Từ vụ Hantavirus Andes trên tàu MV Hondius: Du khách Việt cần lưu ý gì?

Những ngày đầu tháng 5, giới y tế toàn cầu đặc biệt chú ý tới vụ việc trên du thuyền MV Hondius khi 8 người xuất hiện triệu chứng viêm đường hô hấp cấp, 6 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta, 3 người tử vong và 1 ca nguy kịch. Vụ việc nhanh chóng dấy lên lo ngại bởi đây là nhóm virus có tỉ lệ tử vong cao nhưng chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu.

CDC Mỹ đang xử lý ổ dịch trên tàu MV Hondius thế nào?

Theo Centers for Disease Control and Prevention (CDC) của Mỹ, giới chức y tế đang triển khai nhiều biện pháp kiểm soát sau khi xác định các ca bệnh liên quan đến chủng virus Andes - chủng Hantavirus hiếm hoi từng được ghi nhận có thể lây từ người sang người.

Hơn 120 hành khách và thủy thủ đã được sơ tán tại đảo Tenerife của Tây Ban Nha. WHO khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần cách ly, theo dõi sức khỏe trong 42 ngày do thời gian ủ bệnh kéo dài. Trong khi đó, CDC phối hợp cùng các cơ quan y tế quốc tế để giám sát, truy vết người tiếp xúc và hạn chế nguy cơ lây lan xuyên biên giới.

Dù vậy, WHO và CDC đều cho rằng nguy cơ đối với y tế công cộng toàn cầu hiện vẫn ở mức thấp, chưa có dấu hiệu cho thấy virus Hanta có khả năng bùng phát diện rộng tương tự COVID-19.

Virus Andes nguy hiểm hơn các chủng Hanta khác ra sao?

Theo WHO, Hantavirus là nhóm virus lây từ động vật sang người, chủ yếu qua chuột cống, chuột nhắt hoặc chuột đồng mang mầm bệnh. Virus có thể tồn tại trong nước tiểu, phân hoặc nước bọt của loài gặm nhấm và xâm nhập cơ thể người qua đường hô hấp khi hít phải bụi khí dung chứa virus trong môi trường kín, kém thông gió.

Điểm khiến chủng Andes trở nên đáng chú ý là khả năng lây từ người sang người - điều gần như không xuất hiện ở phần lớn các chủng Hantavirus khác. Chủng này được phát hiện từ thập niên 1990 tại khu vực Patagonia phía nam dãy Andes và từng ghi nhận tại Argentina, Chile cùng một số nước Nam Mỹ.

Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh việc lây nhiễm của virus Andes đòi hỏi tiếp xúc rất gần và kéo dài. Virus có thể truyền qua giọt bắn hô hấp, nước bọt, quan hệ tình dục hoặc tiếp xúc với bề mặt chứa virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Theo CDC, chỉ số lây nhiễm cơ bản của virus Andes khoảng 2,12 - thấp hơn đáng kể so với nhiều đại dịch đường hô hấp từng xảy ra.

Về mức độ nguy hiểm, các chủng Hanta tại châu Mỹ thường gây Hội chứng phổi do virus Hanta (HCPS), diễn tiến nhanh và ảnh hưởng trực tiếp tới tim, phổi với tỉ lệ tử vong từ 35 - 50%. Người bệnh ban đầu dễ nhầm với cúm khi có sốt, đau đầu, đau cơ, buồn nôn nhưng chỉ sau vài ngày có thể chuyển nặng với khó thở, phù phổi và suy hô hấp cấp.

Khách du lịch Việt đi tàu biển cần lưu ý gì?

Hiện Bộ Y tế Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp nào liên quan đến tàu MV Hondius, vì vậy các chuyên gia cho rằng du khách không nên quá hoang mang vì nguy cơ bùng phát diện rộng hiện thấp. WHO chưa đưa ra khuyến cáo hạn chế đi du thuyền nói chung.

Tuy vậy, du khách đi tàu biển, đặc biệt với hành trình tới Nam Mỹ hoặc khu vực từng ghi nhận Hantavirus, nên theo dõi thông tin y tế của chuyến đi, lưu ý các khuyến cáo từ hãng tàu và cơ quan y tế địa phương.

Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho hoặc khó thở sau hành trình và từng tiếp xúc ca nghi nhiễm, người dân cần đi khám sớm, đồng thời khai báo lịch sử di chuyển để được đánh giá nguy cơ chính xác.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị tránh tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột tại điểm lưu trú, cảng hoặc tour đất liền; giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên và bảo quản thực phẩm kín để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm, vốn vẫn là con đường lây truyền chủ yếu của Hantavirus.

Theo Giáo sư Maximo Brito, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Mỹ, cũng là giáo sư chuyên ngành bệnh truyền nhiễm tại Đại học Illinois Chicago, du khách không cần quá lo lắng hoặc vội thay đổi kế hoạch du lịch bằng tàu biển. Với người cao tuổi và người mắc bệnh nền, nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên về y học du lịch trước hành trình để được tư vấn cụ thể về biện pháp bảo vệ sức khỏe và các khuyến nghị phù hợp.