Phụ nữ độc thân sinh con bằng thụ tinh trong ống nghiệm: Đảm bảo quyền lợi cho mẹ và trẻ

Mong muốn chính đáng

Lựa chọn sống độc thân nhưng vẫn có kế hoạch sinh con, chị N.T.T. (34 tuổi, ngụ phường Hiệp Bình, TPHCM) trữ đông trứng để bảo tồn khả năng sinh sản. Phương pháp này giúp chị yên tâm hơn, đồng thời chủ động về kế hoạch làm mẹ trong tương lai.

Bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ siêu âm cho thai phụ. ẢNH: THÀNH AN

Trong khi đó, chị T.M. (36 tuổi, ngụ phường Dĩ An, TPHCM) không lập gia đình, thực hiện IVF và hiện là mẹ của một bé gái. Theo chị M., quyết định thực hiện IVF được chị cân nhắc trong thời gian dài và nhận được sự ủng hộ của gia đình. Chị tin mình có thể mang đến cho con một môi trường sống tốt nhờ sự chuẩn bị kỹ về kiến thức, điều kiện kinh tế và sự hỗ trợ của gia đình trong quá trình chăm sóc, nuôi dạy con.

Theo tiến sĩ xã hội học, chuyên viên tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy (giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, TPHCM), việc phụ nữ độc thân lựa chọn IVF để sinh con là nhu cầu chính đáng và ngày càng trở thành một phương án được phụ nữ trẻ cân nhắc. Họ có thể chưa tìm được người bạn đời phù hợp hoặc không muốn kết hôn, nhưng không muốn bỏ lỡ cơ hội sinh con khi tuổi ngày càng lớn, nhất là sau 35 tuổi. Tiến sĩ Phạm Thị Thúy nêu ý kiến, quan niệm xã hội hiện nay đã thay đổi, suy nghĩ 'phải có chồng mới được có con' không còn khắt khe như trước, vì vậy phụ nữ độc thân có thêm cơ hội thực hiện quyền sinh sản của mình. Bên cạnh đó, nhiều phụ nữ độc lập tài chính, đủ khả năng nuôi con nên có quyền lựa chọn sinh con bằng IVF.

Được bảo đảm quyền lợi

Theo luật sư Hoàng Thị Hồng Lĩnh (Đoàn Luật sư TPHCM), Nghị định số 207/2025/NĐ-CP (quy định về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo) cho phép phụ nữ độc thân chỉ cần có nhu cầu, nguyện vọng đều có quyền tiếp cận IVF. Quy định này được đánh giá là phù hợp với thực tiễn xã hội và mở rộng quyền chủ động làm mẹ hợp pháp của phụ nữ độc thân.

Ngoài ra, khoản 2, Điều 5 Luật Trẻ em 2016 quy định không phân biệt đối xử với trẻ em. Do đó, trẻ sinh bằng phương pháp IVF không bị phân biệt đối xử và được đảm bảo đăng ký khai sinh, có quốc tịch, họ tên, được hưởng đầy đủ các quyền của trẻ em và quyền dân sự (như quyền được chăm sóc, học tập, khám chữa bệnh...).

Khi đăng ký hộ tịch, căn cứ khoản 2, Điều 93 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và khoản 2, Điều 15 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP (quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch), trẻ sinh bằng phương pháp IVF vẫn được xác định thông tin khai sinh theo mẹ, phần thông tin về cha trong giấy khai sinh và sổ hộ tịch được để trống. Việc này không làm ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của giấy khai sinh cũng như các quyền của trẻ.

Tiến sĩ xã hội học, chuyên viên tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy (giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, TPHCM) cho rằng, khi lựa chọn làm mẹ đơn thân, người phụ nữ cần chuẩn bị kỹ về sức khỏe, tâm lý, tài chính và khả năng tạo dựng một môi trường sống ổn định cho con. Quan trọng hơn, họ phải sẵn sàng thực hiện đầy đủ trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, bảo đảm đứa trẻ được lớn lên trong một mái ấm an toàn, yêu thương và có điều kiện tốt để phát triển.

Luật sư Hoàng Thị Hồng Lĩnh phân tích, để được làm IVF, phụ nữ độc thân phải chứng minh không có quan hệ hôn nhân, có nhu cầu sinh con, noãn của họ bảo đảm chất lượng để thụ thai và phải có đủ sức khỏe theo quy định. Khi thực hiện IVF, phải lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh được cấp phép hoạt động theo hình thức bệnh viện và được phép thực hiện kỹ thuật này.

Bên cạnh đó, việc hiến và nhận tinh trùng được thực hiện theo nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận. Người hiến và người nhận không biết danh tính của nhau, người hiến sẽ không phát sinh quyền, nghĩa vụ của cha đối với đứa trẻ. Tinh trùng hiến phải đảm bảo tiêu chuẩn và chỉ được sử dụng theo các nguyên tắc quản lý chặt chẽ của pháp luật.