyết thì các con của nhạc sĩ Phú Quang có thể lan tỏa khối 'tài sản' âm nhạc của ông đến tất cả mọi người.

Qua cả một chặng đường dài với rất nhiều thăng trầm, giá trị lớn nhất mà ba người con đã bảo vệ thành công không đơn thuần là một bản quyền tác phẩm. Cái họ bảo vệ được chính là linh hồn âm nhạc của cha mình.

Đó là sự an tâm rằng từ nay về sau, các tác phẩm của cố nhạc sĩ Phú Quang sẽ được đối xử bằng sự trân trọng tuyệt đối, được lan tỏa đúng với tầm vóc và tinh thần mà sinh thời ông đã gửi gắm vào từng nốt nhạc.