Tuyển sinh lớp 10: Đảm bảo công bằng và phân hóa học sinh

Xét tuyển ở nơi đủ điều kiện

Cô Hứa Thị Diễm Trâm, Hiệu trưởng Trường THCS Hà Huy Tập (phường Gia Định) cho biết, phường Gia Định có 4 trường THCS, riêng khối 9 có 40 lớp. Trong đó, một bộ phận học sinh lớp 9 sau tốt nghiệp THCS không có nguyện vọng tiếp tục học lớp 10 công lập mà 'rẽ hướng' học nghề. Ở cấp THPT, phường có 2 trường THPT công lập là THPT Võ Thị Sáu và THPT Hoàng Hoa Thám. Năm học 2026-2027, tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của 2 trường này là 1.710 học sinh, tương đương quy mô 40 lớp. Như vậy, nếu xét tuyển toàn bộ học sinh lớp 9 vào học lớp 10 công lập, phường Gia Định đủ chỗ học cho tất cả học sinh. Tình hình tương tự ở các phường Bình Thạnh, Bình Lợi Trung, Thạnh Mỹ Tây do đây là các phường tách ra từ quận Bình Thạnh cũ, quy hoạch mạng lưới trường THPT khá dồi dào với 6 trường THPT.

Tại phường Bình Phú, thầy Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Luông, thông tin, phường có 4 trường THCS, 2 trường THPT. Hiện nay, một dự án xây dựng mới trường THPT đang triển khai nên chỗ học lớp 10 công lập sẽ rất dồi dào so với số lượng học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS.

Tại Trường THCS Nguyễn Văn Luông, hàng năm có khoảng 10% học sinh sau tốt nghiệp THCS không tham gia thi tuyển lớp 10 mà chủ động chọn học nghề. 'Tôi ủng hộ xét tuyển vì địa phương không cần sàng lọc bớt học sinh vào học lớp 10 công lập. Thay vào đó, phụ huynh và học sinh được trao quyền chủ động lựa chọn hình thức học tập phù hợp sau tốt nghiệp THCS', thầy Phú Cường bày tỏ.

Trong khi đó, tại các địa bàn có áp lực dân số cơ học tăng cao, quy mô trường lớp ở cấp THPT chưa theo kịp số lượng học sinh lớp 9 tăng thêm hàng năm. Nhiều ý kiến đề xuất phương án xét tuyển lớp 10 liên phường, hoặc kết hợp thi tuyển và xét tuyển để giảm áp lực tuyển sinh cho những địa bàn thiếu trường lớp, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của học sinh.

Học sinh Trường THPT Nguyễn Hiền (phường Bình Thới) trong giờ học môn Hóa

Thi tuyển tại mô hình trường đặc thù

Theo cô Diễm Trâm, hình thức xét tuyển về cơ bản có lợi hơn cho học sinh bởi cơ hội vào học lớp 10 công lập của tất cả học sinh là ngang nhau. Tuy nhiên, TPHCM không chỉ hướng đến mục tiêu đảm bảo đủ chỗ học mà cần giữ vững vị trí là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về chất lượng đào tạo học sinh giỏi. Vì vậy, cần duy trì hình thức thi tuyển vào lớp 10 công lập đối với một số loại hình trường đặc thù như trường chuyên; trường theo mô hình tiên tiến, hội nhập khu vực và thế giới; trường tuyển sinh chương trình tích hợp... Việc tổ chức thi tuyển nhằm đảm bảo chất lượng đầu vào của học sinh cấp THPT, qua đó tiếp tục quá trình bồi dưỡng, rèn luyện để tạo nguồn học sinh giỏi cho thành phố.

Ở góc độ khác, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành), cho rằng, lo ngại lớn nhất của các trường THPT khi xét tuyển bằng học bạ là làm sao đảm bảo tính công bằng, không có tình trạng phụ huynh 'chạy điểm', giáo viên 'làm đẹp' học bạ cho học sinh ở cấp THCS.

Hiệu trưởng này đề xuất, nếu xét tuyển bằng học bạ, toàn bộ học sinh lớp 9 toàn thành phố thực hiện chung một đề kiểm tra cuối học kỳ 2 để có cùng mức độ phân hóa học sinh. Ngoài ra, cần quy định điểm xét tuyển vào lớp 10 gồm hai điểm thành phần là kết quả kiểm tra cuối học kỳ 2 lớp 9 (tỷ lệ 70%) và điểm trung bình của các năm lớp 6, 7, 8 (tỷ lệ 30%) nhằm đánh giá toàn diện năng lực học tập của học sinh, tránh tình trạng áp lực đổ dồn về năm lớp 9.

Chưa thể xét tuyển toàn thành phố

Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM Nguyễn Văn Hiếu cho biết, năm học 2026-2027, TPHCM đưa vào hoạt động 5 trường THPT công lập mới với tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 là 3.330 học sinh. Tuy nhiên, do tổng số học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS năm học 2025-2026 tăng hơn 40.000 em so với năm trước đó, bản đồ phân bổ học sinh không đồng đều giữa các địa bàn nên phải tổ chức thi tuyển vào lớp 10, hình thức xét tuyển chỉ áp dụng ở quy mô nhỏ tại 2 trường THCS ở xã đảo Thạnh An và đặc khu Côn Đảo.

Từ năm học 2027-2028, Sở GD-ĐT TPHCM sẽ mở rộng hình thức xét tuyển tại những địa bàn đủ điều kiện, tuy nhiên chưa thể triển khai toàn thành phố bởi quy hoạch trường lớp cần thêm thời gian để triển khai.