Vụ 'xá lợi tóc Đức Phật': Trụ trì chùa Ba Vàng vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo

Liên quan đến sự việc chùa Ba Vàng (ở Quảng Ninh) tổ chức rước và trưng bày cho phật tử và nhân dân chiêm bái vật thể được cho là 'xá lợi tóc Đức Phật', bà Nguyễn Thị Định, Trưởng phòng Thanh tra - Pháp chế, Ban Tôn giáo Chính phủ, vừa có trao đổi với báo chí một số thông tin liên quan.

'Xá lợi tóc Đức Phật' được chùa Ba Vàng thông tin là có từ 2.600 năm trước (Ảnh: Page Chùa Ba Vàng)

Bà Nguyễn Thị Định cho biết theo báo cáo của địa phương, lễ kính mừng 765 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông đản sinh là hoạt động được chùa Ba Vàng tổ chức thường niên từ năm 2021, đã báo cáo cấp có thẩm quyền.

Ngày 18-12-2023, chùa Ba Vàng có văn bản 'Thông báo thay đổi địa điểm tổ chức đại lễ kính mừng 765 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông đản sinh và ngày tu bát quan trai tháng 11 Âm lịch năm 2023' do Đại đức Thích Trúc Thái Minh, Trụ trì chùa Ba Vàng ký, gửi.

Theo bà Nguyễn Thị Định, đối chiếu với các quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo, chùa Ba Vàng không phải là chủ thể đứng ra thực hiện thông báo danh mục hoạt động tôn giáo bổ sung và thời gian thông báo chỉ 6 ngày trước khi tổ chức.

Trong khi quy định tại khoản 3 Điều 43 của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo thì phải thông báo chậm nhất là 20 ngày trước khi diễn ra hoạt động. Bên cạnh đó, chùa Ba Vàng cũng không tuân thủ thời gian tổ chức như đã thông báo là từ ngày 22 đến 24-12-2023 mà tổ chức từ ngày 22 đến 27-12-2023.

Các hoạt động tại chùa Ba Vàng từ ngày 23 đến 27-12-2023 có sự tham gia của nhiều nhà sư và phật tử người nước ngoài. Nhiều ý kiến băn khoăn việc mời tổ chức, cá nhân nước ngoài vào Việt Nam để thực hiện hoạt động tôn giáo phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Lý giải về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Định nêu rõ theo quy định tại Điều 48 của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo thì tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc trước khi mời tổ chức, cá nhân nước ngoài vào Việt Nam để thực hiện hoạt động tôn giáo ở một tỉnh có trách nhiệm gửi hồ sơ đề nghị đến UBND tỉnh.

Đối với các hoạt động tại chùa Ba Vàng có sự tham gia của nhiều nhà sư và phật tử người nước ngoài thì trụ trì chùa Ba Vàng phải có văn bản báo cáo Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Uông Bí để tổ chức này có trách nhiệm gửi hồ sơ đến UBND tỉnh Quảng Ninh đề nghị được chấp thuận.

Tuy nhiên, theo báo cáo của tỉnh Quảng Ninh thì các hoạt động nêu trên tại chùa Ba Vàng, UBND tỉnh Quảng Ninh không nhận được văn bản xin phép của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Uông Bí. Như vậy, căn cứ quy định tại Điều 48 của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo thì chùa Ba Vàng đã thực hiện không đúng quy định.

Đại đức Thích Trúc Thái Minh có vi phạm liên quan 'xá lợi tóc Đức Phật'

Liên quan đến những vấn đề dư luận quan tâm về 'xá lợi tóc Đức Phật', phía chùa Bà Vàng có thông tin Thượng tọa Sayadaw U Wepulla, trụ trì chùa Parami và Bảo tàng Xá lợi Phật Quốc tế, được Đại đức Thích Trúc Thái Minh, trụ trì chùa Ba Vàng, mời về dự lễ kính mừng 765 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông đản sinh và mang'xá lợi tóc Đức Phật' đến chùa Ba Vàng và phát biểu tại buổi lễ.

Theo bà Nguyễn Thị Định, việc Đại đức Thích Trúc Thái Minh, trụ trì chùa Ba Vàng, mời Thượng tọa Sayadaw U Wepulla, trụ trì chùa Parami, và Bảo tàng Xá lợi Phật Quốc tế vào Việt Nam để tham dự lễ kính mừng 765 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông đản sinh và mang 'xá lợi tóc Đức Phật' đến chùa Ba Vàng tổ chức cho phật tử và nhân dân chiêm bái, đồng thời phát biểu tại buổi lễ là hoạt động tôn giáo nhưng lại sử dụng visa nhập cảnh với mục đích tham quan, du lịch là không đúng quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo.

Mặt khác, theo Điều 79 Quy chế hoạt động Ban Tăng sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhiệm kỳ IX (2022 - 2027) quy định 'Tổ chức, cá nhân chức sắc Phật giáo nước ngoài vào Việt Nam bằng visa du lịch không được hoạt động tôn giáo tại Việt Nam. Nếu thực hiện hoạt động tôn giáo tại một tự viện, hoặc nhiều tự viện là vi phạm pháp luật. Trụ trì, Trưởng ban Ban Quản trị tự viện phải chịu trách nhiệm hoàn toàn khi để hoạt động tôn giáo trái pháp luật này được thực hiện tại tự viện'.

Chiếu theo các quy định hiện hành, trụ trì chùa Ba Vàng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn khi để hoạt động tôn giáo trái pháp luật diễn ra tại cơ sở tôn giáo do mình phụ trách. Giáo hội Phật giáo Việt Nam có trách nhiệm xem xét xử lý theo quy định của Giáo hội.

Đối với việc Đại đức Thích Trúc Thái Minh tham gia các hoạt động tôn giáo tại nước ngoài trong năm 2023 như đi Pakistan, Cu Ba, Hàn Quốc, Ấn Độ, vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc), Myanmar, bà Nguyễn Thị Định cho biết Điều 50 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo quy định 'Tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc trước khi cử chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tín đồ tham gia hoạt động tôn giáo, đào tạo tôn giáo ở nước ngoài có trách nhiệm gửi hồ sơ đề nghị đến cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo ở Trung ương'.

Theo đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ, Đại đức Thích Trúc Thái Minh, trụ trì chùa Ba Vàng (trái ảnh), có những hoạt động không đúng quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo (Ảnh: Page Chùa Ba Vàng)

Theo báo cáo của địa phương, trong năm 2023, Đại đức Thích Trúc Thái Minh đã nhiều lần xuất cảnh, nhưng chỉ có một lần tham gia Đoàn của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam dự Hội thảo quốc tế về di sản Phật giáo Gandhara ở Pakistan là xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Các chuyến xuất cảnh còn lại có hoạt động tôn giáo ở nước ngoài như tham dự Đại lễ Phật đản tại Nhật Bản, giảng pháp cho các phật tử xa xứ tại Hàn Quốc, hành hương về miền đất Phật tại Ấn Độ, đi Cuba, vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) và Myanmar theo lời mời của phật tử xa xứ, Ban Tôn giáo Chính phủ đều không nhận được báo cáo của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam về các hoạt động này.

Như vậy, việc Đại đức Thích Trúc Thái Minh xuất cảnh và có các hoạt động tôn giáo ở nước ngoài nhưng không được Giáo hội đề nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật là vi phạm Điều 50 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo.

Bà Nguyễn Thị Định cũng đã trao đổi một số vấn đề liên quan đến trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với sự việc nêu trên. Theo bà Định, việc Đại đức Thích Trúc Thái Minh mời người nước ngoài vào Việt Nam thực hiện hoạt động tôn giáo không xin phép; việc tổ chức rước, trưng bày 'xá lợi tóc Đức Phật' tại chùa Ba Vàng, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh thông báo danh mục hoạt động tôn giáo bổ sung không theo quy định; việc Đại đức Thích Trúc Thái Minh xuất cảnh nhiều lần với mục đích hoạt động tôn giáo ở nước ngoài nhưng không thông qua Giáo hội để đề nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền là vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo.

Bà Định nhấn mạnh các sự việc này đã làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội và chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; ảnh hưởng tới uy tín của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Từ vụ việc nêu trên, bà Định cho biết cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã kịp thời chấn chỉnh và tiếp tục xem xét, xử lý nghiêm, dứt điểm các vi phạm khi có đầy đủ căn cứ pháp luật, đồng thời, tiếp tục tuyên truyền, phổ biến các quy định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm các hoạt động của tổ chức, cá nhân tôn giáo tuân thủ pháp luật.

Đối với UBND TP Uông Bí, cần rút kinh nghiệm trong việc tiếp nhận các thủ tục hành chính về tín ngưỡng, tôn giáo, nếu không đúng quy định của pháp luật phải trả lại, yêu cầu tổ chức, cá nhân liên quan bổ sung, hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ cũng kiến nghị cần chấn chỉnh, yêu cầu Đại đức Thích Trúc Thái Minh rút kinh nghiệm về việc mời tổ chức, cá nhân nước ngoài vào Việt Nam để thực hiện hoạt động tôn giáo, hoạt động quan hệ quốc tế về tôn giáo, bảo đảm thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo.