Vẫn lúng túng trong quản lý bữa ăn bán trú

Theo quy định mới, UBND cấp xã được giao quyền lựa chọn, ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn, dịch vụ nấu ăn cho các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn. TPHCM đã triển khai các bước chuẩn bị, hướng dẫn địa phương thực hiện. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, nhiều trường học vẫn đang tổ chức bữa ăn bán trú theo cơ chế cũ.

Chuẩn bị cho quy định mới

Ngày 14-8-2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) trong cơ sở giáo dục. Thực hiện chỉ thị này, ngày 26-8-2026, UBND TPHCM ban hành Công văn số 7916/UBND-VX, giao UBND phường, xã, đặc khu chịu trách nhiệm thẩm định hồ sơ, tư cách pháp nhân và lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn cho cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Ngày 13-9-2026, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Công điện số 64/CĐ-TTg về tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú trong các cơ sở giáo dục. Công điện quy định UBND cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn, dịch vụ nấu ăn cho các cơ sở giáo dục công lập thuộc phạm vi quản lý trên địa bàn.

Nhân viên y tế Trường Tiểu học Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM) lắng nghe ý kiến học sinh tại bữa ăn bán trú, ngày 15-9. Ảnh: THU TÂM

Để triển khai các quy định mới, Sở ATTP TPHCM đã tổ chức các lớp hướng dẫn chuyên môn về tăng cường bảo đảm ATTP trong cơ sở giáo dục cho 168 phường, xã, đặc khu. Nội dung tập trung vào rà soát, thẩm định hồ sơ, tư cách pháp nhân, chất lượng thực phẩm, năng lực của đơn vị cung cấp và quy trình lựa chọn đơn vị cung ứng suất ăn.

Ông Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở ATTP TPHCM, cho biết, việc tập huấn nhằm giúp các địa phương nắm vững quy định, tổ chức triển khai đúng quy trình. Song song với rà soát hồ sơ, công tác quản lý phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, bám sát thực tế hoạt động tại địa bàn.

Sở GD-ĐT TPHCM cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông rà soát, hoàn tất các thủ tục hành chính, thủ tục pháp lý với đơn vị cung cấp suất ăn, bếp ăn tập thể, căng tin để tổ chức bữa ăn bán trú phù hợp với điều kiện thực tế và bảo đảm ATTP.

Sở GD-ĐT TPHCM đề nghị UBND phường, xã, đặc khu đánh giá thực chất năng lực đáp ứng của đơn vị cung cấp, tránh tình trạng một đơn vị cung ứng cho quá nhiều cơ sở giáo dục, vượt quá năng lực thực tế.

Tồn tại song song hai cách làm

Sau khi có các quy định mới, một số phường thuộc TPHCM như Chánh Hưng, Xóm Chiếu, Đông Hòa thành lập tổ thẩm định hồ sơ năng lực, lựa chọn đơn vị đủ điều kiện cung ứng suất ăn cho các trường học. Tuy nhiên, hầu hết việc tổ chức bữa ăn bán trú ở nhiều trường tại các phường đang được thực hiện theo cách trước đây: hiệu trưởng trực tiếp lựa chọn, ký hợp đồng với đơn vị cung ứng suất ăn.

Ông Nguyễn Hữu Châu, Chủ tịch UBND phường Lái Thiêu, cho hay, hiện nay các trường chịu trách nhiệm ký hợp đồng với đơn vị cung ứng suất ăn, thực phẩm cho học sinh. Địa phương có trách nhiệm kiểm tra quá trình tổ chức ở các trường học.

Theo đó, Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp các phòng chuyên môn lập đoàn kiểm tra việc chấp hành quy định ATTP đối với bữa ăn bán trú tại các trường học; phối hợp Sở Công thương TPHCM triển khai mô hình 'Tick xanh trách nhiệm' nhằm minh bạch hóa thông tin truy xuất nguồn gốc thực phẩm và chuỗi phân phối, đảm bảo chất lượng suất ăn tại trường học.

Tương tự, tại phường Bình Tân, thời điểm hiện tại, hiệu trưởng các trường học vẫn chịu trách nhiệm thẩm định, ký kết hợp đồng với đơn vị cung ứng suất ăn bán trú. UBND phường giám sát, đồng hành, phối hợp kiểm tra công tác tổ chức bữa ăn bán trú.

Cũng với cách làm này, đại diện Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND phường Hòa Hưng thông tin, địa phương đang trao quyền chủ động cho các trường học trong việc lựa chọn, ký hợp đồng với đơn vị cung ứng suất ăn; trách nhiệm của địa phương là rà soát, thẩm định hồ sơ, giám sát quá trình triển khai thực hiện.

Cần có hướng dẫn cụ thể

Theo ông Lê Ngọc Phong, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Trường Tộ (phường Xóm Chiếu), Chỉ thị số 33/CT-TTg của Chính phủ là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để quản lý bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, thực tế khi triển khai ở cơ sở cần có thêm các văn bản hướng dẫn cụ thể. Để hoàn tất các quy trình theo hướng dẫn phải mất thêm nhiều thời gian, có thể đến tháng 10-2026 mới xong.

Ngoài ra, cũng trong giai đoạn này, nhiều địa phương thực hiện quy trình sắp xếp, sáp nhập trường học; do vậy bên cạnh quy trình đấu thầu vốn nhiều phức tạp, cần có sự chuẩn bị kỹ càng. Từ đó một số cơ sở giáo dục chưa thể tổ chức ngay bữa ăn bán trú cho học sinh.

Một vấn đề khác được đặt ra là mối quan hệ giữa việc quản lý khoản thu bán trú và việc ký hợp đồng với đơn vị cung ứng. Ngày 15-9-2026, UBND TPHCM ban hành danh mục các khoản thu, mức thu và cơ chế quản lý thu - chi đối với các dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục và đào tạo trong trường công lập năm học 2026-2027.

Theo đó, dịch vụ ăn uống, bán trú, nội trú thuộc nhóm dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục; nhà trường quyết định khoản thu, mức thu trên cơ sở đồng thuận của cha mẹ học sinh, lấy thu bù chi và không vượt mức trần quy định.

Học sinh Trường THCS Hồ Văn Long (phường Bình Tân) trở lại ăn bán trú từ ngày 18-9 sau 3 ngày tạm ngưng do bữa ăn kém chất lượng. Ảnh: THU TÂM

Từ thực tế này, đại diện một số địa phương cho rằng nên tiếp tục giao hiệu trưởng ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn, bởi nhà trường trực tiếp tổ chức dịch vụ và quản lý các khoản thu. Tuy nhiên, việc này cần được cơ quan quản lý làm rõ trong mối quan hệ với quy định mới về trách nhiệm của UBND cấp xã trong lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn.

Theo ông Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Phú Định (phường Phú Định), dù quản lý theo mô hình nào, nhà trường vẫn phải giữ vai trò trực tiếp giám sát bữa ăn. Ban Giám hiệu, nhân viên y tế, giáo viên và bảo mẫu cùng tham gia kiểm tra, trải nghiệm bữa ăn và tiếp nhận phản hồi của phụ huynh để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.

Trong khi chờ cơ chế mới được triển khai thống nhất, vấn đề đặt ra với TPHCM là xác định rõ thời điểm chuyển đổi, quy trình chuyển tiếp và trách nhiệm của từng bên.

Cụ thể, UBND cấp xã sẽ đảm nhận khâu nào trong lựa chọn, ký hợp đồng và kiểm soát đơn vị cung ứng; nhà trường chịu trách nhiệm đến đâu trong tổ chức, giám sát bữa ăn và quản lý khoản thu; đơn vị cung ứng chịu trách nhiệm thế nào về chất lượng, ATTP. Việc thống nhất các nội dung này sẽ giúp các địa phương, trường học có cơ sở thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách trong khi yêu cầu bảo đảm ATTP cho học sinh phải được thực hiện xuyên suốt.

Mở rộng chương trình 'Tick xanh trách nhiệm'

Chương trình 'Tick xanh trách nhiệm' thời gian qua đã kết nối gần 500 nhà cung cấp và phê duyệt gần 6.000 sản phẩm đạt tiêu chuẩn. Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM, cho biết, từ mô hình 'Tick xanh trách nhiệm', Sở Công thương TPHCM đang thúc đẩy hình thành các 'bếp ăn Tick xanh', hướng tới kiểm soát nguồn thực phẩm và minh bạch các bữa ăn học đường.

Đến nay, mô hình đang được thí điểm tại trường học của một số địa phương trên địa bàn. Việc các doanh nghiệp cung cấp thực phẩm cho các bếp ăn trường học đăng ký tham gia chương trình sẽ giúp nhà trường và phụ huynh có thể dễ dàng truy xuất, theo dõi suất ăn bán trú. Toàn bộ quá trình (từ nhập nguyên liệu, sơ chế đến thành phẩm) được yêu cầu minh bạch theo thời gian thực, các yếu tố đầu vào - đầu ra được kiểm soát chặt chẽ, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng sẽ tốt hơn.

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, chương trình nhận được sự ủng hộ của các địa phương, trường học và phụ huynh học sinh. Ông kỳ vọng mô hình suất ăn bán trú 'Tick xanh trách nhiệm' sẽ sớm được nhân rộng, góp phần xây dựng hệ sinh thái thực phẩm an toàn, minh bạch và tạo thêm lớp bảo vệ sức khỏe cho học sinh trên địa bàn TPHCM.

Phường Bình Đông là 1 trong những phường đầu tiên áp dụng 'Tick xanh trách nhiệm' vào bữa ăn bán trú tại trường học, giúp thực hiện công tác truy xuất nguồn gốc đầu vào của nguyên liệu thức ăn.

Theo đại diện UBND phường Bình Đông, trước đây phụ huynh tiếp cận thông tin về bữa ăn bán trú thụ động thì nay họ trở thành chủ thể cùng tham gia giám sát bếp ăn, thông qua 'Tick xanh trách nhiệm' (được minh bạch thông tin thông qua mã QR trên suất ăn). Vì thế, phụ huynh học sinh và người dân trên địa bàn phường rất ủng hộ.